Wat er is veranderd, en sinds wanneer

2026-12-02 | komt eraan

Overgangstermijn machineleesbare markering loopt af

Systemen die voor 2 augustus 2026 op de markt waren, moeten uiterlijk 2 december 2026 aan artikel 50 lid 2 voldoen.

Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026 voor alle systemen in scope. Voor de machineleesbare markering en detecteerbaarheid van lid 2 geldt een overgangstermijn tot 2 december 2026, en alleen voor systemen die voor 2 augustus 2026 op de markt waren.

Raakt:Artikel 50: transparantie

Bron: Richtsnoeren over Artikel 50 | Commission Guidelines C(2026) 5054 final, overgangsregime bij artikel 50 lid 2

2026-12-02 | komt eraan

Nieuwe verboden vragen technische waarborgen

De Digital Omnibus verbiedt AI voor materiaal van seksueel kindermisbruik en niet-consensuele intieme beelden.

Verordening (EU) 2026/1744 voegt een verbod toe op AI die is bedoeld voor het genereren van materiaal van seksueel kindermisbruik of niet-consensuele intieme beelden. De vereiste technische waarborgen moeten uiterlijk 2 december 2026 zijn getroffen.

Raakt:Artikel 5: verboden praktijken

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Verordening (EU) 2026/1744, wijziging van artikel 5

2027-08-02 | geldend recht

Nieuw artikel 2, lid 13: eisen voor bijlage I-systemen kunnen worden beperkt

Sinds 27 juli 2026 kan de toepassing van de eisen of verplichtingen van de artikelen 9 tot en met 15 en 17 tot en met 25 worden beperkt voor hoog-risicosystemen als bedoeld in artikel 6, lid 1, wanneer de harmonisatiewetgeving van bijlage I, afdeling A, een gelijkwaardig of hoger beschermingsniveau geeft. Die beperking bestaat pas met een gedelegeerde handeling, die uiterlijk 2 augustus 2027 moet worden vastgesteld. Zolang die er niet is, gelden de eisen onverkort.

Artikel 1, punt 3, van Verordening (EU) 2026/1744 voegt aan artikel 2 een lid 13 toe. De slotalinea daarvan bepaalt: uiterlijk op 2 augustus 2027 stelt de Commissie overeenkomstig artikel 97 gedelegeerde handelingen vast om deze verordening aan te vullen door de betrokken AI-systemen met een hoog risico, de eisen of verplichtingen die kunnen worden beperkt, de voorwaarden waaronder een dergelijke beperking van toepassing is en de reikwijdte van de beperking nader te bepalen.

Raakt:Artikel 43-49: conformiteitsbeoordeling, CE en registratie

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Artikel 1, punt 3, tot invoeging van artikel 2, lid 13

2027-08-02 | komt eraan

Bestaande GPAI-modellen moeten voldoen

Modellen die voor 2 augustus 2025 op de markt kwamen, krijgen tot 2 augustus 2027 de tijd.

Artikel 111 lid 3 geeft aanbieders van GPAI-modellen die voor 2 augustus 2025 op de markt zijn gebracht tot 2 augustus 2027 om aan hoofdstuk V te voldoen.

Raakt:Artikel 53: GPAI-modelaanbiedersArtikel 55: GPAI-modellen met systeemrisico

Bron: EU AI-verordening 2024/1689 | Artikel 111, lid 3

2027-08-02 | komt eraan

Nationale AI-testomgevingen operationeel op 2 augustus 2027

De eerste alinea van artikel 57, lid 1, is vervangen. De datum waarop elke lidstaat ten minste een AI-testomgeving voor regelgeving operationeel moet hebben, is verschoven van 2 augustus 2026 naar 2 augustus 2027. Voor een aanbieder is dat de dag waarop de route naar begeleid testen feitelijk bestaat.

Artikel 1, punt 22, onder a), van Verordening (EU) 2026/1744 vervangt de eerste alinea van artikel 57, lid 1, door: de lidstaten zorgen ervoor dat hun bevoegde autoriteiten ten minste een AI-testomgeving voor regelgeving op nationaal niveau opzetten, die uiterlijk op 2 augustus 2027 operationeel is.

Raakt:Artikel 57: AI-testomgevingen voor regelgeving

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Artikel 1, punt 22, onder a), tot vervanging van artikel 57, lid 1, eerste alinea

2027-09-02 | komt eraan

Sjabloon voor het plan voor monitoring na het in de handel brengen wordt een richtsnoer, uiterlijk 2 september 2027

Artikel 72, lid 3, is vervangen. De oorspronkelijke tekst schreef een uitvoeringshandeling met een sjabloon voor, uiterlijk 2 februari 2026, en die termijn was verstreken zonder handeling. Sinds 27 juli 2026 gaat het om een richtsnoer met sjabloon, vast te stellen uiterlijk 2 september 2027. Er is dus geen achterstallige uitvoeringshandeling; wie op het oude sjabloon wacht, wacht op iets dat niet meer komt.

Artikel 1, punt 30, van Verordening (EU) 2026/1744 vervangt artikel 72, lid 3, door: het systeem voor monitoring na het in de handel brengen, is gebaseerd op een plan voor monitoring na het in de handel brengen. Het plan maakt deel uit van de in bijlage IV bedoelde technische documentatie. De Commissie stelt uiterlijk op 2 september 2027 richtsnoeren vast, met inbegrip van een model, voor het plan voor monitoring na het in de handel brengen en houdt daarbij zoveel mogelijk rekening met het advies van de AI-board.

Raakt:Artikel 72: post-market monitoring

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Artikel 1, punt 30, tot vervanging van artikel 72, lid 3

2027-12-02 | geldend recht

Bijlage III-kernregels verschoven naar 2 december 2027

De gewijzigde toepassingsdatum is geldend recht sinds 27 juli 2026.

Verordening (EU) 2026/1744 stelt de toepassing voor Artikel 6 lid 2 en Bijlage III vast op 2 december 2027.

Raakt:Bijlage III: hoog-risico AI

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Gewijzigd artikel 113

2027-12-02 | geldend recht

FRIA volgt nieuwe datum en kan naar een DPIA verwijzen

De FRIA voor de relevante Bijlage III-route volgt 2 december 2027 en mag relevante DPIA-delen opnemen of daarnaar verwijzen.

De wijzigingsverordening verbindt de relevante FRIA-route aan de nieuwe toepassingskalender en maakt hergebruik via een DPIA expliciet mogelijk.

Raakt:Artikel 27: FRIA

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Wijziging van artikel 27 en gewijzigd artikel 113

2028-08-02 | komt eraan

Hoog-risico AI in gereguleerde producten

AI als veiligheidscomponent van producten onder Bijlage I volgt op 2 augustus 2028.

Voor AI-systemen onder artikel 6 lid 1 en Bijlage I, dus AI als veiligheidscomponent van producten die al onder EU-productwetgeving vallen, gelden de hoog-risico eisen vanaf 2 augustus 2028.

Raakt:Bijlage III: hoog-risico AIArtikel 43-49: conformiteitsbeoordeling, CE en registratie

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Verordening (EU) 2026/1744, gewijzigde toepassingsdata bij artikel 113

2026-08-02 | van toepassing

GPAI-handhavingsbevoegdheden actief

Sinds 2 augustus 2026 kan de Commissie GPAI-informatie opvragen, evaluaties uitvoeren en maatregelen eisen.

De handhavingsbevoegdheden van de Commissie voor GPAI en het boeteregime van Artikel 101 zijn sinds 2 augustus 2026 actief.

Raakt:Artikel 53: GPAI-modelaanbieders

Bron: EU AI-verordening 2024/1689 | Artikelen 91 tot en met 93, 101 en 113

2026-08-02 | van toepassing

Artikel 50 is van toepassing

De transparantieverplichtingen gelden sinds 2 augustus 2026.

Artikel 50 werd op 2 augustus 2026 van toepassing en is niet uitgesteld door de Digital Omnibus.

Raakt:Artikel 50: transparantie

Bron: EU AI-verordening 2024/1689 | Artikel 50 en artikel 113

2026-07-27 | geldend recht

Artikel 6 krijgt de leden 1 bis tot en met 1 quater over veiligheidscomponenten

Sinds 27 juli 2026 gelden AI-systemen die uitsluitend worden gebruikt voor niet-veiligheidsgerelateerde aspecten van bijstand aan gebruikers, optimalisering van de prestaties, efficientie van de dienstverlening, automatisering of gemak of kwaliteitscontrole niet als veiligheidscomponent, tenzij falen of gebrekkig functioneren de gezondheid en veiligheid in gevaar zou brengen. Een product dat alleen wegens radiospectrum of elektromagnetische interferentie zonder gevolgen voor gezondheid en veiligheid een derdepartijbeoordeling nodig heeft, voldoet niet aan de voorwaarde van lid 1, punt b).

Artikel 1, punt 8, van Verordening (EU) 2026/1744 voegt in artikel 6 de volgende leden in: 1 bis. Voor de toepassing van deze verordening, met inbegrip van lid 1 van dit artikel, worden AI-systemen die uitsluitend worden gebruikt voor niet-veiligheidsgerelateerde aspecten van bijstand aan gebruikers, optimalisering van de prestaties, efficientie van de dienstverlening, automatisering of gemak of kwaliteitscontrole, niet als veiligheidscomponenten aangemerkt. 1 ter. Niettegenstaande lid 1 bis worden AI-systemen waarvan het falen of gebrekkig functioneren de gezondheid en veiligheid in gevaar zou brengen, beschouwd als veiligheidscomponenten.

Raakt:Artikel 43-49: conformiteitsbeoordeling, CE en registratie

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Ingevoegd artikel 6, leden 1 bis tot en met 1 quater

2026-07-27 | geldend recht

Machines verhuizen van bijlage I, afdeling A, naar afdeling B

Sinds 27 juli 2026 is punt 1 van afdeling A van bijlage I, de machinerichtlijn, geschrapt en is Verordening (EU) 2023/1230 als punt 21 aan afdeling B toegevoegd. Voor AI in machines geldt daarmee het beperkte regime van het gewijzigde artikel 2, lid 2: alleen artikel 6, lid 1, artikel 60 bis en de artikelen 102 tot en met 112.

Artikel 1, punt 41, van Verordening (EU) 2026/1744 bepaalt: bijlage I wordt als volgt gewijzigd: a) in afdeling A wordt punt 1 geschrapt; b) in afdeling B wordt het volgende punt toegevoegd: 21. Verordening (EU) 2023/1230 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2023 betreffende machines en tot intrekking van Richtlijn 2006/42/EG.

Raakt:Artikel 43-49: conformiteitsbeoordeling, CE en registratie

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Artikel 1, punt 2, onder a), tot vervanging van artikel 2, lid 2; artikel 1, punt 41, tot wijziging van Bijlage I

2026-07-27 | geldend recht

Artikel 4a ingevoegd, artikel 10, lid 5, geschrapt

Sinds 27 juli 2026 staat de rechtsgrond voor biasopsporing met bijzondere persoonsgegevens als artikel 4a in hoofdstuk I en niet meer als artikel 10, lid 5, in hoofdstuk III. De kring is verbreed van alleen aanbieders van hoog-risico systemen naar aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van andere AI-systemen en modellen en gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico systemen, met dezelfde voorwaarden.

Verordening (EU) 2026/1744 voegde artikel 4a in en schrapte artikel 10, lid 5, met ingang van 27 juli 2026. Wie een verwerking onderbouwt met een verwijzing naar artikel 10, lid 5, verwijst sindsdien naar een geschrapte bepaling.

Raakt:Artikel 4a: rechtsgrond voor biastoetsing met bijzondere persoonsgegevens

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Artikel 1, punt 6 (invoeging) en punt 9 (artikel 10 gewijzigd, lid 5 geschrapt)

2026-07-27 | geldend recht

Artikel 4 gewijzigd naar maatregelenplicht

Sinds 27 juli 2026 ondersteunt de organisatieplicht de ontwikkeling van AI-geletterdheid zonder een individueel niveau te garanderen.

Verordening (EU) 2026/1744 wijzigde Artikel 4 met ingang van 27 juli 2026.

Raakt:Artikel 4: AI-geletterdheid

Bron: Digital Omnibus over AI 2026/1744 | Wijziging van artikel 4 en inwerkingtreding

2026-07-20 | uitleg

Finale richtsnoeren over artikel 50

De Commissie werkt de transparantieplichten uit en bevestigt dat zij vanaf 2 augustus 2026 gelden.

Richtsnoeren C(2026) 5054 final van 20 juli 2026 werken de meldings- en markeringsplichten van artikel 50 uit, met uitgewerkte voorbeelden voor chatbots, deepfakes en AI-teksten van publiek belang.

Raakt:Artikel 50: transparantie

Bron: Richtsnoeren over Artikel 50 | Commission Guidelines C(2026) 5054 final, 20.7.2026

2026-07-12 | uitleg

Eerste Europese AI Act-norm goedgekeurd

EN 18286:2026 over het kwaliteitsmanagementsysteem is de eerste voltooide norm onder het normalisatieverzoek.

CEN-CENELEC keurde EN 18286:2026 op 12 juli 2026 goed. Het is de eerste deliverable van JTC 21 onder normalisatieverzoek M/613 die het publicatiestadium bereikt.

Raakt:Artikel 17: kwaliteitsmanagementsysteem

Bron: CEN-CENELEC JTC 21: Europese normen onder normalisatieverzoek M/613 | EN 18286:2026, CEN/CLC/JTC 21 onder normalisatieverzoek M/613

2026-06-10 | uitleg

Praktijkcode transparantie AI-content gepubliceerd

Een vrijwillige route om te voldoen aan delen van artikel 50, in twee los te ondertekenen secties.

De praktijkcode over transparantie van door AI gegenereerde inhoud verscheen op 10 juni 2026. Na een positieve adequaatheidsbeoordeling kunnen ondertekenaars zich erop beroepen voor artikel 50, tweede, derde en vijfde lid. Sectie 1 richt zich op aanbieders, sectie 2 op gebruiksverantwoordelijken.

Raakt:Artikel 50: transparantie

Bron: Praktijkcode over transparantie van door AI gegenereerde inhoud | Praktijkcode transparantie AI-gegenereerde inhoud, 10 juni 2026

2026-05-19 | uitleg

Ontwerprichtsnoeren classificatie hoog-risico AI

De Commissie legt in consultatie uit wanneer een systeem onder Bijlage I of Bijlage III valt.

Op 19 mei 2026 publiceerde de Commissie ontwerprichtsnoeren over de classificatie van hoog-risico AI-systemen voor stakeholderconsultatie, met aparte bijlagen over Bijlage I en Bijlage III. De tekst is niet bindend en nog niet definitief.

Raakt:Bijlage III: hoog-risico AIArtikel 43-49: conformiteitsbeoordeling, CE en registratie

Bron: Ontwerprichtsnoeren over de classificatie van hoog-risico AI-systemen | Ontwerprichtsnoeren van 19 mei 2026, bijlagen over Bijlage I en Bijlage III

2025-08-02 | van toepassing

GPAI-modelverplichtingen gelden

Sinds 2 augustus 2025 gelden de plichten voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden.

Hoofdstuk V werd op 2 augustus 2025 van toepassing. Modellen die voor die datum op de markt waren, moeten uiterlijk 2 augustus 2027 aan de plichten voldoen.

Raakt:Artikel 53: GPAI-modelaanbiedersArtikel 55: GPAI-modellen met systeemrisico

Bron: EU AI-verordening 2024/1689 | Artikelen 53 tot en met 55 en artikel 111, lid 3

2025-07-29 | uitleg

Richtsnoeren over verboden AI-praktijken

Uitgewerkte voorbeelden bij elk verbod van artikel 5, met de grens tussen toegestaan en verboden.

Richtsnoeren C(2025) 5052 final van 29 juli 2025 werken elk verbod van artikel 5 uit met voorbeelden. De richtsnoeren zijn niet bindend: de uiteindelijke uitleg is aan het Hof van Justitie.

Raakt:Artikel 5: verboden praktijken

Bron: Richtsnoeren over verboden AI-praktijken, C(2025) 5052 final | Commission Guidelines C(2025) 5052 final, 29.7.2025

2025-07-29 | uitleg

Richtsnoeren over de definitie van een AI-systeem

De Commissie trekt de grens tussen software die wel en niet onder de verordening valt.

Richtsnoeren C(2025) 5053 final van 29 juli 2025 leggen artikel 3, punt 1 uit aan de hand van grensgevallen, zoals klassieke optimalisatie, statistische schattingen en expertsystemen.

Raakt:Bijlage III: hoog-risico AIArtikel 4: AI-geletterdheid

Bron: Richtsnoeren over de definitie van een AI-systeem, C(2025) 5053 final | Commission Guidelines C(2025) 5053 final, 29.7.2025

2025-07-18 | uitleg

Richtsnoeren over de reikwijdte van de GPAI-plichten

De Commissie legt uit wanneer iemand aanbieder van een GPAI-model wordt, onder meer bij finetuning.

Richtsnoeren C(2025) 5045 final van 18 juli 2025 beschrijven de reikwijdte van de plichten voor aanbieders van GPAI-modellen, waaronder de vraag wanneer een partij die een model aanpast zelf aanbieder wordt.

Raakt:Artikel 53: GPAI-modelaanbiedersArtikel 55: GPAI-modellen met systeemrisico

Bron: Richtsnoeren voor GPAI-modelaanbieders | Commission Guidelines C(2025) 5045 final, 18.7.2025

2025-07-10 | uitleg

Praktijkcode voor GPAI gepubliceerd

De vrijwillige praktijkcode geeft GPAI-modelaanbieders een route om naleving aan te tonen.

De Commissie publiceerde de praktijkcode voor AI voor algemene doeleinden op 10 juli 2025. Ondertekenen is vrijwillig; wie tekent kan zich erop beroepen om naleving van de GPAI-plichten aan te tonen.

Raakt:Artikel 53: GPAI-modelaanbieders

Bron: Praktijkcode voor AI voor algemene doeleinden | Praktijkcode voor AI voor algemene doeleinden, 10 juli 2025

2025-02-02 | van toepassing

Verboden praktijken en AI-geletterdheid gelden

Sinds 2 februari 2025 gelden het verbod van artikel 5 en de AI-geletterdheidsplicht van artikel 4.

Hoofdstuk I en hoofdstuk II werden op 2 februari 2025 van toepassing. Daarmee zijn de verboden praktijken de eerste categorie met handhaafbare plichten.

Raakt:Artikel 4: AI-geletterdheidArtikel 5: verboden praktijken

Bron: EU AI-verordening 2024/1689 | Artikel 113, tweede alinea, punt a

2024-08-01 | van toepassing

De AI-verordening treedt in werking

De verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden; de plichten volgden daarna gefaseerd.

Verordening (EU) 2024/1689 is op 12 juli 2024 in het Publicatieblad verschenen en op 1 augustus 2024 in werking getreden. Artikel 113 legt vast dat de meeste bepalingen pas later van toepassing worden.

Raakt:Artikel 4: AI-geletterdheidArtikel 5: verboden praktijken

Bron: EU AI-verordening 2024/1689 | Artikel 113