Digital Omnibus on AI

De Digital Omnibus on AI begon als Commissievoorstel COM(2025)836 van 19 november 2025. Na het politieke akkoord van 7 mei 2026 namen het Europees Parlement en de Raad de definitieve tekst aan. Verordening (EU) 2026/1744 is op 24 juli 2026 gepubliceerd en op 27 juli 2026 in werking getreden. De gewijzigde AI Act is nu de juridische basis voor planning en compliance.

Verordening (EU) 2026/1744 heeft de toepassingsdata voor hoog-risico AI gewijzigd. De kernverplichtingen voor systemen uit Bijlage III gelden vanaf 2 december 2027. Voor hoog-risico AI in producten onder EU-sectorale veiligheidswetgeving uit Bijlage I geldt 2 augustus 2028. Dit geeft organisaties meer implementatietijd, maar verandert niets aan de noodzaak om nu te classificeren, leveranciersafspraken te maken en bewijsvoering op te bouwen.

Sinds 27 juli 2026 verplicht Artikel 4 aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om maatregelen te nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen. Zij houden rekening met kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en betrokken personen. De wet verplicht geen specifiek individueel niveau, standaardcursus of certificaat. Training kan een passende maatregel zijn, maar is niet de enige mogelijke maatregel.

De definitieve verordening behoudt de registratie in de EU-database voor systemen die via Artikel 6(3) niet als hoog-risico worden aangemerkt, maar vereenvoudigt welke gegevens moeten worden geregistreerd. Aanbieders moeten hun beoordeling vooraf documenteren en nationale bevoegde autoriteiten kunnen die beoordeling opvragen. Classificatiebewijs blijft dus belangrijk.

Artikel 50 blijft in beginsel gelden vanaf 2 augustus 2026. Alleen aanbieders van systemen die synthetische audio, beeld, video of tekst genereren en die al voor 2 augustus 2026 op de markt waren, krijgen voor de machineleesbare markering uit Artikel 50(2) tot 2 december 2026. De nieuwe verboden rond kindermisbruikmateriaal en niet-consensueel intiem materiaal gelden vanaf 2 december 2026. Voor bepaalde GPAI-gebaseerde systemen krijgt het AI Office gecentraliseerd toezicht.

De Digital Omnibus blijft inzetten op proportionele toepassing voor mkb, startups en small mid-cap companies. Denk aan vereenvoudigde kwaliteitsmanagementsystemen, betere toegang tot regulatory sandboxes en ondersteuning bij implementatie. Dat verlaagt de uitvoeringslast, maar neemt de kernvragen niet weg: welk AI-systeem gebruik je, valt het onder Bijlage III, welke rol heb je als provider of deployer en welke documentatie kun je laten zien bij toezicht of inkoopvragen?

Op 21 januari 2026 publiceerden EDPB en EDPS hun Joint Opinion over het toenmalige voorstel. Hun kernlijn was dat vereenvoudiging niet mocht leiden tot een lager beschermingsniveau voor fundamentele rechten. De definitieve verordening behield registratie onder Artikel 49(2), zij het vereenvoudigd, en nam waarborgen op voor verwerking van bijzondere persoonsgegevens bij biasdetectie. Artikel 4 bleef een directe plicht voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken, met een aangepaste formulering.