Van toepassingv1.0.0

Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften

Het AI-bureau en de lidstaten stimuleren en faciliteren de opstelling van gedragscodes, met inbegrip van gerelateerde governancemechanismen, die bedoeld zijn om de vrijwillige toepassing van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2, op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico te bevorderen, rekening houdend met de beschikbare technische oplossingen en beste praktijken van de sector. Zij faciliteren daarnaast codes over de vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften op alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren, met elementen zoals de ethische richtsnoeren van de Unie voor betrouwbare AI, het beoordelen en tot een minimum beperken van het effect op de milieuduurzaamheid, het bevorderen van AI-geletterdheid, het faciliteren van een inclusief en divers ontwerp, en het beoordelen en voorkomen van negatieve gevolgen voor kwetsbare personen. Codes kunnen worden opgesteld door individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken of door organisaties die hen vertegenwoordigen, en bij het stimuleren en faciliteren wordt rekening gehouden met de specifieke belangen en behoeften van kmo's, waaronder start-ups. Dit artikel legt de organisatie geen plicht op en vervangt geen enkele verplichting.

Lid 1 bepaalt: het AI-bureau en de lidstaten stimuleren en faciliteren de opstelling van gedragscodes, met inbegrip van gerelateerde governancemechanismen, die bedoeld zijn om de vrijwillige toepassing van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2, op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico te bevorderen, rekening houdend met de beschikbare technische oplossingen en beste praktijken van de sector die de toepassing van dergelijke voorschriften mogelijk maken.

Praxikon houdt Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften uit de EU AI Act bij, getoetst aan de officiële bron op 6 september 2026, met per uitspraak de vindplaats erbij.

Status: Van toepassing
Toepassingsmoment: Niet vastgelegd
Versie: 1.0.0
Laatst gecontroleerd: 6 september 2026

Reviewstatus: tegen de officiële bron gelegd (6 september 2026). Volgende controle uiterlijk 5 maart 2027. De controledatum is de kennisdatum van deze versie; een latere hercontrole is niet vastgelegd.

Van bron naar bewijs

Waarom deze verplichting geldt, wat zij van u vraagt en waarmee u dat aantoont.

Geldt

Van toepassing · Niet vastgelegd

Voor wie

Gebruiksverantwoordelijke
Aanbieder van een AI-systeem

Wat u doet

Bepaal de reikwijdte van een vrijwillige gedragscode en scheid haar van uw plichten

Wat u vastlegt

Officiële bron

Artikel 95, leden 1 tot en met 4

Voor wie dit relevant is

Wanneer dit geldt

Gebruiksverantwoordelijke
Een organisatie die een AI-systeem onder haar gezag gebruikt, buiten persoonlijk niet-professioneel gebruik.
Aanbieder van een AI-systeem
Een partij die een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam aanbiedt.

1Lid 1 ziet uitdrukkelijk op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico, en op de vrijwillige toepassing daarop van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2. Lid 2 is ruimer en ziet op de vrijwillige toepassing, onder meer door gebruiksverantwoordelijken, van specifieke voorschriften voor alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Artikel 95 staat in hoofdstuk X, dat in geen van de drie uitzonderingen van de derde alinea van artikel 113 wordt genoemd; daarom geldt de algemene toepassingsdatum uit de tweede alinea, 2 augustus 2026.
2Lid 3 bepaalt wie een gedragscode kan opstellen: individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Een code kan betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen.

Wat de officiële bron vastlegt

Lid 3 bepaalt: gedragscodes kunnen door individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen of door organisaties die hen vertegenwoordigen, of allebei, worden opgesteld, ook met betrokkenheid van geinteresseerde belanghebbenden en hun representatieve organisaties, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en de academische wereld. Gedragscodes kunnen betrekking hebben op een of meer AI-systemen, gelet op de gelijkenis qua beoogd doel van de betrokken systemen. Lid 4, zoals vervangen bij artikel 1, punt 35, van Verordening (EU) 2026/1744, bepaalt: het AI-bureau en de lidstaten houden rekening met de specifieke belangen en behoeften van kmo's, waaronder start-ups, en kleine midcapondernemingen bij het stimuleren en faciliteren van het opstellen van gedragscodes.

Onze duiding

De officiële bron blijft leidend. Deze algemene duiding is geen juridisch advies.

Lees dit artikel eerst op wat het niet is. Het legt uw organisatie geen enkele plicht op: de leden 1, 2 en 4 richten zich tot het AI-bureau en de lidstaten, en lid 3 zegt alleen wie een code mag opstellen. En het gaat in lid 1 uitdrukkelijk over andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico. Dat is de kern van de bepaling en tegelijk de bron van het grootste misverstand in de praktijk. De veelgemaakte gedachte is dat een gedragscode een verplichte eis kan vervangen, of dat het ondertekenen ervan een vorm van naleving oplevert die een toezichthouder tegen u kan houden of voor u kan laten gelden. Geen van beide staat er. De vrijwilligheid van artikel 95 slaat op voorschriften die voor uw systeem juist niet gelden: hoofdstuk III, afdeling 2, bevat de eisen voor AI-systemen met een hoog risico, en artikel 95 nodigt u uit om sommige of alle van die eisen toe te passen op een systeem dat geen hoog risico is. Het omgekeerde, een lichtere invulling van een eis die wel geldt, biedt dit artikel niet. Twee grenzen die daarbij horen. Artikel 4 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken tot maatregelen om een voldoende niveau van AI-geletterdheid te waarborgen. Artikel 95, lid 2, punt c), noemt het bevorderen van AI-geletterdheid als mogelijk element van een gedragscode. Dat is geen doublure: de eerste is de plicht, de tweede is de bovenbouw. Een gedragscode over AI-geletterdheid is dus een prima aanvulling en nooit een vervanging van artikel 4. Hetzelfde geldt voor transparantie: artikel 50 legt een aantal transparantieplichten op, en een code die daar iets over zegt laat artikel 50 onverlet. Wie in een tenderdocument of jaarverslag suggereert dat een code een van deze plichten afdekt, doet een bewering die de tekst niet draagt.

Lees het artikel daarna op wat het wel biedt, want dat wordt onderschat. Dit is de enige plaats in de verordening waar staat wat een organisatie uit eigen beweging kan doen, en de opsomming in lid 2 is opvallend concreet. Zij noemt het beoordelen en tot een minimum beperken van het effect van AI-systemen op de milieuduurzaamheid, met inbegrip van energie-efficiente programmering en technieken voor het op efficiente wijze ontwerpen, trainen en gebruiken van AI. Dat onderwerp komt nergens anders in de verordening terug als iets wat u kunt doen, en het is voor veel organisaties het onderwerp waarover een raad van bestuur al vragen stelt. Zij noemt verder het faciliteren van een inclusief en divers ontwerp, onder meer door inclusieve en diverse ontwikkelingsteams en door belanghebbenden bij dat proces te betrekken, en het beoordelen en voorkomen van negatieve gevolgen voor kwetsbare personen of groepen, ook wat betreft toegankelijkheid voor personen met een handicap en gendergelijkheid. Let op de vorm die lid 2 daarbij voorschrijft, want die scheidt een serieuze code van een intentieverklaring: duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren om de verwezenlijking van die doelstellingen te meten. Een code zonder meetbare indicatoren voldoet niet aan de vorm die de bepaling zelf beschrijft. Praktisch is dit de plek waar u uw eigen AI-beleid aan de verordening kunt haken zonder iets te beloven wat u niet waarmaakt. Het meest bruikbare gebruik is de omgekeerde toepassing van lid 1: neem voor een systeem dat geen hoog risico is bewust een deel van hoofdstuk III, afdeling 2, over, bijvoorbeeld het bijhouden van logs of de documentatie van de datakwaliteit, en zeg erbij welk deel u niet overneemt en waarom. Dat is verdedigbaar en het is bovendien voorbereiding, want een systeem verandert soms van indeling.

Wat u nu kunt doen

Maak eerst de scheiding zichtbaar in uw eigen documentatie: zet in twee kolommen wat u moet en wat u vrijwillig doet, en zorg dat geen enkele regel uit de tweede kolom als dekking wordt gebruikt voor een regel uit de eerste. Toets daarna elke bestaande ethische code, AI-beleidsstuk of leveranciersbelofte op die scheiding, want daar zit meestal de vermenging. Overweegt u een code op grond van artikel 95, kies dan bewust tussen de twee routes: de route van lid 1 voor een systeem dat geen hoog risico is, waarbij u benoemt welke voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2, u overneemt en welke niet, of de route van lid 2 voor specifieke voorschriften op al uw AI-systemen. Geef de code in beide gevallen de vorm die lid 2 beschrijft: duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren waarmee u de verwezenlijking meet, met een genoemde eigenaar en een meetmoment. Kies daarna de elementen die voor u werkelijk iets betekenen in plaats van alle vijf; milieuduurzaamheid, AI-geletterdheid, inclusief en divers ontwerp en de gevolgen voor kwetsbare personen zijn zelfstandige onderwerpen met eigen data. Bent u kmo of start-up, vraag dan bij uw nationale bevoegde autoriteit of bij het AI-bureau na welke ondersteuning bij het opstellen beschikbaar is, want lid 4 draagt op met uw belangen en behoeften rekening te houden. Neem tot slot in offertes, tenderantwoorden en jaarverslagen geen formulering op waaruit een lezer kan afleiden dat deelname aan een gedragscode een verplichting uit de verordening afdekt.

01
Bepaal de reikwijdte van een vrijwillige gedragscode en scheid haar van uw plichten
Kies de route van lid 1 of van lid 2, benoem welke voorschriften u vrijwillig toepast en welke niet, geef de code duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren, en houd de vrijwillige toezeggingen administratief gescheiden van de verplichtingen die onverkort gelden.

Wat u moet vastleggen

Register van vrijwillige toezeggingen naast de verplichtingen

Per systeem en per toezegging: welke voorschriften u vrijwillig toepast, op grond van welk lid van artikel 95, met welke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren, wie eigenaar is, wanneer wordt gemeten, en welke verplichting uit de verordening daarnaast onverkort blijft gelden.

Borging en hercontrole

Toets die vrijwillig en verplicht uit elkaar houdt
De borging dat geen enkele externe uiting, offerte, tenderantwoord of jaarverslag een gedragscode presenteert als dekking van een verplichting uit de verordening, en dat elke vrijwillige toezegging een eigenaar, een indicator en een meetmoment heeft voordat zij naar buiten gaat.

Openbare hulpmiddelen

Volledige tekst van artikel 95
De volledige wettekst in de publieke AI Act Explorer.
Lees artikel 95 in de AI Act Explorer

Voorwaarden en uitzonderingen

Artikel 95 kent geen enkele bepaling die een verplichting uit deze verordening opzij zet, opschort of vervangt. Het woord vrijwillig ziet op de toepassing van voorschriften die voor het betrokken systeem juist niet gelden, en niet op de voorschriften die wel gelden. Een gedragscode over AI-geletterdheid laat artikel 4 onverlet, en een gedragscode over transparantie laat artikel 50 onverlet.

Officiële bronnen en locators

EU AI-verordening 2024/1689
Europees Parlement en Raad | original-oj-2024-07-12
Bronlocator: Artikel 95, leden 1 tot en met 4
Open officiële bron
EU AI-verordening 2024/1689
Europees Parlement en Raad | original-oj-2024-07-12
Bronlocator: Artikel 4; artikel 50; hoofdstuk III, afdeling 2; artikel 113, tweede alinea
Open officiële bron

Verwijzen naar dit object

Citeerblok

Neem deze verwijzing over in uw advies, artikel of dossier. De identifier, de versie en de hash maken de uitspraak later terugvindbaar, ook wanneer de dataset intussen verder is gegaan.

Bronvermelding

Praxikon, "Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften",
praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct@1.0.0,
dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0 (schema 1.5.0),
effective_at 2026-08-02T00:00:00.000Z, known_at 2026-09-06T00:00:00.000Z,
sha256 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14,
https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-95-voluntary-codes-of-conduct
(https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-95-voluntary-codes-of-conduct&effective_at=2026-08-02&known_at=2026-09-06&lang=nl, geraadpleegd 2026-09-15)

Korte vorm

praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct@1.0.0 (sha256 2b71546d)

BibTeX

@misc{praxikon-eu-ai-act-obligation-article-95-voluntary-codes-of-conduct-1-0-0,
  author       = {{Praxikon}},
  title        = {Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften},
  year         = {2026},
  version      = {1.0.0},
  number       = {praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct},
  howpublished = {AI Act Change \& Evidence Graph, dataset 2.2.0, schema 1.5.0},
  note         = {effective_at 2026-08-02T00:00:00.000Z; known_at 2026-09-06T00:00:00.000Z; sha256 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14},
  url          = {https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-95-voluntary-codes-of-conduct},
  urldate      = {2026-09-15},
  language     = {nl}
}

CSL JSON

[
  {
    "id": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct@1.0.0",
    "type": "dataset",
    "title": "Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften",
    "container-title": "AI Act Change & Evidence Graph",
    "publisher": "Praxikon",
    "version": "1.0.0",
    "number": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-95-voluntary-codes-of-conduct",
    "URL": "https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-95-voluntary-codes-of-conduct",
    "language": "nl",
    "issued": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          9,
          6
        ]
      ]
    },
    "accessed": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          9,
          15
        ]
      ]
    },
    "note": "dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0; schema 1.5.0; effective_at 2026-08-02T00:00:00.000Z; known_at 2026-09-06T00:00:00.000Z; sha256 2b71546d72d3dbc5918daae97128ae05900c52ce93ba71de9866e90de4176e14; retrieved_from https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-95-voluntary-codes-of-conduct&effective_at=2026-08-02&known_at=2026-09-06&lang=nl; licence https://www.praxikon.com/nl/legal/terms"
  }
]

Hoe u een verwijzing later controleert, staat in de methodologie. Voorwaarden

Versiehistorie

v1.0.0
2 augustus 2026
Artikel 95: gedragscodes voor vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften
Het AI-bureau en de lidstaten stimuleren en faciliteren de opstelling van gedragscodes, met inbegrip van gerelateerde governancemechanismen, die bedoeld zijn om de vrijwillige toepassing van sommige of alle voorschriften van hoofdstuk III, afdeling 2, op andere AI-systemen dan AI-systemen met een hoog risico te bevorderen, rekening houdend met de beschikbare technische oplossingen en beste praktijken van de sector. Zij faciliteren daarnaast codes over de vrijwillige toepassing van specifieke voorschriften op alle AI-systemen, op basis van duidelijke doelstellingen en kernprestatie-indicatoren, met elementen zoals de ethische richtsnoeren van de Unie voor betrouwbare AI, het beoordelen en tot een minimum beperken van het effect op de milieuduurzaamheid, het bevorderen van AI-geletterdheid, het faciliteren van een inclusief en divers ontwerp, en het beoordelen en voorkomen van negatieve gevolgen voor kwetsbare personen. Codes kunnen worden opgesteld door individuele aanbieders of gebruiksverantwoordelijken of door organisaties die hen vertegenwoordigen, en bij het stimuleren en faciliteren wordt rekening gehouden met de specifieke belangen en behoeften van kmo's, waaronder start-ups. Dit artikel legt de organisatie geen plicht op en vervangt geen enkele verplichting.

Correcties op deze verplichting

Er is geen inhoudelijke correctie op dit object vastgelegd.

Open het correctielogboek

Achter deze pagina

Zahed Ashkara

Freelance AI & Privacy Consultant, jurist

Bekijk profiel LinkedIn

Hulp bij de uitvoering

Zahed Ashkara, jurist en freelance AI & Privacy Consultant, begeleidt via Embed AI de uitvoering met uw team.

Bekijk AI-governance via Embed AI

Voor AI-agents en integraties

Deze pagina en de machine-uitvoer komen uit hetzelfde versieerbare object. Gebruik de API voor deterministische filters op rol, onderwerp en tijd.

Open als JSON Open als JSON-LD Open dit object in de verkenner Lees de methodologie