Komendv1.0.0

Artikel 27: FRIA

Grondrechteneffectbeoordeling vóór het inzetten van bepaalde hoog-risico AI-systemen.

De genoemde gebruiksverantwoordelijken moeten vóór ingebruikname een FRIA uitvoeren.

FRIA uitvoeren, met uitleg en template: FRIA onder de AI Act.

Praxikon houdt Artikel 27: FRIA uit de EU AI Act bij, getoetst aan de officiële bron op 8 augustus 2026, met per uitspraak de vindplaats erbij.

Status: Komend
Toepassingsmoment: 2 december 2027
Versie: 1.0.0
Laatst gecontroleerd: 8 augustus 2026

Reviewstatus: tegen de officiële bron gelegd (8 augustus 2026). Volgende controle uiterlijk 4 februari 2027. De controledatum is de kennisdatum van deze versie; een latere hercontrole is niet vastgelegd.

Van bron naar bewijs

Waarom deze verplichting geldt, wat zij van u vraagt en waarmee u dat aantoont.

Geldt

Komend · 2 december 2027

Voor wie

Krediet- of verzekeringsgebruiksverantwoordelijke
Publiekrechtelijke instantie
Private aanbieder van publieke diensten

Wat u doet

Voer vóór ingebruikname een FRIA uit

Wat u vastlegt

FRIA-rapport en kennisgeving

Officiële bron

Artikel 27, leden 1 tot en met 5

Voor wie dit relevant is

Wanneer dit geldt

Krediet- of verzekeringsgebruiksverantwoordelijke
Een gebruiksverantwoordelijke van de relevante kredietwaardigheids- of levens- en ziektekostenverzekeringssystemen in Bijlage III punt 5(b) of 5(c).
Publiekrechtelijke instantie
Een gebruiksverantwoordelijke die een publiekrechtelijke instantie is.
Private aanbieder van publieke diensten
Een private gebruiksverantwoordelijke die publieke diensten aanbiedt.

1Het gaat om een hoog-risico AI-systeem via Artikel 6 lid 2 en Bijlage III, met uitzondering van Bijlage III punt 2.
2De gebruiksverantwoordelijke is een publiekrechtelijke instantie, private aanbieder van publieke diensten of gebruikt een relevant systeem uit Bijlage III punt 5(b) of 5(c).

Wat de officiële bron vastlegt

De genoemde gebruiksverantwoordelijken moeten vóór ingebruikname een FRIA uitvoeren. De verplichting volgt voor deze Bijlage III-route de toepassingsdatum van 2 december 2027.

Onze duiding

De officiële bron blijft leidend. Deze algemene duiding is geen juridisch advies.

Een FRIA is geen generieke risicoanalyse voor ieder AI-systeem. Eerst moeten systeemroute, Bijlage III-categorie en type gebruiksverantwoordelijke zijn vastgesteld.

Wat u nu kunt doen

Koppel de FRIA aan het AI-register en, waar relevant, aan de DPIA. Bewaar scope, betrokken groepen, mitigaties, resterende risico’s en kennisgeving als één versieerbaar dossier.

01
Voer vóór ingebruikname een FRIA uit
Beoordeel proces, duur, betrokken personen, risico’s, toezicht, mitigatie en klachtmechanismen en meld de resultaten waar vereist.

Wat u moet vastleggen

FRIA-rapport en kennisgeving

Gedateerde effectbeoordeling, maatregelen, resterende risico’s en waar vereist de melding aan de markttoezichtautoriteit.

Borging en hercontrole

FRIA-go/no-go vóór ingebruikname
Blokkeer ingebruikname totdat toepasselijkheid, beoordeling, mitigatie en melding zijn afgehandeld.

Openbare hulpmiddelen

FRIA-vragenlijst
Publieke generator voor het structureren van een grondrechteneffectbeoordeling.
Open publieke FRIA-template

Voorwaarden en uitzonderingen

In de situatie van Artikel 46 lid 1 kan een uitzondering op de kennisgeving gelden. Dit heft de beoordeling zelf niet generiek op.

Officiële bronnen en locators

EU AI-verordening 2024/1689
Europees Parlement en Raad | original-oj-2024-07-12
Bronlocator: Artikel 27, leden 1 tot en met 5
Open officiële bron
Digital Omnibus over AI 2026/1744
Europees Parlement en Raad | official-journal-2026-07-24
Bronlocator: Gewijzigd toepassingsschema en de verwijzing naar de DPIA in artikel 27
Open officiële bron
EU AI-verordening 2024/1689
Europees Parlement en Raad | original-oj-2024-07-12
Bronlocator: Artikel 27, lid 1
Open officiële bron
Digital Omnibus over AI 2026/1744
Europees Parlement en Raad | official-journal-2026-07-24
Bronlocator: Wijziging van artikel 27 over opname in of verwijzing naar de DPIA
Open officiële bron

Verwijzen naar dit object

Citeerblok

Neem deze verwijzing over in uw advies, artikel of dossier. De identifier, de versie en de hash maken de uitspraak later terugvindbaar, ook wanneer de dataset intussen verder is gegaan.

Bronvermelding

Praxikon, "Artikel 27: FRIA",
praxikon:eu:ai-act:obligation:article-27-fria@1.0.0,
dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.5.1 (schema 1.5.0),
effective_at 2026-07-27T00:00:00.000Z, known_at 2026-08-08T00:00:00.000Z,
sha256 498c93501f9972d34831aea9c643908d910568bd188c1f76ddb2786c3836b98e,
https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-27-fria
(https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-27-fria&effective_at=2026-07-27&known_at=2026-08-08&lang=nl, geraadpleegd 2026-11-07)

Korte vorm

praxikon:eu:ai-act:obligation:article-27-fria@1.0.0 (sha256 498c9350)

BibTeX

@misc{praxikon-eu-ai-act-obligation-article-27-fria-1-0-0,
  author       = {{Praxikon}},
  title        = {Artikel 27: FRIA},
  year         = {2026},
  version      = {1.0.0},
  number       = {praxikon:eu:ai-act:obligation:article-27-fria},
  howpublished = {AI Act Change \& Evidence Graph, dataset 2.5.1, schema 1.5.0},
  note         = {effective_at 2026-07-27T00:00:00.000Z; known_at 2026-08-08T00:00:00.000Z; sha256 498c93501f9972d34831aea9c643908d910568bd188c1f76ddb2786c3836b98e},
  url          = {https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-27-fria},
  urldate      = {2026-11-07},
  language     = {nl}
}

CSL JSON

[
  {
    "id": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-27-fria@1.0.0",
    "type": "dataset",
    "title": "Artikel 27: FRIA",
    "container-title": "AI Act Change & Evidence Graph",
    "publisher": "Praxikon",
    "version": "1.0.0",
    "number": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-27-fria",
    "URL": "https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-27-fria",
    "language": "nl",
    "issued": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          8,
          8
        ]
      ]
    },
    "accessed": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          11,
          7
        ]
      ]
    },
    "note": "dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.5.1; schema 1.5.0; effective_at 2026-07-27T00:00:00.000Z; known_at 2026-08-08T00:00:00.000Z; sha256 498c93501f9972d34831aea9c643908d910568bd188c1f76ddb2786c3836b98e; retrieved_from https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-27-fria&effective_at=2026-07-27&known_at=2026-08-08&lang=nl; licence https://www.praxikon.com/nl/legal/terms"
  }
]

Hoe u een verwijzing later controleert, staat in de methodologie. Voorwaarden

Wat hierin is veranderd

Momenten waarop deze verplichting ging gelden, verschoof of officiele uitleg kreeg.

2027-12-02 | geldend recht
FRIA volgt nieuwe datum en kan naar een DPIA verwijzen
De FRIA voor de relevante Bijlage III-route volgt 2 december 2027 en mag relevante DPIA-delen opnemen of daarnaar verwijzen.

Bekijk de volledige tijdlijn

Wat lidstaten hiermee doen

Gedateerde signalen uit de handhavingstracker die naar deze verplichting verwijzen.

Nederland | 2022-04-12 | Autoriteit Persoonsgegevens (AP)
Autoriteit Persoonsgegevens beboet Belastingdienst met 3,7 miljoen euro voor de zwarte lijst FSV
De Belastingdienst hield van 2013 tot 2020 in de Fraude Signalering Voorziening (FSV) signalen van mogelijke fraude van ongeveer 270.000 mensen. De AP legde zes boetes op, samen 3,7 miljoen euro (besluit van 7 april 2022, bekendgemaakt op 12 april 2022): onder meer voor het ontbreken van een grondslag, onjuiste gegevens, te lang bewaren en het te laat vragen van advies aan de functionaris gegevensbescherming bij de DPIA. Medewerkers kregen volgens de AP ook de instructie om het frauderisico mede te baseren op nationaliteit en uiterlijk. Een AI-systeem dat bij uitkeringen of toeslagen fraude signaleert, kan onder bijlage III punt 5 onder a van de AI Act vallen als de uitkomst wordt gebruikt om een uitkering of toeslag toe te kennen, te verlagen, in te trekken of terug te vorderen, tenzij artikel 6 lid 3 het systeem uitzondert.
Autoriteit Persoonsgegevens, persbericht 12 april 2022 en boetebesluit 7 april 2022
Nederland | 2021-12-07 | Autoriteit Persoonsgegevens (AP)
Autoriteit Persoonsgegevens beboet Belastingdienst met 2,75 miljoen euro voor nationaliteit bij kinderopvangtoeslag
De dienst Toeslagen bewaarde jarenlang ten onrechte de dubbele nationaliteit van Nederlanders en gebruikte de nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag in een risicomodel en bij fraudebestrijding, terwijl dat niet nodig was. De AP oordeelde dat die verwerking onrechtmatig was en door het discriminerende karakter ook onbehoorlijk, en legde een boete op van 2,75 miljoen euro (besluit van 25 november 2021, bekendgemaakt op 7 december 2021). Onder de AI Act beschrijft een FRIA de risico’s op schade voor groepen, en onderzoekt de aanbieder van een hoog-risicosysteem zijn datasets op vertekening.
Autoriteit Persoonsgegevens, persbericht 7 december 2021 en boetebesluit 25 november 2021
Nederland | 2020-02-05 | Rechtbank Den Haag
SyRI: wetgeving voor een risicomodel van de overheid biedt onvoldoende waarborgen
De rechtbank verklaarde de wettelijke basis van het Systeem Risico Indicatie (SyRI), waarmee de overheid gegevens koppelde om fraude met uitkeringen en toeslagen te signaleren, onverbindend wegens strijd met artikel 8 EVRM. Zonder inzicht in de risico-indicatoren en het risicomodel, of wettelijke waarborgen die dat opvangen, valt niet vast te stellen dat de inbreuk op het privéleven proportioneel is. De rechtbank betrok daarbij de beginselen van transparantie, doelbinding en dataminimalisatie uit de AVG. Een AI-systeem dat beoordeelt of iemand recht heeft op een uitkering, valt onder de AI Act in bijlage III punt 5 onder a, met plichten die per 2 december 2027 gaan gelden.
Rechtbank Den Haag 5 februari 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:865

Open de handhavingstracker

Versiehistorie

v1.0.0
27 juli 2026
Artikel 27: FRIA
Grondrechteneffectbeoordeling vóór het inzetten van bepaalde hoog-risico AI-systemen.

Correcties op deze verplichting

Er is geen inhoudelijke correctie op dit object vastgelegd.

Open het correctielogboek

Achter deze pagina

Zahed Ashkara

Freelance AI- en privacyjurist · AI-governance en -veiligheid

Bekijk profiel LinkedIn

Laten regelen

Voer de FRIA gestructureerd uit

Een FRIA raakt de DPIA, het register en het menselijk toezicht. Doe ik beide in één beoordeling met handtekening, dan voedt de DPIA de grondrechtentoets, zodat u niets dubbel doet, en krijgt elke maatregel een eigenaar en een termijn.

Beoordeling met handtekening · Vanaf €495 · vaste prijs per onderdeel, exclusief btw · 1 tot 4 weken

Bekijk de beoordeling met handtekening

Uitgevoerd door Zahed Ashkara, de jurist achter deze uitleg.

Voor AI-agents en integraties

Deze pagina en de machine-uitvoer komen uit hetzelfde versieerbare object. Gebruik de API voor deterministische filters op rol, onderwerp en tijd.

Open als JSON Open als JSON-LD Open dit object in de verkenner Lees de methodologie