{"meta":{"dataset_id":"praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph","dataset_version":"2.2.0","schema_version":"1.5.0","lang":"nl","effective_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","known_at":"2026-09-06T00:00:00.000Z","count":8,"filters":{"id":null,"type":null,"role":null,"duty_holder":"deployer","topic":null},"identifiers":{"canonical_namespace":"praxikon","canonical_form":"praxikon:<jurisdiction>:<regulation>:<type>:<slug>","legacy_namespace":"raip","legacy_resolution":"permanent","resolved":{"id":null,"role":null,"duty_holder":null}}},"data":[{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-111-legacy-public-systems","legacy_id":"raip:obligation:article-111-legacy-public-systems","type":"obligation","slug":"article-111-legacy-public-systems","version":"1.0.0","effective_at":"2026-07-27T00:00:00.000Z","known_at":"2026-08-14T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"f6d9b4b81b0a9ef37eec8fdd812d98a712cc1688491f8db5c61b8a857ee419e4","label":"Artikel 111 lid 2: bestaande hoog-risico systemen en de datum 2 augustus 2030","summary":"Hoog-risico AI-systemen die in de handel waren of in gebruik waren gesteld voor de toepassingsdatum van hoofdstuk III, sinds de Digital Omnibus 2 december 2027 voor bijlage III-systemen en 2 augustus 2028 voor bijlage I-systemen, vallen pas onder de hoog-risico eisen van dat hoofdstuk zodra hun ontwerp vanaf die datum aanzienlijk wijzigt. Dat is geen vrijstelling van de hele verordening: artikel 4 en artikel 50 lopen gewoon door. Voor systemen die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt vervalt het voorbehoud helemaal: aanbieders en gebruiksverantwoordelijken daarvan moeten hoe dan ook uiterlijk 2 augustus 2030 aan de eisen en verplichtingen voldoen.","topics":["high-risk","timeline"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:authorised-representative","praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:distributor","praxikon:eu:ai-act:actor:importer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"affected_actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:authorised-representative","praxikon:eu:ai-act:actor:distributor","praxikon:eu:ai-act:actor:importer"],"oversight_actor_ids":[],"evidence_owner_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":"preliminary","interpretation_note":"De tekst hierboven is de geconsolideerde tekst en is tegen het Publicatieblad gelegd; wat voorlopig is, is onze lezing ervan. Ten eerste de peildatum. Het gewijzigde lid 2 verwijst niet naar een datum maar naar de in artikel 113 vermelde toepassingsdatum voor hoofdstuk III, en artikel 113, derde alinea, punt c) geeft er sinds de Digital Omnibus twee: 2 december 2027 voor bijlage III en 2 augustus 2028 voor bijlage I. Wij lezen de peildatum daarom als route-afhankelijk. Een verdedigbare andere lezing is dat de verwijzing ziet op de algemene toepassingsdatum van hoofdstuk III als geheel, dus 2 augustus 2026, omdat de afdelingen 4 en 5 van dat hoofdstuk niet zijn uitgesteld; dan zou de peildatum feitelijk toch 2 augustus 2026 zijn. Wij volgen de route-afhankelijke lezing omdat punt c) uitdrukkelijk de afdelingen 1, 2 en 3 noemt, en dat zijn de afdelingen waar de eisen staan waarvoor de respijtperiode bestaat. Ten tweede het begrip aanzienlijke wijziging in het ontwerp. Dat is niet hetzelfde woord als de gedefinieerde substantiele wijziging elders in de verordening, en er is geen richtsnoer of rechtspraak die zegt of een modelupdate, een hertraining of een nieuwe gegevensbron eronder valt. Wij lezen het als een wijziging die het beoogde doel, de werking of het risicoprofiel raakt, en niet als elke release. Ten derde de reikwijdte van bedoeld om door overheidsinstanties te worden gebruikt. Onduidelijk is of een systeem dat aan zowel publieke als private afnemers wordt geleverd daar volledig onder valt, en of een private partij die een publieke taak uitvoert een overheidsinstantie is. Wij lezen de bedoeling als af te leiden uit de markt waarvoor het systeem wordt aangeboden en niet uit de rechtsvorm van de individuele afnemer.","obligation_ids":[],"change_ids":["praxikon:eu:ai-act:change:2026-07-27-annex-iii-date","praxikon:eu:ai-act:change:2026-12-02-article-50-marking-grace-ends","praxikon:eu:ai-act:change:2028-08-02-annex-i-high-risk-applicable"],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:assess-significant-design-change","praxikon:eu:ai-act:action:plan-legacy-public-system-compliance"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:legacy-system-transition-register"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:design-change-review-gate"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-111-legal-text"],"conditions":[{"id":"article-111-2-scope-article-5-unaffected","operator":"all","description":"De overgangsregel laat de toepassing van artikel 5 onverlet, zoals bedoeld in artikel 113, derde alinea, punt a). Een verboden praktijk blijft verboden, ongeacht wanneer het systeem in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld en ongeacht of het ontwerp is gewijzigd."},{"id":"article-111-2-scope-limited-to-chapter-iii","operator":"all","description":"De overgangsregel gaat over de hoog-risico eisen van hoofdstuk III en is geen vrijstelling van de hele verordening. Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025 los van de datum waarop een systeem in de handel kwam, en artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026 voor alle systemen in scope. Het door de Digital Omnibus toegevoegde lid 4 bevestigt dat: het geeft bestaande generatieve systemen juist een korte extra termijn voor artikel 50, lid 2, en dat zou zinloos zijn als artikel 50 niet op hen zou werken."},{"id":"article-111-2-legacy-scope","operator":"all","description":"Van toepassing op operatoren van hoog-risico AI-systemen die in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld voor de in artikel 113 vermelde toepassingsdatum voor hoofdstuk III, met uitzondering van de in lid 1 bedoelde systemen die component zijn van de grootschalige IT-systemen uit bijlage X. Die datum is 2 december 2027 voor systemen die op grond van artikel 6, lid 2, en bijlage III hoog risico zijn, en 2 augustus 2028 voor systemen die dat op grond van artikel 6, lid 1, en bijlage I zijn. Voor die groep werken de hoog-risico eisen pas door zodra de systemen vanaf die datum aanzienlijke wijzigingen in hun ontwerp ondergaan."},{"id":"article-111-2-type-and-model","operator":"all","description":"De respijtperiode geldt per type en model, niet per eenheid. Is ten minste een individuele eenheid van het type en model voor de peildatum rechtmatig in de handel gebracht of in gebruik gesteld, dan vallen andere eenheden van hetzelfde type en model daar ook onder en mogen zij zonder aanvullende verplichtingen, vereisten of aanvullende certificering worden aangeboden, zolang het ontwerp ongewijzigd blijft. Beslissend is de datum waarop de eerste eenheid van dat type en model in de Unie in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld."},{"id":"article-111-2-public-authority-deadline","operator":"all","description":"Onafhankelijk daarvan van toepassing op aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico AI-systemen die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt. Zij moeten in ieder geval de nodige stappen ondernemen om uiterlijk op 2 augustus 2030 aan de eisen en verplichtingen van de verordening te voldoen, ook als het ontwerp ongewijzigd blijft."}],"exceptions":[{"id":"article-111-2-exception-annex-x-systems","operator":"not","description":"Systemen die component zijn van de bij de in bijlage X vermelde rechtshandelingen opgezette grootschalige IT-systemen vallen niet onder lid 2 maar onder lid 1. Lid 1 is door de Digital Omnibus niet gewijzigd en houdt een eigen peildatum aan: in de handel gebracht of in gebruik gesteld voor 2 augustus 2027, met naleving uiterlijk 31 december 2030."}],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"Onverminderd de toepassing van artikel 5 als bedoeld in artikel 113, derde alinea, punt a), is deze verordening alleen van toepassing op operatoren van AI-systemen met een hoog risico, met uitzondering van de in lid 1 van dit artikel bedoelde systemen, die vóór de in artikel 113 vermelde toepassingsdatum voor hoofdstuk III in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld, indien die systemen vanaf die datum aanzienlijke wijzigingen in hun ontwerp ondergaan. In ieder geval ondernemen de aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt, de nodige stappen om uiterlijk op 2 augustus 2030 aan de eisen en verplichtingen van deze verordening te voldoen.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Gewijzigd artikel 111, lid 2","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"Hoofdstuk III, de afdelingen 1, 2 en 3, met uitzondering van artikel 6, lid 5, is van toepassing met ingang van 2 december 2027 voor AI-systemen die op grond van artikel 6, lid 2, en bijlage III als hoog risico zijn aangemerkt, en met ingang van 2 augustus 2028 voor AI-systemen die dat op grond van artikel 6, lid 1, en bijlage I zijn.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Gewijzigd artikel 113, toepassingsdata","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"Aanbieders van AI-systemen, met inbegrip van AI-systemen voor algemene doeleinden, die synthetische audio-, beeld-, video- of tekstinhoud genereren en vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, nemen de nodige stappen om uiterlijk op 2 december 2026 aan artikel 50, lid 2, te voldoen.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Nieuw artikel 111, lid 4","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"De respijtperiode van lid 2 geldt wanneer het type en model van een AI-systeem al in de handel is gebracht. Is ten minste een individuele eenheid voor de peildatum rechtmatig in de handel gebracht of in gebruik gesteld, dan geldt de respijtperiode ook voor andere eenheden van hetzelfde type en model en mogen die zonder aanvullende verplichtingen, vereisten of verplichte aanvullende certificering worden aangeboden, zolang het ontwerp ongewijzigd blijft. Bij een significante wijziging in het ontwerp na de peildatum moet de aanbieder volledig voldoen aan alle relevante bepalingen voor hoog-risico systemen, met inbegrip van de eisen inzake conformiteitsbeoordelingen.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Overweging 39 van Verordening (EU) 2026/1744","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"Deze bepaling wordt in de praktijk precies verkeerd om gelezen. Bestuurders horen dat bestaande systemen buiten schot blijven en concluderen dat er tot ver in de jaren dertig niets hoeft. Dat klopt op twee manieren niet. Voor een overheidsorganisatie geeft de tweede volzin geen ontsnapping maar een einddatum, en die geldt ongeacht of u iets aan het systeem verandert. En voor iedereen geldt dat de overgangsregel alleen over de hoog-risico eisen gaat: artikel 4 loopt al sinds februari 2025 en artikel 50 sinds augustus 2026, met voor bestaande generatieve systemen nog maar tot 2 december 2026 om de machineleesbare markering van artikel 50, lid 2, op orde te hebben. De eerste volzin is bovendien geen rustplek maar een schakelaar. Zodra het ontwerp aanzienlijk wijzigt, moet u volledig voldoen aan wat voor hoog-risico systemen geldt, met de conformiteitsbeoordeling voorop; die plichten volgen wel de verschoven kalender van 2 december 2027 en 2 augustus 2028. Dat schakelmoment ontstaat zelden op een moment dat u het uitkiest: het ontstaat bij een leverancierupdate, een migratie of een nieuwe gegevensbron. Twee dingen zijn daarom belangrijker dan de datum zelf. U moet weten wanneer de eerste eenheid van elk type en model in de handel kwam, want dat is de beslissende datum en zonder die vaststelling kunt u later niet laten zien op welk spoor een systeem zat. En u moet een moment in uw wijzigingsproces hebben waarop iemand beoordeelt of een wijziging aanzienlijk is, voordat hij live gaat.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Gewijzigd artikel 111, lid 2","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"},{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Overweging 39 van Verordening (EU) 2026/1744","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"},{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Nieuw artikel 111, lid 4","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Stel per type en model van uw hoog-risico AI-systemen vast wanneer de eerste eenheid in de handel kwam of in gebruik werd gesteld, en of het systeem bedoeld is om door overheidsinstanties te worden gebruikt. Leg die vaststelling vast met datum en onderbouwing, en zet erbij welke route geldt, want dat bepaalt of uw peildatum 2 december 2027 of 2 augustus 2028 is. Zet voor de systemen die voor overheidsgebruik bedoeld zijn een plan tegen 2 augustus 2030 dat terugrekent vanaf de conformiteitsbeoordeling en de registratie, en niet vanaf de einddatum. Bouw daarnaast in uw wijzigings- en releaseproces een beoordelingsmoment in waarop iemand vastlegt of een voorgenomen ontwerpwijziging aanzienlijk is, voordat de wijziging in productie gaat. Controleer los hiervan of u onder artikel 111, lid 4 valt: dan heeft u tot 2 december 2026 voor de markering van artikel 50, lid 2.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Gewijzigd artikel 111, lid 2","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"},{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Gewijzigd artikel 113, toepassingsdata","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"},{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Nieuw artikel 111, lid 4","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"applicable","deadline_at":"2030-08-02T00:00:00.000Z","timing_basis":null,"high_risk_regime_from":null,"links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-111-legacy-public-systems","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","label":"Verordening (EU) 2024/1689 op EUR-Lex"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","label":"Verordening (EU) 2026/1744 op EUR-Lex, die artikel 111 wijzigt"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-08-14T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-02-10T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}},{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-26-deployer-obligations","legacy_id":"raip:obligation:article-26-deployer-obligations","type":"obligation","slug":"article-26-deployer-obligations","version":"1.0.0","effective_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","known_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"0269a6f883187fb177f26dc8563b035927e5d2ae021e35254c98fce04d637f0c","label":"Artikel 26: de plichten van de gebruiksverantwoordelijke van een hoog-risico AI-systeem","summary":"Twaalf leden die het dagelijkse gebruik regelen: gebruik volgens de gebruiksaanwijzing, menselijk toezicht door bevoegde personen, inputdata, monitoring en melding, logbewaring, informeren van werknemers vóór ingebruikname, registratie door overheden en informeren van de personen over wie beslissingen worden genomen.","topics":["high-risk-requirements"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:public-law-body"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:public-law-body"],"affected_actor_ids":[],"oversight_actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:market-surveillance-authority"],"evidence_owner_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:public-law-body"],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":null,"interpretation_note":null,"obligation_ids":[],"change_ids":[],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:appoint-and-empower-human-oversight"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:deployer-use-dossier"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:deployer-suspension-and-incident-control"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-26-deployer-obligations-legal-text"],"conditions":[{"id":"article-26-deployer-obligations-scope","operator":"all","description":"Van toepassing zodra u een hoog-risico AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt (artikel 3, punt 4), ongeacht of u het zelf hebt gebouwd of ingekocht. Voor de standalone-route van bijlage III (artikel 6, lid 2) geldt 2 december 2027; voor de ingebedde route van bijlage I (artikel 6, lid 1) geldt 2 augustus 2028."}],"exceptions":[{"id":"article-26-deployer-obligations-exception","operator":"not","description":"Artikel 2, lid 10, sluit natuurlijke personen uit die een AI-systeem gebruiken in het kader van een louter persoonlijke, niet-beroepsmatige activiteit. Voor gebruiksverantwoordelijken die financiele instellingen zijn met interne-governance-eisen uit het Unierecht inzake financiele diensten geldt de monitoringsplicht van lid 5 als vervuld door naleving van die regels, en worden de logs van lid 6 bewaard als onderdeel van de documentatie uit dat recht."}],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"Artikel 26 legt gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico AI-systemen twaalf leden op. Lid 1 vraagt passende technische en organisatorische maatregelen om het systeem te gebruiken in overeenstemming met de bijgeleverde gebruiksaanwijzingen. Lid 2 verplicht het menselijk toezicht op te dragen aan natuurlijke personen die over de nodige bekwaamheid, opleiding en autoriteit beschikken en de nodige ondersteuning krijgen. Lid 3 laat andere verplichtingen en de vrijheid om de eigen middelen te organiseren onverlet. Lid 4 vraagt, voor zover u controle hebt over de inputdata, dat die relevant en voldoende representatief zijn voor het beoogde doel. Lid 5 verplicht tot monitoring op basis van de gebruiksaanwijzingen en tot kennisgeving aan de aanbieder overeenkomstig artikel 72; bij redenen om aan te nemen dat het gebruik leidt tot een risico in de zin van artikel 79, lid 1, stelt u zonder onnodige vertraging de aanbieder of distributeur en de betreffende markttoezichtautoriteit in kennis en onderbreekt u het gebruik, en bij een ernstig incident stelt u onmiddellijk eerst de aanbieder in kennis en vervolgens de importeur of distributeur en de markttoezichtautoriteiten. Lid 6 verplicht tot het bewaren van de automatisch gegenereerde logs die onder uw controle vallen gedurende een periode die past bij het beoogde doel en ten minste zes maanden, tenzij het Unie- of nationaal recht anders bepaalt. Lid 7 verplicht gebruiksverantwoordelijken die werkgever zijn om werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers vóór ingebruikname of gebruik op de werkplek mee te delen dat zij aan het gebruik van het systeem zullen worden onderworpen. Lid 8 legt overheidsinstanties en instellingen, organen en instanties van de Unie de registratieverplichtingen van artikel 49 op en verbiedt gebruik van een systeem dat niet in de EU-databank van artikel 71 is geregistreerd. Lid 9 koppelt de informatie uit artikel 13 aan de gegevensbeschermingseffectbeoordeling van artikel 35 van Verordening (EU) 2016/679. Lid 10 stelt aanvullende voorwaarden aan biometrische identificatie op afstand achteraf in het kader van rechtshandhaving. Lid 11 begint met de woorden onverminderd artikel 50 van deze verordening en verplicht gebruiksverantwoordelijken van in bijlage III bedoelde systemen die beslissingen over natuurlijke personen nemen of helpen nemen, die personen te informeren dat het systeem op hen wordt toegepast; voor hoog-risico AI-systemen die voor rechtshandhaving worden gebruikt is artikel 13 van Richtlijn (EU) 2016/680 van toepassing. De transparantieplichten van artikel 50 gelden sinds 2 augustus 2026 en staan los van de datum waarop lid 11 gaat gelden. Lid 12 vraagt samenwerking met de bevoegde autoriteiten.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 26, leden 1 tot en met 12","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"De datum van 2 december 2027 verleidt tot uitstel, maar twee onderdelen zijn nu al voorbereidingswerk. Lid 7 verplicht u werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers te informeren vóórdat het systeem op de werkplek in gebruik wordt gesteld, en die informatie verstrekt u waar van toepassing volgens de bestaande regels en praktijk inzake informatie van werknemers. Dat raakt medezeggenschap, en zo'n traject duurt in de praktijk maanden en niet weken, dus een systeem dat in 2027 live moet, bespreekt u in 2026. Lid 2 sluit daarnaast aan op het menselijk toezicht dat artikel 14 aan het systeemontwerp stelt: u moet natuurlijke personen aanwijzen met bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning. Dat is nadrukkelijk iets anders dan de maatregelenplicht van artikel 4. Artikel 4 vraagt maatregelen die AI-geletterdheid ondersteunen en verplicht u niet een bepaald niveau bij individuen te waarborgen; artikel 26, lid 2, vraagt aanwijsbare toezichthouders met mandaat. Wie die twee door elkaar haalt, denkt met een algemene e-learning klaar te zijn en heeft dan nog steeds geen toezichthouder met beslisruimte. Een derde onderschat onderdeel is lid 11: het informeren van de mensen over wie een bijlage III-systeem beslissingen neemt of helpt nemen, is een zichtbare klant- of sollicitantcommunicatie die u door uw eigen organisatie heen moet ontwerpen.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 26, leden 1 tot en met 12","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Maak nu een lijst van de systemen die per 2 december 2027 waarschijnlijk als hoog risico gelden en zet daar drie kolommen naast: wie houdt menselijk toezicht en met welk mandaat, wanneer informeert u de ondernemingsraad en de betrokken werknemers, en hoe krijgen de betrokken personen de mededeling uit lid 11. Plan het medezeggenschapstraject een jaar vooruit.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 26, leden 1 tot en met 12","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"upcoming","deadline_at":"2027-12-02T00:00:00.000Z","timing_basis":null,"high_risk_regime_from":null,"links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-26-deployer-obligations","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","label":"Artikel 26 in EUR-Lex"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-02-04T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}},{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-4-ai-literacy","legacy_id":"raip:obligation:article-4-ai-literacy","type":"obligation","slug":"article-4-ai-literacy","version":"2.0.0","effective_at":"2026-07-27T00:00:00.000Z","known_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"7a9516670dfca5dd7dcc96ae019e5714f843e20235abd3e9d92b71eb42445ff1","label":"Artikel 4: AI-geletterdheid","summary":"Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken nemen maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen.","topics":["ai-literacy"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"affected_actor_ids":[],"oversight_actor_ids":[],"evidence_owner_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":null,"interpretation_note":null,"obligation_ids":[],"change_ids":[],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:article-4-measures"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:article-4-measures-record"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:article-4-periodic-review"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-4-measures-plan"],"conditions":[{"id":"article-4-in-scope-ai","operator":"all","description":"De organisatie is aanbieder of gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem binnen het toepassingsgebied."}],"exceptions":[{"id":"article-4-no-specific-level","operator":"not","description":"De bepaling verlangt niet dat een specifiek individueel niveau wordt gegarandeerd."}],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"Sinds 27 juli 2026 moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen. De bepaling verlangt geen gegarandeerd individueel niveau.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Wijziging van artikel 4; inwerkingtreding 27 juli 2026","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"De aantoonbaarheid zit vooral in een passend dossier van genomen maatregelen per rol en gebruikscontext, niet in één voorgeschreven cursus of certificaat.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:commission-ai-literacy-qa","source_locator":"Vragen over maatregelen, vormen, certificaten en vastlegging","source_url":"https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/ai-literacy-questions-answers","eli":null}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Inventariseer rollen en AI-systemen, kies passende maatregelen en leg keuze, uitvoering en periodieke evaluatie vast.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:commission-ai-literacy-qa","source_locator":"Uitvoeringsvoorbeelden en aanwijzingen over bewijs","source_url":"https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/ai-literacy-questions-answers","eli":null}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"applicable","deadline_at":"2025-02-02T00:00:00.000Z","timing_basis":null,"high_risk_regime_from":null,"links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-4-ai-literacy","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","label":"Officiële wijzigingsverordening"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-02-04T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}},{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-4a-bias-testing-legal-basis","legacy_id":"raip:obligation:article-4a-bias-testing-legal-basis","type":"obligation","slug":"article-4a-bias-testing-legal-basis","version":"1.0.0","effective_at":"2026-07-27T00:00:00.000Z","known_at":"2026-08-14T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"ffee7eb28c48cc8a2586f097f3abec38cbe7590c73e15b9845f9295f8f095d4c","label":"Artikel 4a: rechtsgrond voor biastoetsing met bijzondere persoonsgegevens","summary":"Artikel 4a geeft geen opdracht maar toestemming, en aan twee verschillende kringen. Lid 1 laat alleen de aanbieder van een hoog-risico AI-systeem bij wijze van uitzondering bijzondere categorieen van persoonsgegevens verwerken, voor zover strikt noodzakelijk voor biasopsporing en biascorrectie in de zin van artikel 10, lid 2, punten f) en g), en alleen wanneer alle zes voorwaarden a) tot en met f) zijn vervuld. Lid 2 opent dezelfde ruimte voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van andere AI-systemen en modellen en voor gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico systemen, maar alleen bij vertekening die de gezondheid en veiligheid waarschijnlijk raakt, negatieve gevolgen heeft voor grondrechten of leidt tot krachtens het Unierecht verboden discriminatie, en met dezelfde zes voorwaarden. De grondslag stond tot 27 juli 2026 in artikel 10, lid 5.","topics":["fundamental-rights","high-risk-requirements"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:gpai-model-provider","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:gpai-model-provider","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"affected_actor_ids":[],"oversight_actor_ids":[],"evidence_owner_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:gpai-model-provider","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":"preliminary","interpretation_note":"Twee dingen staan hier open, en de risicorichting is bij dit artikel de omgekeerde van die bij een recht als artikel 86: een ruime lezing komt hier de verwerkingsverantwoordelijke ten goede en de betrokkene niet, want het gaat om gegevens over etniciteit, gezondheid, geloof, vakbondslidmaatschap en seksuele gerichtheid. Bij twijfel is de nauwe lezing daarom de veilige. Ten eerste de reikwijdte van \"andere AI-systemen en modellen\" in lid 2, die naar de letter elk AI-systeem en elk model omvat en waarvoor geen afbakening bestaat. Wij lezen haar naar de letter, maar met de drempel van lid 2, punt a), als de echte begrenzing: zonder gevolg voor gezondheid en veiligheid, grondrechten of verboden discriminatie is er geen grondslag. Een verdedigbare andere lezing is dat lid 2 beperkt is tot systemen die vergelijkbaar zijn met de voorbeelden in overweging 9, zoals scoringsinstrumenten voor vergunningen en publieke diensten. Ten tweede de verhouding tot artikel 9 van de AVG. Overweging 9 zegt dat de uitbreiding onder dezelfde beperkingen, voorwaarden en waarborgen valt en daarmee de naleving van artikel 9, lid 2, punt g), van Verordening (EU) 2016/679 verzekert, en wij lezen artikel 4a dus als de Unierechtelijke maatregel die dat punt vereist, met de waarborgen in de zes voorwaarden zelf. Het tegenargument staat er tegenover en is niet verdwenen, maar het is sinds 27 juli 2026 wel smaller geworden: die verankering staat in een overweging en niet in het artikel, en het artikel wijst zelf geen grond uit artikel 9, lid 2, aan. Wat dat tegenargument niet langer schraagt is artikel 2, lid 7. Dat lid liet de AVG tot 27 juli 2026 zonder voorbehoud onverlet, maar het is door artikel 1, punt 2, onder b), van Verordening (EU) 2026/1744 vervangen en luidt nu: \"Onverminderd artikel 4 bis en artikel 59 van deze verordening laat deze verordening de Verordeningen (EU) 2016/679 of (EU) 2018/1725, of de Richtlijnen 2002/58/EG of (EU) 2016/680 onverlet.\" De Uniewetgever heeft het voorbehoud dus precies voor artikel 4a gemaakt, en dat wijst naar de lezing dat artikel 4a zelf de Unierechtelijke maatregel is en niet slechts naar de AVG doorverwijst. Wie dit object citeert en daarbij de oude formulering van artikel 2, lid 7, aanhaalt, citeert een vervangen bepaling. Een verdedigbare andere lezing blijft dat er nog een nationale of Unierechtelijke maatregel met specifieke waarborgen bij hoort, maar zij steunt nu alleen nog op het ontbreken van een uitdrukkelijke aanwijzing in het artikel zelf. Over de ingangsdatum staat een deel vast en een deel niet. Wat vaststaat is wat overweging 9 zegt, namelijk dat de grondslag moet gelden vanaf de toepassingsdatum van Verordening (EU) 2024/1689; dat is nagelezen en geen huislezing. Wat wel open blijft is welke datum dit object daarom draagt. Wij houden 27 juli 2026 aan, de dag waarop artikel 4a in de tekst kwam, omdat een grondslag die er nog niet stond feitelijk niet beschikbaar was. De andere lezing volgt overweging 9 letterlijk en laat de grondslag terugwerken tot de toepassingsdatum van de basisverordening. Dat verschil is niet academisch voor wie een verwerking uit die periode moet onderbouwen. De redactionele uitspraak hieronder markeert die keuze als onze gevolgtrekking.","obligation_ids":[],"change_ids":["praxikon:eu:ai-act:change:2026-07-27-article-4a-inserted"],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:record-bias-testing-legal-basis"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:bias-testing-necessity-record"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:bias-testing-data-deletion"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-4a-legal-text"],"conditions":[{"id":"article-4a-paragraph-1-high-risk-provider-only","operator":"all","description":"Lid 1 staat uitsluitend open voor de aanbieder van een hoog-risico AI-systeem, en alleen voor zover de verwerking strikt noodzakelijk is om vertekening op te sporen en te corrigeren overeenkomstig artikel 10, lid 2, punten f) en g). De gebruiksverantwoordelijke kan zich niet op dit lid beroepen, ook niet bij een hoog-risico systeem; voor hem loopt de weg via lid 2."},{"id":"article-4a-paragraph-2-wider-circle-with-harm-threshold","operator":"all","description":"Lid 2 staat open voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van andere AI-systemen en modellen en voor gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico AI-systemen, maar met een eigen materiele drempel: de verwerking moet strikt noodzakelijk zijn met het oog op mogelijke vertekening die de gezondheid en veiligheid van personen waarschijnlijk raakt, negatieve gevolgen heeft voor grondrechten of leidt tot krachtens het Unierecht verboden discriminatie, in het bijzonder waar uitvoer de invoer voor toekomstige verwerkingen beinvloedt. Vertekening zonder een van die gevolgen valt er niet onder."},{"id":"article-4a-cumulative-conditions","operator":"all","description":"De zes voorwaarden van lid 1 gelden cumulatief en, via lid 2, punt b), ook voor de ruimere kring: a) andere gegevens, waaronder synthetische of geanonimiseerde, volstaan aantoonbaar niet; b) er gelden technische beperkingen op hergebruik plus beveiligings- en privacybeschermende maatregelen die de stand van de techniek weerspiegelen, waaronder pseudonimisering; c) er is strikte toegangscontrole met documentatie en geheimhouding; d) de gegevens worden niet aan andere partijen doorgegeven, overgedragen of anderszins toegankelijk gemaakt; e) zij worden gewist zodra de vertekening is gecorrigeerd of de bewaartermijn verstrijkt, al naargelang wat zich het eerst voordoet; f) het register van verwerkingsactiviteiten vermeldt waarom de verwerking strikt noodzakelijk was en waarom het doel niet met andere gegevens kon worden bereikt."}],"exceptions":[{"id":"article-4a-no-duty-to-test","operator":"not","description":"Lid 2 sluit af met de bepaling dat het geen verplichting schept om vertekening op te sporen en te corrigeren. Artikel 4a is dus een grondslag en geen opdracht: zonder die verwerking te doen valt er onder dit artikel niets na te leven, er is geen datum waarop iets af moet zijn, en buiten het doel van biasopsporing en biascorrectie geeft het geen enkele ruimte."}],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"Lid 1 bepaalt dat aanbieders van hoog-risico AI-systemen, voor zover strikt noodzakelijk om vertekening op te sporen en te corrigeren overeenkomstig artikel 10, lid 2, punten f) en g), van deze verordening, bij wijze van uitzondering bijzondere categorieen van persoonsgegevens mogen verwerken, met passende waarborgen voor de grondrechten en fundamentele vrijheden van natuurlijke personen. Naast het bepaalde in Verordening (EU) 2016/679, Verordening (EU) 2018/1725 en Richtlijn (EU) 2016/680, naargelang van toepassing, moet aan alle volgende voorwaarden zijn voldaan om die verwerking te laten plaatsvinden: a) de opsporing en correctie van vertekening kunnen niet doeltreffend worden verricht door andere gegevens te verwerken, waaronder synthetische of geanonimiseerde gegevens; b) de bijzondere categorieen van persoonsgegevens zijn onderworpen aan technische beperkingen op het hergebruik van persoonsgegevens en aan beveiligings- en privacybeschermende maatregelen die de stand van de techniek weerspiegelen, waaronder pseudonimisering; c) de bijzondere categorieen van persoonsgegevens zijn onderworpen aan maatregelen die waarborgen dat de verwerkte persoonsgegevens beveiligd en beschermd zijn, met passende waarborgen, waaronder strikte controle op en documentatie van de toegang, om misbruik te voorkomen en te verzekeren dat alleen bevoegde personen met passende geheimhoudingsverplichtingen toegang hebben tot die persoonsgegevens; d) de bijzondere categorieen van persoonsgegevens worden niet aan andere partijen doorgegeven, overgedragen of anderszins toegankelijk gemaakt; e) de bijzondere categorieen van persoonsgegevens worden gewist zodra de vertekening is gecorrigeerd of de persoonsgegevens het einde van hun bewaartermijn hebben bereikt, al naargelang wat zich het eerst voordoet; en f) de registers van verwerkingsactiviteiten op grond van Verordening (EU) 2016/679, Verordening (EU) 2018/1725 en Richtlijn (EU) 2016/680 vermelden waarom de verwerking van bijzondere categorieen van persoonsgegevens strikt noodzakelijk was om vertekening op te sporen en te corrigeren, en waarom dat doel niet kon worden bereikt door andere gegevens te verwerken.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Artikel 1, punt 6, tot invoeging van artikel 4 bis: artikel 4 bis, lid 1, punten a) tot en met f), en artikel 4 bis, lid 2, punten a) en b)","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"Lid 2 bepaalt dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van andere AI-systemen en modellen en gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico AI-systemen bij wijze van uitzondering bijzondere categorieen van persoonsgegevens mogen verwerken voor zover: a) die verwerking strikt noodzakelijk is om vertekening op te sporen en te corrigeren met het oog op mogelijke vertekening die de gezondheid en veiligheid van personen waarschijnlijk raakt, negatieve gevolgen heeft voor grondrechten of leidt tot krachtens het Unierecht verboden discriminatie, in het bijzonder waar uitvoer de invoer voor toekomstige verwerkingen beinvloedt; en b) alle voorwaarden en waarborgen van lid 1 worden toegepast. Lid 2 sluit af met een afzonderlijke alinea: dit lid schept geen enkele verplichting om die opsporing en correctie van vertekening uit te voeren. Artikel 4a kent geen lid 3.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Artikel 1, punt 6, tot invoeging van artikel 4 bis: artikel 4 bis, lid 1, punten a) tot en met f), en artikel 4 bis, lid 2, punten a) en b)","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"Verordening (EU) 2026/1744 voegt in artikel 1, punt 6, artikel 4a in Verordening (EU) 2024/1689 in en schrapt in artikel 1, punt 9, onder b), artikel 10, lid 5. Dezelfde punt 9 vervangt artikel 10, lid 1, en artikel 10, lid 6, zodat die nu naar de kwaliteitscriteria van artikel 4a, lid 1, verwijzen. De grondslag staat daarmee niet langer bij de eisen aan hoog-risico systemen in hoofdstuk III, maar als zelfstandig artikel in hoofdstuk I, direct na artikel 4, terwijl artikel 10 er van buitenaf naar terugverwijst. In de Nederlandse taalversie van het Publicatieblad heet dit ingevoegde artikel \"artikel 4 bis\"; \"artikel 4a\" is de Engelse nummering van dezelfde bepaling.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Artikel 1, punt 6 (invoeging) en punt 9 (artikel 10 gewijzigd, lid 5 geschrapt)","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"Dezelfde wijzigingsverordening vervangt in artikel 1, punt 2, onder b), artikel 2, lid 7, van Verordening (EU) 2024/1689. Dat lid luidt sinds 27 juli 2026: \"Het Unierecht inzake de bescherming van persoonsgegevens, de privacy en de vertrouwelijkheid van communicatie is van toepassing op persoonsgegevens die worden verwerkt in verband met de rechten en verplichtingen die in deze verordening zijn vastgelegd. Onverminderd artikel 4 bis en artikel 59 van deze verordening laat deze verordening de Verordeningen (EU) 2016/679 of (EU) 2018/1725, of de Richtlijnen 2002/58/EG of (EU) 2016/680 onverlet.\" De vorige versie van dit lid kende dat voorbehoud voor artikel 4a niet.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Artikel 1, punt 2, onder b), tot vervanging van artikel 2, lid 7","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"Overweging 9 van Verordening (EU) 2026/1744 bepaalt dat het opsporen en corrigeren van vertekening een zwaarwegend algemeen belang vormt, dat de uitgebreide grondslag onderworpen is aan dezelfde beperkingen, voorwaarden en waarborgen als het bestaande artikel 10, lid 5, en dat daarmee de naleving wordt verzekerd van artikel 9, lid 2, punt g), van Verordening (EU) 2016/679, artikel 10, lid 2, punt g), van Verordening (EU) 2018/1725 en artikel 10, punt a), van Richtlijn (EU) 2016/680. Dezelfde overweging bepaalt dat de door artikel 4a gevestigde grondslag, om aanbieders van hoog-risico AI-systemen in staat te stellen rechtmatig biasopsporing en biascorrectie te verrichten ter voorbereiding op de naleving van de eisen voor hoog-risico systemen, van toepassing moet zijn vanaf de toepassingsdatum van Verordening (EU) 2024/1689. Artikel 4 van de wijzigingsverordening regelt uitsluitend de inwerkingtreding op de derde dag na bekendmaking en kent geen uitgestelde toepassing; het gewijzigde artikel 113, derde alinea, punt a), bepaalt dat de hoofdstukken I en II van toepassing zijn vanaf 2 februari 2025, met uitzondering van artikel 5, lid 1, eerste alinea, punten b bis) en b ter), en artikel 5, leden 1 bis en 1 ter, die vanaf 2 december 2026 gelden. Artikel 4a staat in hoofdstuk I en valt niet onder die uitzondering.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Overweging 9, artikel 4 (inwerkingtreding) en artikel 1, punt 40, onder a), tot vervanging van artikel 113, derde alinea, punt a)","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"Drie dingen zijn hier in de praktijk belangrijker dan de verplaatsing zelf. Het eerste is dat dit artikel u niets opdraagt. Lid 2 zegt dat met zoveel woorden, en er hoort dus ook geen datum bij waarop iets af moet zijn. Het tweede, en het gevaarlijkere misverstand, is dat de verplaatsing naar hoofdstuk I zou betekenen dat u nu gevoelige kenmerken mag gaan verzamelen omdat u aan eerlijkheidsmetingen wilt doen. Wat is verruimd is de kring van partijen, niet de ruimte binnen de grondslag: overweging 9 zegt uitdrukkelijk dat dezelfde beperkingen, voorwaarden en waarborgen gelden als onder het oude artikel 10, lid 5. Praktisch begint het daarom bij een schriftelijke onderbouwing waarom synthetische of geanonimiseerde gegevens niet volstaan, en niet bij het aanleggen van een gegevensverzameling. Het derde is de voorwaarde die het meeste opbreekt en die in geen enkele samenvatting terugkomt: punt d) bepaalt dat de gegevens niet aan andere partijen worden doorgegeven, overgedragen of anderszins toegankelijk gemaakt. Dat is feitelijk een uitbestedingsverbod. Een externe fairness-leverancier, een biastoetsingsbureau, een onderzoekspartner of een cloudpartij die bij de gegevens zelf kan, past niet binnen deze grondslag, hoe goed het contract ook is. Wie zijn biastoetsing had willen inkopen, moet haar hier zelf uitvoeren of met gegevens werken die geen bijzondere categorie zijn. Let ten slotte op uw eigen documentatie: verwerkingsregisters, gegevensbeschermingseffectbeoordelingen en AI-beleidsstukken die naar artikel 10, lid 5, verwijzen, verwijzen sinds 27 juli 2026 naar een geschrapte bepaling. Dat geldt ook voor stukken die artikel 2, lid 7, aanhalen om te betogen dat de AVG onverkort voorgaat: ook dat lid is vervangen en maakt nu uitdrukkelijk een voorbehoud voor artikel 4a. Twee dateringen tot slot, en de tweede is onze gevolgtrekking en geen brontekst. Artikel 4a staat in hoofdstuk I, dat volgens artikel 113, derde alinea, punt a), sinds 2 februari 2025 van toepassing is, maar de bepaling kwam pas op 27 juli 2026 in de tekst; wij houden daarom 27 juli 2026 aan als de dag waarop de grondslag feitelijk beschikbaar kwam, terwijl overweging 9 zegt dat zij moet gelden vanaf de toepassingsdatum van Verordening (EU) 2024/1689. Let er ten slotte op dat de eisen van artikel 10, lid 2, punten f) en g), waar lid 1 naar verwijst, zelf pas van toepassing worden op 2 december 2027 voor bijlage III-systemen en op 2 augustus 2028 voor bijlage I-systemen. De grondslag loopt dus bewust voor op de plicht waarvoor u haar gebruikt, precies zoals overweging 9 beoogt.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Artikel 1, punt 6, tot invoeging van artikel 4 bis: artikel 4 bis, lid 1, punten a) tot en met f), en artikel 4 bis, lid 2, punten a) en b)","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"},{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Artikel 1, punt 2, onder b), tot vervanging van artikel 2, lid 7","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"},{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Overweging 9, artikel 4 (inwerkingtreding) en artikel 1, punt 40, onder a), tot vervanging van artikel 113, derde alinea, punt a)","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Doe de gegevensbeschermingseffectbeoordeling voordat u begint. Bijzondere categorieen op schaal verwerken voor biastoetsing raakt artikel 35 van de AVG vrijwel altijd, en artikel 4a neemt die beoordeling niet weg: het levert de grondslag en niet de risicoafweging. Leg daarna per verwerking vast op welk lid van artikel 4a u zich beroept, voor welk systeem of model, waarom synthetische of geanonimiseerde gegevens niet volstaan, welke technische en organisatorische waarborgen gelden, wie toegang heeft en op welk moment de gegevens worden gewist. Loop in dezelfde beweging uw verwerkingsregister, uw effectbeoordelingen en uw AI-beleidsstukken na op verwijzingen naar artikel 10, lid 5, en vervang die door artikel 4a. Zet het wismoment als bewaakte termijn in plaats van als voornemen, controleer of geen enkele externe partij bij de gegevens kan, en stem de onderbouwing af met uw functionaris voor gegevensbescherming.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Artikel 1, punt 6, tot invoeging van artikel 4 bis: artikel 4 bis, lid 1, punten a) tot en met f), en artikel 4 bis, lid 2, punten a) en b)","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"applicable","deadline_at":null,"timing_basis":null,"high_risk_regime_from":null,"links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-4a-bias-testing-legal-basis","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","label":"Ingevoegd artikel 4a in EUR-Lex"},{"relation":"related","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","label":"Verordening (EU) 2024/1689 in EUR-Lex"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-08-14T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-02-10T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}},{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-5-prohibited-practices","legacy_id":"raip:obligation:article-5-prohibited-practices","type":"obligation","slug":"article-5-prohibited-practices","version":"1.0.0","effective_at":"2025-02-02T00:00:00.000Z","known_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"674c4b85d1cf177b2ab9256989e18b2d685fdb69388f02f22bcc8cebd4f5faf8","label":"Artikel 5: verboden praktijken","summary":"Het verbod op AI-praktijken met onaanvaardbaar risico, zoals manipulatie, social scoring en bepaalde biometrische toepassingen.","topics":["prohibited-practices"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"affected_actor_ids":[],"oversight_actor_ids":[],"evidence_owner_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":null,"interpretation_note":null,"obligation_ids":[],"change_ids":[],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:article-5-screen"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:article-5-screening-record"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:article-5-intake-gate"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-5-legal-text"],"conditions":[{"id":"article-5-listed-practice","operator":"any","description":"Het op de markt brengen, in gebruik stellen of gebruiken van AI valt onder een van de praktijken in Artikel 5 lid 1, waaronder schadelijke manipulatie of uitbuiting van kwetsbaarheden, social scoring, risicovoorspelling van strafbare feiten op basis van profilering, het ongericht scrapen van gezichtsopnamen, emotieherkenning op de werkplek of in het onderwijs, biometrische categorisering naar gevoelige kenmerken en realtime biometrische identificatie op afstand in de openbare ruimte voor rechtshandhaving."}],"exceptions":[{"id":"article-5-narrow-exceptions","operator":"not","description":"De uitzonderingen zijn eng: onder meer emotieherkenning om medische of veiligheidsredenen, en de limitatief omschreven rechtshandhavingssituaties met machtiging voor realtime biometrische identificatie in Artikel 5 leden 2 tot en met 7. De uitzondering moet vooraf worden vastgesteld en gedocumenteerd."}],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"De verboden praktijken van Artikel 5 gelden sinds 2 februari 2025 en zijn de enige AI Act-categorie die al die hele periode handhaafbaar is. Overtreding kent het hoogste boeteplafond van de verordening: tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 5, artikel 99, lid 3, en artikel 113, punt a","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"official_fact","text":"De Digital Omnibus voegt een verbod toe rond AI voor materiaal van seksueel kindermisbruik en niet-consensuele intieme synthetische content; de bijbehorende technische waarborgen zijn vereist per 2 december 2026.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","source_locator":"Wijziging van artikel 5 en overgang naar 2 december 2026","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"De grens zit vaak in de details van de definitie: dezelfde techniek kan verboden zijn op de werkplek en toegestaan in een andere context. Toets daarom per concrete inzet en context, niet per technologie, en doe dat vóór inkoop of livegang.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 5, lid 1, punten a tot en met h","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Maak de Artikel 5-toets de eerste stap van elke classificatie en leg de uitkomst per systeem vast in het register, inclusief de motivering waarom een praktijk niet onder het verbod valt.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 5, gelezen in samenhang met de classificatievolgorde van artikel 6","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"applicable","deadline_at":"2025-02-02T00:00:00.000Z","timing_basis":null,"high_risk_regime_from":null,"links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-5-prohibited-practices","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","label":"Artikel 5 in EUR-Lex"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-02-04T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}},{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-50-transparency","legacy_id":"raip:obligation:article-50-transparency","type":"obligation","slug":"article-50-transparency","version":"1.0.0","effective_at":"2026-08-02T00:00:00.000Z","known_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"239fbac0e4728dc239352b2f88b199c3cc098082ff72e2972b4b5e8a2b121406","label":"Artikel 50: transparantie","summary":"Specifieke meldings-, markerings- en labelplichten voor bepaalde AI-systemen en synthetische inhoud.","topics":["transparency"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer","praxikon:eu:ai-act:actor:provider"],"affected_actor_ids":[],"oversight_actor_ids":[],"evidence_owner_ids":[],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":null,"interpretation_note":null,"obligation_ids":[],"change_ids":[],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:article-50-disclosure"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:article-50-implementation-record"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:article-50-release-check"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-50-checklist"],"conditions":[{"id":"article-50-direct-interaction","operator":"any","description":"Een AI-systeem is bedoeld voor directe interactie met natuurlijke personen."},{"id":"article-50-synthetic-content","operator":"any","description":"Het systeem genereert of manipuleert synthetische audio-, beeld-, video- of tekstinhoud, of de inzet betreft de specifiek genoemde deployerscenario’s."}],"exceptions":[{"id":"article-50-obvious-interaction","operator":"not","description":"De melding bij directe AI-interactie is niet vereist wanneer dit voor een redelijk geïnformeerde, oplettende en omzichtige persoon duidelijk is, gelet op omstandigheden en context."},{"id":"article-50-legacy-marking-grace","operator":"not","description":"Alleen Artikel 50 lid 2 heeft voor systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt kwamen een overgang tot 2 december 2026."}],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. De precieze plicht verschilt per scenario: directe AI-interactie, machineleesbare markering, emotieherkenning of biometrische categorisatie, deepfakes en bepaalde tekst van publiek belang.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 50, leden 1 tot en met 5, en artikel 113","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"Een generieke regel dat alle AI-content altijd zichtbaar moet worden gelabeld is te breed. Classificeer eerst het concrete Artikel 50-scenario.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:commission-article-50-guidelines","source_locator":"Definitieve richtsnoeren, reikwijdte per lid van artikel 50","source_url":"https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/guidelines-transparency-obligations-providers-and-deployers-ai-systems","eli":null}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Leg per systeem vast welk lid geldt, wie verantwoordelijk is, welke melding of markering is geïmplementeerd en hoe deze is getest.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:commission-article-50-guidelines","source_locator":"Uitvoeringsaanwijzingen voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken","source_url":"https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/guidelines-transparency-obligations-providers-and-deployers-ai-systems","eli":null}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"applicable","deadline_at":"2026-08-02T00:00:00.000Z","timing_basis":null,"high_risk_regime_from":null,"links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-50-transparency","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/guidelines-transparency-obligations-providers-and-deployers-ai-systems","label":"Finale richtsnoeren van de Commissie"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-02-04T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}},{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-85-right-to-complain","legacy_id":"raip:obligation:article-85-right-to-complain","type":"obligation","slug":"article-85-right-to-complain","version":"2.0.0","effective_at":"2026-08-02T00:00:00.000Z","known_at":"2026-09-06T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"c6e765304e4a6ec68888e1611d72b0dae35de32e420bd1f947eff02c902433f5","label":"Artikel 85: klachtrecht bij de markttoezichthouder","summary":"Iedereen die redenen heeft om aan te nemen dat de verordening is geschonden, kan daarover een klacht indienen bij de bevoegde markttoezichthouder. Voor een organisatie betekent dat: uw eigen medewerkers, klanten en sollicitanten hebben een route naar de toezichthouder die niet langs u loopt.","topics":["fundamental-rights"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer"],"affected_actor_ids":[],"oversight_actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:market-surveillance-authority"],"evidence_owner_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer"],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":"preliminary","interpretation_note":"Het recht zelf staat vast; wat het van u vraagt niet. Artikel 85 richt zich tot de markttoezichthouder en legt de aangesproken organisatie geen letterlijke plicht op: er staat geen termijn, geen informatieplicht en geen verplichting om een intern klachtenkanaal in te richten. Wij lezen daar toch een praktische consequentie in, namelijk dat u een klacht moet kunnen weerleggen met vastgelegd bewijs op het moment dat de toezichthouder ernaar vraagt, en dat is iets anders dan een plicht die uit de tekst volgt. Een verdedigbare andere lezing is dat dit artikel voor u louter procesrecht is en dat uw voorbereiding volledig door artikel 26 en artikel 72 wordt bepaald. Onduidelijk is verder hoe dit klachtrecht zich verhoudt tot het klachtrecht onder de AVG wanneer dezelfde gedraging beide raakt.","obligation_ids":[],"change_ids":[],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:prepare-for-a-complaint"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:explanation-request-record"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:explanation-request-routing"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-85-legal-text"],"conditions":[{"id":"article-85-scope","operator":"all","description":"Van toepassing zodra iemand redenen heeft om aan te nemen dat de verordening is geschonden. Er is geen drempel van belanghebbendheid: het recht komt toe aan eenieder, en de klacht gaat naar de markttoezichthouder van de betreffende lidstaat."}],"exceptions":[],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"Onverminderd andere administratieve of gerechtelijke rechtsmiddelen kan eenieder die redenen heeft om aan te nemen dat er sprake is van een inbreuk op de bepalingen van deze verordening, klachten indienen bij de betreffende markttoezichthouder. Overeenkomstig Verordening (EU) 2019/1020 worden dergelijke klachten in aanmerking genomen bij het verrichten van markttoezichtactiviteiten en behandeld overeenkomstig de daartoe door de markttoezichthouders vastgestelde specifieke procedures.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 85","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"De praktische betekenis van dit artikel zit niet in wat het u opdraagt maar in wie het een route geeft. Een medewerker die vindt dat het roosterings- of beoordelingssysteem niet deugt, een sollicitant die is afgewezen, een klant die zich onjuist behandeld voelt: zij hoeven u niet eerst te overtuigen en hoeven geen belang aan te tonen. De klacht komt binnen bij de toezichthouder, en de eerste vraag die u dan krijgt gaat over vastlegging: welk systeem, welke versie, welke beoordeling is er gedaan en wanneer. Dat is dezelfde vastlegging die artikel 26 en artikel 72 al van u vragen, en dat is precies het punt. Wie dat dossier op orde heeft, beantwoordt een klacht met stukken; wie het niet heeft, beantwoordt hem met een reconstructie achteraf, en dat leest bij een toezichthouder anders. Merk ook op dat dit recht niet aan een schade of een besluit hangt, waar het recht op uitleg van artikel 86 dat wel doet.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 85","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Ga ervan uit dat een klacht bij de toezichthouder begint en niet bij u. Zorg dat u per AI-systeem kunt laten zien welke beoordeling is gedaan, door wie, op welke datum en op welke systeemversie, en houd dat bij als lopend dossier in plaats van als eenmalig document. Spreek daarnaast intern af wie een vraag van een toezichthouder aanneemt en binnen welke termijn.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 85","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"applicable","deadline_at":"2026-08-02T00:00:00.000Z","timing_basis":"text_date","high_risk_regime_from":null,"links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-85-right-to-complain","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","label":"Artikel 85 in EUR-Lex"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-09-06T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-03-05T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}},{"id":"praxikon:eu:ai-act:obligation:article-86-right-to-explanation","legacy_id":"raip:obligation:article-86-right-to-explanation","type":"obligation","slug":"article-86-right-to-explanation","version":"2.0.0","effective_at":"2026-08-02T00:00:00.000Z","known_at":"2026-09-06T00:00:00.000Z","valid_until":null,"payload_hash_sha256":"62515aef8dd5cfe3e72e71bd0d1f12da34f9cbe0d884940264d26bce0c911b49","label":"Artikel 86: recht op uitleg bij een besluit","summary":"Wie wordt geraakt door een besluit dat een gebruiksverantwoordelijke neemt op basis van de uitvoer van een hoog-risico AI-systeem uit bijlage III, kan uitleg vragen over de rol van dat systeem in de besluitvorming en over de hoofdelementen van het besluit.","topics":["fundamental-rights"],"actor_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer"],"duty_holder_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer"],"affected_actor_ids":[],"oversight_actor_ids":[],"evidence_owner_ids":["praxikon:eu:ai-act:actor:deployer"],"duty_holder_uncertainty_status":null,"interpretation_status":"preliminary","interpretation_note":"Een ding staat hier niet vast: hoe diep de uitleg moet gaan. De verordening vraagt duidelijke en zinvolle uitleg over de rol van het systeem en de hoofdelementen van het besluit, maar er is geen rechtspraak en geen richtsnoer die zegt of een beschrijving van de gebruikte factoren volstaat of dat het om de weging in het individuele geval gaat. Wij lezen het als het tweede, omdat de tekst spreekt over het besluit dat is genomen en niet over het systeem in het algemeen. De datumvraag is niet langer open: besluit D1 van 6 september 2026 kiest de tekstlezing, zodat artikel 86 geldt vanaf 2 augustus 2026 voor systemen die dan al in gebruik zijn. De praktische lezing, dat het recht pas voorwerp krijgt zodra het bijlage III-regime op 2 december 2027 werkt, is niet weggeschreven maar staat als toelichting in high_risk_regime_from.","obligation_ids":[],"change_ids":[],"action_ids":["praxikon:eu:ai-act:action:handle-explanation-requests"],"evidence_ids":["praxikon:eu:ai-act:evidence:explanation-request-record"],"control_ids":["praxikon:eu:ai-act:control:explanation-request-routing"],"template_ids":["praxikon:eu:ai-act:template:article-86-legal-text"],"conditions":[{"id":"article-86-scope","operator":"all","description":"Van toepassing wanneer een gebruiksverantwoordelijke een besluit over een natuurlijke persoon neemt op basis van de uitvoer van een hoog-risico AI-systeem uit bijlage III, met uitzondering van punt 2 van die bijlage, en dat besluit rechtsgevolgen heeft of die persoon op vergelijkbare wijze aanmerkelijk treft op een manier die hij als nadelig ziet voor zijn gezondheid, veiligheid of grondrechten."}],"exceptions":[{"id":"article-86-exception-union-or-national-law","operator":"not","description":"Lid 2 sluit het recht uit voor AI-systemen waarvoor uitzonderingen op of beperkingen van deze plicht volgen uit het Unierecht of het nationale recht in overeenstemming met het Unierecht. Lid 3 beperkt het recht bovendien tot gevallen waarin het niet al langs andere weg in het Unierecht is geregeld, wat het onderscheid met artikel 22 van de AVG tot een vraag per geval maakt."}],"statements":[{"kind":"official_fact","text":"Lid 1 geeft elke geraakte persoon die onderworpen is aan een besluit dat de gebruiksverantwoordelijke neemt op basis van de uitvoer van een in bijlage III opgenomen hoog-risico AI-systeem, met uitzondering van punt 2 van die bijlage, en dat rechtsgevolgen heeft of hem op vergelijkbare wijze aanmerkelijk treft op een manier die hij als nadelig beschouwt voor zijn gezondheid, veiligheid of grondrechten, het recht om van de gebruiksverantwoordelijke duidelijke en zinvolle uitleg te verkrijgen over de rol van het AI-systeem in de besluitvormingsprocedure en over de hoofdelementen van het genomen besluit. Lid 2 bepaalt dat lid 1 niet geldt voor het gebruik van AI-systemen waarvoor uitzonderingen op of beperkingen van die plicht voortvloeien uit het Unierecht of het nationale recht in overeenstemming met het Unierecht. Lid 3 bepaalt dat dit artikel alleen geldt voor zover het in lid 1 bedoelde recht niet anderszins in het Unierecht is vastgelegd.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 86, leden 1 tot en met 3","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"}},{"kind":"editorial_interpretation","text":"Dit recht komt bij u binnen langs een ander kanaal dan de rest van de verordening. Een toezichthouder schrijft u aan; een sollicitant of een burger belt of mailt, en meestal bij uw bestaande klachten- of bezwaarloket. Dat loket weet vandaag niet dat er een AI-systeem in het proces zat, laat staan welke rol het speelde, en dat is precies waar het misgaat. Twee dingen zijn daarom belangrijker dan de juridische diepte van de uitleg zelf: dat uw eerstelijns kanaal een verzoek herkent, en dat er per besluit terug te vinden is welk systeem in welke versie eraan heeft bijgedragen. Zonder dat tweede kunt u uitleggen hoe uw systeem in het algemeen werkt, maar niet wat er in dit geval is gebeurd, en dat is wat er wordt gevraagd. Let ook op de verhouding tot artikel 22 van de AVG: waar dat artikel al een recht geeft, wijkt artikel 86 terug, maar de reikwijdte verschilt genoeg dat u die vraag niet in het algemeen kunt afdoen.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 86, leden 1 tot en met 3","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}},{"kind":"recommended_action","text":"Leg vast, per bijlage III-systeem dat aan besluiten over personen bijdraagt, welk besluit door welke systeemversie is ondersteund, en zorg dat uw klachten- of bezwaarloket een verzoek om uitleg herkent en doorzet naar iemand die die vraag kan beantwoorden. Bepaal daarnaast per proces of artikel 22 van de AVG al een recht geeft, want dan wijkt artikel 86 terug.","citations":[{"source_id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","source_locator":"Artikel 86, leden 1 tot en met 3","source_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"editorial"}}],"legal_status":"applicable","deadline_at":"2026-08-02T00:00:00.000Z","timing_basis":"text_date","high_risk_regime_from":"2027-12-02T00:00:00.000Z","links":[{"relation":"public_page","href":"https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-86-right-to-explanation","label":"Open de menselijke uitleg"},{"relation":"official_source","href":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","label":"Artikel 86 in EUR-Lex"}],"review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"source_review":{"level":"source_verified","last_checked_at":"2026-09-06T00:00:00.000Z","next_review_due_at":"2027-03-05T00:00:00.000Z","date_basis":"first_publication"}}],"included":{"sources":[{"id":"praxikon:eu:ai-act:source:commission-ai-literacy-qa","title":{"nl":"Vragen en antwoorden over AI-geletterdheid","en":"AI literacy questions and answers"},"publisher":{"nl":"Europese Commissie","en":"European Commission"},"canonical_url":"https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/ai-literacy-questions-answers","eli":null,"source_version":"updated-2026-07-27","verified_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","fingerprint_basis":"canonical_url|source_version|verified_at","source_record_hash_sha256":"a07599c1c5af5cb25fbe1a72caecc7f0093326202cea7949a43d7a89c6c7f038","review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"legacy_id":"raip:source:commission-ai-literacy-qa"},{"id":"praxikon:eu:ai-act:source:commission-article-50-guidelines","title":{"nl":"Richtsnoeren over Artikel 50","en":"Guidelines on Article 50"},"publisher":{"nl":"Europese Commissie","en":"European Commission"},"canonical_url":"https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/guidelines-transparency-obligations-providers-and-deployers-ai-systems","eli":null,"source_version":"final-2026-07-20","verified_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","fingerprint_basis":"canonical_url|source_version|verified_at","source_record_hash_sha256":"3c3d066f0294692b398f096861adb89198f3d6062939237a97b35fa9ced4d39d","review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"legacy_id":"raip:source:commission-article-50-guidelines"},{"id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689","title":{"nl":"EU AI-verordening 2024/1689","en":"EU Artificial Intelligence Act 2024/1689"},"publisher":{"nl":"Europees Parlement en Raad","en":"European Parliament and Council"},"canonical_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj","source_version":"original-oj-2024-07-12","verified_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","fingerprint_basis":"canonical_url|source_version|verified_at","source_record_hash_sha256":"bf0fca3e1fb47ce58924f6e736d572bb5db3812c3276c0b2891fbf328c42a5c6","review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"legacy_id":"raip:source:reg-eu-2024-1689"},{"id":"praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2026-1744","title":{"nl":"Digital Omnibus over AI 2026/1744","en":"Digital Omnibus on AI 2026/1744"},"publisher":{"nl":"Europees Parlement en Raad","en":"European Parliament and Council"},"canonical_url":"https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","eli":"http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj","source_version":"official-journal-2026-07-24","verified_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","fingerprint_basis":"canonical_url|source_version|verified_at","source_record_hash_sha256":"17f108dc4eb93b8ff3abf091ab8a6a6e3095ae112229f27ca9a59ded886c7864","review":{"reviewed_at":"2026-08-08T00:00:00.000Z","reviewer":"Praxikon release validation","review_method":"source_link_and_rule_validation","legal_status":"source_checked"},"legacy_id":"raip:source:reg-eu-2026-1744"}]},"links":{"self":"https://www.praxikon.com/api/v1/entities?duty_holder=deployer&lang=nl","alternate":"https://www.praxikon.com/api/v1/entities?duty_holder=deployer&lang=nl&format=jsonld","licence":"https://www.praxikon.com/nl/legal/terms"}}