VerplichtingVan toepassingv1.0.0

Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften

Het AI-bureau en de lidstaten stimuleren en faciliteren de opstelling van gedragscodes, met inbegrip van gerelateerde governancemechanismen, die bedoeld zijn om de vrijwillige toepassing van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2, op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico te bevorderen, rekening houdend met de beschikbare technische oplossingen en beste praktijken van de sector. Zij faciliteren daarnaast codes over de vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften op alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren, met elementen zoals de ethische richtsnoeren van de Unie voor betrouwbare AI, het beoordelen en tot een minimum beperken van het effect op de milieuduurzaamheid, het bevorderen van AI-geletterdheid, het faciliteren van een inclusief en divers ontwerp, en het beoordelen en voorkomen van negatieve gevolgen voor kwetsbare personen. Codes kunnen worden opgesteld door individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken of door organisaties die hen vertegenwoordigen, en bij het stimuleren en faciliteren wordt rekening gehouden met de specifieke belangen en behoeften van kmo's, waaronder start-ups. Dit artikel legt de organisatie geen plicht op en vervangt geen enkele verplichting.

De officiële bron blijft leidend. Dit is algemene informatie over verplichtingen en geen juridisch advies. Bekijk dit object op de kaart

Adres en citatie

Dit object heeft een eigen adres dat nooit wordt hernoemd of hergebruikt. Neem de identifier op in uw eigen dossier, niet de titel of de link.

Identifier: praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct
Payload-hash (sha256): 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14

Citatieregel

Praxikon, "Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften", praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct@1.0.0, dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0 (schema 1.5.0), effective_at 2026-08-08T00:00:00.000Z, known_at 2026-09-06T00:00:00.000Z, sha256 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14

Versie: 1.0.0
Juridische tijd (effective_at): 2 augustus 2026
Kennistijd (known_at): 6 september 2026
Afgesloten op: Nog niet afgesloten
Onderwerpen: governance, innovation

Reviewstatus: Tegen de officiële bron gelegd (6 september 2026). Volgende controle uiterlijk 5 maart 2027. De controledatum is de kennisdatum van deze versie; een latere hercontrole is niet vastgelegd.

Wie moet iets en wie wordt geraakt

Op een verplichting staat de normadressaat apart van de partij die alleen geraakt wordt. Dat verschil bepaalt wie een toezichthouder aanspreekt en wie werk heeft zonder dat de plicht op haar rust.

Geen plichtdrager toegewezen

De normadressaat valt buiten de rollen die deze dataset modelleert. De plicht bestaat, zij rust alleen niet op een rol die hier staat.

Plichtdrager

Niet vastgelegd op dit object.

Geraakte actor

Gebruiksverantwoordelijkepraxikon:eu:ai-act:actor:deployer
Aanbieder van een AI-systeempraxikon:eu:ai-act:actor:provider

Toezicht

AI Officepraxikon:eu:ai-act:actor:ai-office

Eigenaar van het bewijs

Niet vastgelegd op dit object.

Wat dit object aan andere objecten koppelt

Elke relatie staat hieronder als pad: van de bron met vindplaats, via de voorwaarden en uitzonderingen van het object dat de relatie draagt, naar het gevolg. Een vindplaats hoort in de data bij een uitspraak en niet bij een relatie, dus de bron is het bronanker van het dragende object.

Wie geraakt wordt zonder normadressaat te zijn

2 van 2 getoond

Deze rol wordt praktisch geraakt maar is niet de normadressaat: zij ontvangt de informatie, moet meewerken of verwerkt de gevolgen in het eigen proces.

Bron
Officieel feit op dit object, met vindplaats.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
- Voorwaarde | alleLid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
- Voorwaarde | een vanLid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.
- UitzonderingArtikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.
Zolang deze uitzondering niet is uitgesloten, blijft de uitkomst voorwaardelijk en moet u die zelf vaststellen.
Gevolg
- ActorGebruiksverantwoordelijke
  praxikon:eu:ai-act:actor:deployer
- ActorAanbieder van een AI-systeem
  praxikon:eu:ai-act:actor:provider

Wie hierop toeziet

1 van 1 getoond

Deze rol houdt toezicht en ontvangt de meldingen. Het is de institutionele rol, niet het nationale orgaan dat hem invult.

Bron
Officieel feit op dit object, met vindplaats.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
- Voorwaarde | alleLid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
- Voorwaarde | een vanLid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.
- UitzonderingArtikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.
Zolang deze uitzondering niet is uitgesloten, blijft de uitkomst voorwaardelijk en moet u die zelf vaststellen.
Gevolg
- ActorAI Office
  praxikon:eu:ai-act:actor:ai-office

Wat er moet gebeuren

1 van 1 getoond

Dit is wat onder de verplichting concreet moet gebeuren.

Bron
Officieel feit op dit object, met vindplaats.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
- Voorwaarde | alleLid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
- Voorwaarde | een vanLid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.
- UitzonderingArtikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.
Zolang deze uitzondering niet is uitgesloten, blijft de uitkomst voorwaardelijk en moet u die zelf vaststellen.
Gevolg
- ActieBepaal de reikwijdte van een vrijwillige gedragscode en scheid haar van uw plichten
  praxikon:eu:ai-act:action:article-95-scope-a-voluntary-code

Wat moet worden vastgelegd

1 van 1 getoond

Dit is wat in het dossier moet zitten om te laten zien dat de actie is uitgevoerd.

Bron
Officieel feit op dit object, met vindplaats.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
- Voorwaarde | alleLid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
- Voorwaarde | een vanLid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.
- UitzonderingArtikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.
Zolang deze uitzondering niet is uitgesloten, blijft de uitkomst voorwaardelijk en moet u die zelf vaststellen.
Gevolg
- BewijsRegister van vrijwillige toezeggingen naast de verplichtingen
  praxikon:eu:ai-act:evidence:article-95-voluntary-commitment-register

Wat het in stand houdt

1 van 1 getoond

Dit is wat de naleving over de tijd in stand houdt, periodiek of bij een gebeurtenis.

Bron
Officieel feit op dit object, met vindplaats.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
- Voorwaarde | alleLid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
- Voorwaarde | een vanLid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.
- UitzonderingArtikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.
Zolang deze uitzondering niet is uitgesloten, blijft de uitkomst voorwaardelijk en moet u die zelf vaststellen.
Gevolg
- BorgingToets die vrijwillig en verplicht uit elkaar houdt
  praxikon:eu:ai-act:control:article-95-voluntary-versus-mandatory-review

Openbare hulpmiddelen

1 van 1 getoond

Dit is de openbare route waarmee een lezer het zelf kan doen.

Bron
Officieel feit op dit object, met vindplaats.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
- Voorwaarde | alleLid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
- Voorwaarde | een vanLid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.
- UitzonderingArtikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.
Zolang deze uitzondering niet is uitgesloten, blijft de uitkomst voorwaardelijk en moet u die zelf vaststellen.
Gevolg
- HulpmiddelVolledige tekst van artikel 95
  praxikon:eu:ai-act:template:article-95-legal-text

Wat naar dit object verwijst

Objecten die aan deze verplichting hangen

4 van 4 getoond

Het object hoort bij deze verplichting. Daar staat de bronregel waaraan het hangt.

Bron
Dit object draagt geen eigen officieel feit. De bronregel hieronder staat bij de verplichting waaraan het hangt; de koppeling zelf is redactioneel vastgelegd.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
- Voorwaarde | alleAan de orde wanneer u een gedragscode, een ethisch kader of een vrijwillige toezegging over AI opstelt of ondertekent, en wanneer u een bestaande belofte opnieuw beoordeelt. Deze actie is onze constructie: artikel 95 richt zich tot het AI-bureau en de lidstaten en legt de organisatie geen letterlijke plicht op.
Relatie vastgelegd op: Bepaal de reikwijdte van een vrijwillige gedragscode en scheid haar van uw plichten
Gevolg
- ActieBepaal de reikwijdte van een vrijwillige gedragscode en scheid haar van uw plichten
  praxikon:eu:ai-act:action:article-95-scope-a-voluntary-code
Bron
Dit object draagt geen eigen officieel feit. De bronregel hieronder staat bij de verplichting waaraan het hangt; de koppeling zelf is redactioneel vastgelegd.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
Geen voorwaarde of uitzondering vastgelegd op dit object.
Relatie vastgelegd op: Toets die vrijwillig en verplicht uit elkaar houdt
Gevolg
- BorgingToets die vrijwillig en verplicht uit elkaar houdt
  praxikon:eu:ai-act:control:article-95-voluntary-versus-mandatory-review
Bron
Dit object draagt geen eigen officieel feit. De bronregel hieronder staat bij de verplichting waaraan het hangt; de koppeling zelf is redactioneel vastgelegd.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
Geen voorwaarde of uitzondering vastgelegd op dit object.
Relatie vastgelegd op: Register van vrijwillige toezeggingen naast de verplichtingen
Gevolg
- BewijsRegister van vrijwillige toezeggingen naast de verplichtingen
  praxikon:eu:ai-act:evidence:article-95-voluntary-commitment-register
Bron
Dit object draagt geen eigen officieel feit. De bronregel hieronder staat bij de verplichting waaraan het hangt; de koppeling zelf is redactioneel vastgelegd.
- EU AI-verordening 2024/1689
  Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
  praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689
  Open officiële bron
Via
Geen voorwaarde of uitzondering vastgelegd op dit object.
Relatie vastgelegd op: Volledige tekst van artikel 95
Gevolg
- HulpmiddelVolledige tekst van artikel 95
  praxikon:eu:ai-act:template:article-95-legal-text

Wat dit object zegt

Officieel feit

Toe te schrijven aan een benoemde primaire bron, met vindplaats. Bij verschil is de officiële bron leidend.

Lid 1 bepaalt: het AI-bureau en de lidstaten stimuleren en faciliteren de opstelling van gedragscodes, met inbegrip van gerelateerde governancemechanismen, die bedoeld zijn om de vrijwillige toepassing van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2, op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico te bevorderen, rekening houdend met de beschikbare technische oplossingen en beste praktijken van de sector die de toepassing van dergelijke voorschriften mogelijk maken. Lid 2 bepaalt: het AI-bureau en de lidstaten faciliteren de opstelling van gedragscodes met betrekking tot de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten, met inbegrip van elementen zoals, maar niet beperkt tot: a) toepasselijke elementen waarin de ethische richtsnoeren van de Unie voor betrouwbare AI voorzien; b) het beoordelen en tot een minimum beperken van het effect van AI-systemen op de milieuduurzaamheid, onder meer wat betreft energie-efficiente programmering en technieken voor het op efficiente wijze ontwerpen, trainen en gebruiken van AI; c) het bevorderen van AI-geletterdheid, met name die van personen die te maken hebben met de ontwikkeling, de werking en het gebruik van AI; d) het faciliteren van een inclusief en divers ontwerp van AI-systemen, onder meer door de oprichting van inclusieve en diverse ontwikkelingsteams en de bevordering van de deelname van belanghebbenden aan dat proces; e) het beoordelen en voorkomen van de negatieve gevolgen van AI-systemen voor kwetsbare personen of groepen van kwetsbare personen, ook wat betreft de toegankelijkheid voor personen met een handicap, en voor gendergelijkheid.
- Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689Open officiële bron
Lid 3 bepaalt: gedragscodes kunnen door individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen of door organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, worden opgesteld, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Gedragscodes kunnen betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen. Lid 4, zoals vervangen bij artikel 1, punt 35, van Verordening (EU) 2026/1744, bepaalt: het AI-bureau en de lidstaten houden rekening met de specifieke belangen en behoeften van kmo's, waaronder start-ups, en kleine midcapondernemingen bij het stimuleren en faciliteren van het opstellen van gedragscodes.
- Vindplaats: Artikel 95, leden 1 tot en met 4praxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689Open officiële bron

Onze duiding

Onze eigen lezing. Kan veranderen zonder dat het recht verandert, en is niet het standpunt van een toezichthouder.

Lees dit artikel eerst op wat het niet is. Het legt uw organisatie geen enkele plicht op: de leden 1, 2 en 4 richten zich tot het AI-bureau en de lidstaten, en lid 3 zegt alleen wie een code mag opstellen. En het gaat in lid 1 uitdrukkelijk over andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico. Dat is de kern van de bepaling en tegelijk de bron van het grootste misverstand in de praktijk. De veelgemaakte gedachte is dat een gedragscode een verplichte eis kan vervangen, of dat het ondertekenen ervan een vorm van naleving oplevert die een toezichthouder tegen u kan houden of voor u kan laten gelden. Geen van beide staat er. De vrijwilligheid van artikel 95 slaat op voorschriften die voor uw systeem juist niet gelden: hoofdstuk III, afdeling 2, bevat de eisen voor AI-systemen met een hoog risico, en artikel 95 nodigt u uit om sommige of alle van die eisen toe te passen op een systeem dat geen hoog risico is. Het omgekeerde, een lichtere invulling van een eis die wel geldt, biedt dit artikel niet. Twee grenzen die daarbij horen. Artikel 4 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken tot maatregelen om een voldoende niveau van AI-geletterdheid te waarborgen. Artikel 95, lid 2, punt c), noemt het bevorderen van AI-geletterdheid als mogelijk element van een gedragscode. Dat is geen doublure: de eerste is de plicht, de tweede is de bovenbouw. Een gedragscode over AI-geletterdheid is dus een prima aanvulling en nooit een vervanging van artikel 4. Hetzelfde geldt voor transparantie: artikel 50 legt een aantal transparantieplichten op, en een code die daar iets over zegt laat artikel 50 onverlet. Wie in een tenderdocument of jaarverslag suggereert dat een code een van deze plichten afdekt, doet een bewering die de tekst niet draagt.
- Vindplaats: Artikel 4; artikel 50; hoofdstuk III, afdeling 2; artikel 113, tweede alineapraxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689Open officiële bron
Lees het artikel daarna op wat het wel biedt, want dat wordt onderschat. Dit is de enige plaats in de verordening waar staat wat een organisatie uit eigen beweging kan doen, en de opsomming in lid 2 is opvallend concreet. Zij noemt het beoordelen en tot een minimum beperken van het effect van AI-systemen op de milieuduurzaamheid, met inbegrip van energie-efficiente programmering en technieken voor het op efficiente wijze ontwerpen, trainen en gebruiken van AI. Dat onderwerp komt nergens anders in de verordening terug als iets wat u kunt doen, en het is voor veel organisaties het onderwerp waarover een raad van bestuur al vragen stelt. Zij noemt verder het faciliteren van een inclusief en divers ontwerp, onder meer door inclusieve en diverse ontwikkelingsteams en door belanghebbenden bij dat proces te betrekken, en het beoordelen en voorkomen van negatieve gevolgen voor kwetsbare personen of groepen, ook wat betreft toegankelijkheid voor personen met een handicap en gendergelijkheid. Let op de vorm die lid 2 daarbij voorschrijft, want die scheidt een serieuze code van een intentieverklaring: duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Een code zonder meetbare indicatoren voldoet niet aan de vorm die de bepaling zelf beschrijft. Praktisch is dit de plek waar u uw eigen AI-beleid aan de verordening kunt haken zonder iets te beloven wat u niet waarmaakt. Het meest bruikbare gebruik is de omgekeerde toepassing van lid 1: neem voor een systeem dat geen hoog risico is bewust een deel van hoofdstuk III, afdeling 2, over, bijvoorbeeld het bijhouden van logs of de documentatie van de datakwaliteit, en zeg erbij welk deel u niet overneemt en waarom. Dat is verdedigbaar en het is bovendien voorbereiding, want een systeem verandert soms van indeling.
- Vindplaats: Artikel 4; artikel 50; hoofdstuk III, afdeling 2; artikel 113, tweede alineapraxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689Open officiële bron

Aanbevolen stap

Een praktische stap die wij passend achten. Geen verplichting die uit de verordening volgt.

Maak eerst de scheiding zichtbaar in uw eigen documentatie: zet in twee kolommen wat u moet en wat u vrijwillig doet, en zorg dat geen enkele regel uit de tweede kolom als dekking wordt gebruikt voor een regel uit de eerste. Toets daarna elke bestaande ethische code, AI-beleidsstuk of leveranciersbelofte op die scheiding, want daar zit meestal de vermenging. Overweegt u een code op grond van artikel 95, kies dan bewust tussen de twee routes: de route van lid 1 voor een systeem dat geen hoog risico is, waarbij u benoemt welke voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2, u overneemt en welke niet, of de route van lid 2 voor specifieke voorschriften op al uw AI-systemen. Geef de code in beide gevallen de vorm die lid 2 beschrijft: duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren waarmee u de verwezenlijking meet, met een genoemde eigenaar en een meetmoment. Kies daarna de elementen die voor u werkelijk iets betekenen in plaats van alle vijf; milieuduurzaamheid, AI-geletterdheid, inclusief en divers ontwerp en de gevolgen voor kwetsbare personen zijn zelfstandige onderwerpen met eigen data. Bent u kmo of start-up, vraag dan bij uw nationale bevoegde autoriteit of bij het AI-bureau na welke ondersteuning bij het opstellen beschikbaar is, want lid 4 draagt op met uw belangen en behoeften rekening te houden. Neem tot slot in offertes, tenderantwoorden en jaarverslagen geen formulering op waaruit een lezer kan afleiden dat deelname aan een gedragscode een verplichting uit de verordening afdekt.
- Vindplaats: Artikel 4; artikel 50; hoofdstuk III, afdeling 2; artikel 113, tweede alineapraxikon:eu:ai-act:source:reg-eu-2024-1689Open officiële bron

Wanneer dit geldt

1Lid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
2Lid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.

Wanneer dit niet geldt

Artikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.

Verwijzen naar dit object

Citeerblok

Neem deze verwijzing over in uw advies, artikel of dossier. De identifier, de versie en de hash maken de uitspraak later terugvindbaar, ook wanneer de dataset intussen verder is gegaan.

Bronvermelding

Praxikon, "Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften",
praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct@1.0.0,
dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0 (schema 1.5.0),
effective_at 2026-08-02T00:00:00.000Z, known_at 2026-09-06T00:00:00.000Z,
sha256 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14,
https://www.praxikon.com/nl/verkenner/obligation/article-95-voluntary-codes-of-conduct
(https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-95-voluntary-codes-of-conduct&effective_at=2026-08-02&known_at=2026-09-06&lang=nl, geraadpleegd 2026-09-20)

Korte vorm

praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct@1.0.0 (sha256 2b71546d)

BibTeX

@misc{praxikon-eu-ai-act-obligation-article-95-voluntary-codes-of-conduct-1-0-0,
  author       = {{Praxikon}},
  title        = {Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften},
  year         = {2026},
  version      = {1.0.0},
  number       = {praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct},
  howpublished = {AI Act Change \& Evidence Graph, dataset 2.2.0, schema 1.5.0},
  note         = {effective_at 2026-08-02T00:00:00.000Z; known_at 2026-09-06T00:00:00.000Z; sha256 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14},
  url          = {https://www.praxikon.com/nl/verkenner/obligation/article-95-voluntary-codes-of-conduct},
  urldate      = {2026-09-20},
  language     = {nl}
}

CSL JSON

[
  {
    "id": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct@1.0.0",
    "type": "dataset",
    "title": "Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften",
    "container-title": "AI Act Change & Evidence Graph",
    "publisher": "Praxikon",
    "version": "1.0.0",
    "number": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct",
    "URL": "https://www.praxikon.com/nl/verkenner/obligation/article-95-voluntary-codes-of-conduct",
    "language": "nl",
    "issued": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          9,
          6
        ]
      ]
    },
    "accessed": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          9,
          20
        ]
      ]
    },
    "note": "dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0; schema 1.5.0; effective_at 2026-08-02T00:00:00.000Z; known_at 2026-09-06T00:00:00.000Z; sha256 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14; retrieved_from https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-95-voluntary-codes-of-conduct&effective_at=2026-08-02&known_at=2026-09-06&lang=nl; licence https://www.praxikon.com/nl/legal/terms"
  }
]

Hoe u een verwijzing later controleert, staat in de methodologie. Voorwaarden

Voor agents en integraties

Deze pagina en de machine-uitvoer komen uit hetzelfde object en dezelfde twee tijdassen.

Open als JSON Open als JSON-LD Menselijke uitleg Lees de methodologie