Artikel 5: verboden praktijken
Het verbod op AI-praktijken met onaanvaardbaar risico, zoals manipulatie, social scoring en bepaalde biometrische toepassingen.
De verboden praktijken van Artikel 5 gelden sinds 2 februari 2025 en zijn de enige AI Act-categorie die al die hele periode handhaafbaar is.
Praxikon houdt Artikel 5: verboden praktijken uit de EU AI Act bij, getoetst aan de officiële bron op 8 augustus 2026, met per uitspraak de vindplaats erbij.
- Status
- Van toepassing
- Toepassingsmoment
- 2 februari 2025
- Versie
- 1.0.0
- Laatst gecontroleerd
- 8 augustus 2026
Reviewstatus: tegen de officiële bron gelegd (8 augustus 2026). Volgende controle uiterlijk 4 februari 2027. De controledatum is de kennisdatum van deze versie; een latere hercontrole is niet vastgelegd.
Van bron naar bewijs
Waarom deze verplichting geldt, wat zij van u vraagt en waarmee u dat aantoont.
Geldt
Van toepassing · 2 februari 2025
Voor wie
- Gebruiksverantwoordelijke
- Aanbieder van een AI-systeem
Wat u doet
Toets elke usecase eerst aan Artikel 5
Wat u vastlegt
Artikel 5-toetsingsdossier
Officiële bron
Voor wie dit relevant is
Wanneer dit geldt
Gebruiksverantwoordelijke
Een organisatie die een AI-systeem onder haar gezag gebruikt, buiten persoonlijk niet-professioneel gebruik.
Aanbieder van een AI-systeem
Een partij die een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam aanbiedt.
- 1Het op de markt brengen, in gebruik stellen of gebruiken van AI valt onder een van de praktijken in Artikel 5 lid 1, waaronder schadelijke manipulatie of uitbuiting van kwetsbaarheden, social scoring, risicovoorspelling van strafbare feiten op basis van profilering, het ongericht scrapen van gezichtsopnamen, emotieherkenning op de werkplek of in het onderwijs, biometrische categorisering naar gevoelige kenmerken en realtime biometrische identificatie op afstand in de openbare ruimte voor rechtshandhaving.
Wat de officiële bron vastlegt
De Digital Omnibus voegt een verbod toe rond AI voor materiaal van seksueel kindermisbruik en niet-consensuele intieme synthetische content; de bijbehorende technische waarborgen zijn vereist per 2 december 2026.
Onze duiding
De officiële bron blijft leidend. Deze algemene duiding is geen juridisch advies.
De grens zit vaak in de details van de definitie: dezelfde techniek kan verboden zijn op de werkplek en toegestaan in een andere context. Toets daarom per concrete inzet en context, niet per technologie, en doe dat vóór inkoop of livegang.
Wat u nu kunt doen
Maak de Artikel 5-toets de eerste stap van elke classificatie en leg de uitkomst per systeem vast in het register, inclusief de motivering waarom een praktijk niet onder het verbod valt.
- 01
Toets elke usecase eerst aan Artikel 5
Controleer vóór inkoop, bouw of ingebruikname of de toepassing onder een verboden praktijk valt en staak of herontwerp bij twijfel niet pas achteraf.
Wat u moet vastleggen
Artikel 5-toetsingsdossier
Vastlegging per systeem dat de Artikel 5-toets is uitgevoerd, met de uitkomst en motivering. Ook de conclusie "geen verboden praktijk" is bewijs.
Borging en hercontrole
Artikel 5-poort bij intake en wijziging
Herhaal de toets bij elk nieuw systeem, elke inkoop en elke materiële wijziging van doel of context; een eerder akkoord dekt een nieuwe inzet niet.
Openbare hulpmiddelen
Volledige tekst van Artikel 5
De volledige wettekst van de verboden praktijken met alle categorieën en uitzonderingen, in de publieke AI Act Explorer.
Voorwaarden en uitzonderingen
- De uitzonderingen zijn eng: onder meer emotieherkenning om medische of veiligheidsredenen, en de limitatief omschreven rechtshandhavingssituaties met machtiging voor realtime biometrische identificatie in Artikel 5 leden 2 tot en met 7. De uitzondering moet vooraf worden vastgesteld en gedocumenteerd.
Officiële bronnen en locators
EU AI-verordening 2024/1689
Europees Parlement en Raad | original-oj-2024-07-12
Bronlocator: Artikel 5, artikel 99, lid 3, en artikel 113, punt a
Digital Omnibus over AI 2026/1744
Europees Parlement en Raad | official-journal-2026-07-24
Bronlocator: Wijziging van artikel 5 en overgang naar 2 december 2026
EU AI-verordening 2024/1689
Europees Parlement en Raad | original-oj-2024-07-12
Bronlocator: Artikel 5, lid 1, punten a tot en met h
EU AI-verordening 2024/1689
Europees Parlement en Raad | original-oj-2024-07-12
Bronlocator: Artikel 5, gelezen in samenhang met de classificatievolgorde van artikel 6
Verwijzen naar dit object
Citeerblok
Neem deze verwijzing over in uw advies, artikel of dossier. De identifier, de versie en de hash maken de uitspraak later terugvindbaar, ook wanneer de dataset intussen verder is gegaan.
Bronvermelding
Praxikon, "Artikel 5: verboden praktijken", praxikon:eu:ai-act:obligation:article-5-prohibited-practices@1.0.0, dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0 (schema 1.5.0), effective_at 2025-02-02T00:00:00.000Z, known_at 2026-08-08T00:00:00.000Z, sha256 674c4b85d1cf177b2ab9256989e18b2d685fdb69388f02f22bcc8cebd4f5faf8, https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-5-prohibited-practices (https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-5-prohibited-practices&effective_at=2025-02-02&known_at=2026-08-08&lang=nl, geraadpleegd 2026-09-13)
Korte vorm
praxikon:eu:ai-act:obligation:article-5-prohibited-practices@1.0.0 (sha256 674c4b85)
BibTeX
@misc{praxikon-eu-ai-act-obligation-article-5-prohibited-practices-1-0-0,
author = {{Praxikon}},
title = {Artikel 5: verboden praktijken},
year = {2026},
version = {1.0.0},
number = {praxikon:eu:ai-act:obligation:article-5-prohibited-practices},
howpublished = {AI Act Change \& Evidence Graph, dataset 2.2.0, schema 1.5.0},
note = {effective_at 2025-02-02T00:00:00.000Z; known_at 2026-08-08T00:00:00.000Z; sha256 674c4b85d1cf177b2ab9256989e18b2d685fdb69388f02f22bcc8cebd4f5faf8},
url = {https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-5-prohibited-practices},
urldate = {2026-09-13},
language = {nl}
}CSL JSON
[
{
"id": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-5-prohibited-practices@1.0.0",
"type": "dataset",
"title": "Artikel 5: verboden praktijken",
"container-title": "AI Act Change & Evidence Graph",
"publisher": "Praxikon",
"version": "1.0.0",
"number": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-5-prohibited-practices",
"URL": "https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-5-prohibited-practices",
"language": "nl",
"issued": {
"date-parts": [
[
2026,
8,
8
]
]
},
"accessed": {
"date-parts": [
[
2026,
9,
13
]
]
},
"note": "dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0; schema 1.5.0; effective_at 2025-02-02T00:00:00.000Z; known_at 2026-08-08T00:00:00.000Z; sha256 674c4b85d1cf177b2ab9256989e18b2d685fdb69388f02f22bcc8cebd4f5faf8; retrieved_from https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-5-prohibited-practices&effective_at=2025-02-02&known_at=2026-08-08&lang=nl; licence https://www.praxikon.com/nl/legal/terms"
}
]Hoe u een verwijzing later controleert, staat in de methodologie. Voorwaarden
Wat hierin is veranderd
Momenten waarop deze verplichting ging gelden, verschoof of officiele uitleg kreeg.
2026-12-02 | komt eraan
Nieuwe verboden vragen technische waarborgen
De Digital Omnibus verbiedt AI voor materiaal van seksueel kindermisbruik en niet-consensuele intieme beelden.
2025-07-29 | uitleg
Richtsnoeren over verboden AI-praktijken
Uitgewerkte voorbeelden bij elk verbod van artikel 5, met de grens tussen toegestaan en verboden.
2025-02-02 | van toepassing
Verboden praktijken en AI-geletterdheid gelden
Sinds 2 februari 2025 gelden het verbod van artikel 5 en de AI-geletterdheidsplicht van artikel 4.
2024-08-01 | van toepassing
De AI-verordening treedt in werking
De verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden; de plichten volgden daarna gefaseerd.
Wat lidstaten hiermee doen
Gedateerde signalen uit de handhavingstracker die naar deze verplichting verwijzen.
EU | 2026-07-27 | Europees Parlement en Raad
Digital Omnibus on AI (Verordening (EU) 2026/1744) in werking
De Digital Omnibus on AI, vastgesteld op 8 juli 2026 en gepubliceerd in het Publicatieblad op 24 juli 2026, treedt op 27 juli 2026 in werking. De verordening verschuift de verplichtingen voor stand-alone hoog-risico AI-systemen (Annex III) van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027 en voor ingebedde hoog-risicosystemen (Annex I) van 2 augustus 2027 naar 2 augustus 2028, en voegt per 2 december 2026 twee verboden toe aan artikel 5 (niet-consensuele intieme beelden en AI-gegenereerd materiaal van seksueel kindermisbruik). Dit herijkt de handhavingsagenda van Commissie en lidstaten.
Griekenland | 2026-07-20 | Grieks parlement
Wet 5321/2026: Grieks uitvoerings- en sanctiekader voor de AI-verordening
Wet 5321/2026 (Staatscourant A' 114 van 20 juli 2026) bevat de nationale uitvoeringsmaatregelen bij Verordening (EU) 2024/1689: aanwijzing van bevoegde autoriteiten, toezichtsbevoegdheden en bestuurlijke sancties, waarbij AI-geletterdheid (artikel 4) meeweegt bij de boetebepaling, en een strafbaarstelling van het verwijderen van transparantiemarkeringen van synthetische content. Daarmee behoort Griekenland tot de eerste lidstaten met een compleet nationaal handhavingskader.
Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης (officiële Griekse AI-portal, met link naar de Staatscourant)
Griekenland | 2026-07-20 | Grieks parlement
HDPA centrale markttoezichtautoriteit, EETT notificerende autoriteit
Wet 5321/2026 wijst de gegevensbeschermingsautoriteit HDPA aan als voornaamste markttoezichtautoriteit voor onder meer verboden AI-praktijken, Annex III hoog-risicosystemen en de transparantieplichten van artikel 50, en als nationaal contactpunt richting het AI Office. Telecomtoezichthouder EETT wordt notificerende autoriteit en host de AI-sandbox samen met de Pharos AI Factory.
Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης (officiële Griekse AI-portal)
Denemarken | 2025-10-20 |
Vejledningspakket over verboden AI-praktijken
Digitaliseringsstyrelsen publiceerde op 20 oktober 2025 een pakket van een hoofdrichtsnoer en vijf aanvullende richtsnoeren over de verboden AI-praktijken van artikel 5, als aanvulling op de richtsnoeren van de Europese Commissie. Het pakket beschrijft de regels waarop de autoriteit toezicht houdt, met fictieve casussen.
Denemarken | 2025-08-02 |
Deense autoriteiten operationeel voor artikel 5-toezicht
Per 2 augustus 2025 gelden de handhavingsbepalingen van de Deense uitvoeringswet. Digitaliseringsstyrelsen is het centrale contactpunt voor de AI-verordening; Digitaliseringsstyrelsen, Datatilsynet en Domstolsstyrelsen houden toezicht op de verboden AI-praktijken van artikel 5. Het toezicht op high-risk AI-systemen en de transparantieverplichtingen is nog niet volledig belegd.
Versiehistorie
v1.0.0
2 februari 2025
Artikel 5: verboden praktijken
Het verbod op AI-praktijken met onaanvaardbaar risico, zoals manipulatie, social scoring en bepaalde biometrische toepassingen.
Correcties op deze verplichting
Er is geen inhoudelijke correctie op dit object vastgelegd.
Open het correctielogboek
Hulp bij de uitvoering
Zahed Ashkara, jurist en freelance AI & Privacy Consultant, begeleidt via Embed AI de uitvoering met uw team.
Bekijk AI-governance via Embed AIVoor AI-agents en integraties
Deze pagina en de machine-uitvoer komen uit hetzelfde versieerbare object. Gebruik de API voor deterministische filters op rol, onderwerp en tijd.