Van toepassingv1.0.0

Artikel 111 lid 2: bestaande hoog-risico systemen en de datum 2 augustus 2030

Hoog-risico AI-systemen die in de handel waren of in gebruik waren gesteld voor de toepassingsdatum van hoofdstuk III, sinds de Digital Omnibus 2 december 2027 voor bijlage III-systemen en 2 augustus 2028 voor bijlage I-systemen, vallen pas onder de hoog-risico eisen van dat hoofdstuk zodra hun ontwerp vanaf die datum aanzienlijk wijzigt. Dat is geen vrijstelling van de hele verordening: artikel 4 en artikel 50 lopen gewoon door. Voor systemen die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt vervalt het voorbehoud helemaal: aanbieders en gebruiksverantwoordelijken daarvan moeten hoe dan ook uiterlijk 2 augustus 2030 aan de eisen en verplichtingen voldoen.

Voorlopige lezing

De tekst hierboven is de geconsolideerde tekst en is tegen het Publicatieblad gelegd; wat voorlopig is, is onze lezing ervan. Ten eerste de peildatum. Het gewijzigde lid 2 verwijst niet naar een datum maar naar de in artikel 113 vermelde toepassingsdatum voor hoofdstuk III, en artikel 113, derde alinea, punt c) geeft er sinds de Digital Omnibus twee: 2 december 2027 voor bijlage III en 2 augustus 2028 voor bijlage I. Wij lezen de peildatum daarom als route-afhankelijk. Een verdedigbare andere lezing is dat de verwijzing ziet op de algemene toepassingsdatum van hoofdstuk III als geheel, dus 2 augustus 2026, omdat de afdelingen 4 en 5 van dat hoofdstuk niet zijn uitgesteld; dan zou de peildatum feitelijk toch 2 augustus 2026 zijn. Wij volgen de route-afhankelijke lezing omdat punt c) uitdrukkelijk de afdelingen 1, 2 en 3 noemt, en dat zijn de afdelingen waar de eisen staan waarvoor de respijtperiode bestaat. Ten tweede het begrip aanzienlijke wijziging in het ontwerp. Dat is niet hetzelfde woord als de gedefinieerde substantiele wijziging elders in de verordening, en er is geen richtsnoer of rechtspraak die zegt of een modelupdate, een hertraining of een nieuwe gegevensbron eronder valt. Wij lezen het als een wijziging die het beoogde doel, de werking of het risicoprofiel raakt, en niet als elke release. Ten derde de reikwijdte van bedoeld om door overheidsinstanties te worden gebruikt. Onduidelijk is of een systeem dat aan zowel publieke als private afnemers wordt geleverd daar volledig onder valt, en of een private partij die een publieke taak uitvoert een overheidsinstantie is. Wij lezen de bedoeling als af te leiden uit de markt waarvoor het systeem wordt aangeboden en niet uit de rechtsvorm van de individuele afnemer.

De tekst van de bepaling staat vast. Hoe zij uitpakt is nog niet in rechtspraak of richtsnoeren uitgemaakt, dus dit is onze beredeneerde lezing en geen vastgesteld recht. Weeg haar zelf, of leg haar voor aan uw eigen jurist.

Onverminderd de toepassing van artikel 5 als bedoeld in artikel 113, derde alinea, punt a), is deze verordening alleen van toepassing op operatoren van AI-systemen met een hoog risico, met uitzondering van de in lid 1 van dit artikel bedoelde systemen, die vóór de in artikel 113 vermelde toepassingsdatum voor hoofdstuk III in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld, indien die systemen vanaf die datum aanzienlijke wijzigingen in hun ontwerp ondergaan.

Praxikon houdt Artikel 111 lid 2: bestaande hoog-risico systemen en de datum 2 augustus 2030 uit de EU AI Act bij, getoetst aan de officiële bron op 14 augustus 2026, met per uitspraak de vindplaats erbij.

Status: Van toepassing
Toepassingsmoment: 2 augustus 2030
Versie: 1.0.0
Laatst gecontroleerd: 14 augustus 2026

Reviewstatus: tegen de officiële bron gelegd (14 augustus 2026). Volgende controle uiterlijk 10 februari 2027. De controledatum is de kennisdatum van deze versie; een latere hercontrole is niet vastgelegd.

Van bron naar bewijs

Waarom deze verplichting geldt, wat zij van u vraagt en waarmee u dat aantoont.

Geldt

Van toepassing · 2 augustus 2030

Voor wie

Gemachtigde
Gebruiksverantwoordelijke
Distributeur
en nog 2

Wat u doet

Beoordeel voor elke ontwerpwijziging of zij aanzienlijk is
Plan de naleving van bestaande overheidssystemen tegen 2 augustus 2030

Wat u vastlegt

Overgangsregister van bestaande hoog-risico systemen

Officiële bron

Gewijzigd artikel 111, lid 2

Voor wie dit relevant is

Wanneer dit geldt

Gemachtigde
De gemachtigde is de in de Unie gevestigde partij die op basis van een schriftelijke machtiging namens een aanbieder van buiten de EU de verplichtingen en procedures van de verordening nakomt en uitvoert. De definitie van artikel 3, punt 5, geldt nu al, zodat u de rol vandaag al kunt vaststellen. De aanwijsplicht zelf gaat gelden op 2 december 2027 voor de standalone-route van bijlage III en op 2 augustus 2028 voor de ingebedde route van bijlage I. Vanaf die data mag een aanbieder uit een derde land zonder aangewezen gemachtigde geen hoog-risico AI-systeem in de Unie in de handel brengen.
Gebruiksverantwoordelijke
Een organisatie die een AI-systeem onder haar gezag gebruikt, buiten persoonlijk niet-professioneel gebruik.
Distributeur
U bent distributeur als u een AI-systeem op de Uniemarkt aanbiedt zonder aanbieder of importeur te zijn. Dit raakt resellers, systeemintegratoren en managed service providers die andermans AI doorleveren.
Importeur
U bent importeur zodra u vanuit de EU een AI-systeem voor het eerst op de Uniemarkt aanbiedt dat de naam of het merk draagt van een partij buiten de EU. Niet uw inkooprol telt, maar wiens merk erop staat en wie het systeem als eerste de markt op brengt.
Aanbieder van een AI-systeem
Een partij die een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam aanbiedt.

1De overgangsregel laat de toepassing van artikel 5 onverlet, zoals bedoeld in artikel 113, derde alinea, punt a). Een verboden praktijk blijft verboden, ongeacht wanneer het systeem in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld en ongeacht of het ontwerp is gewijzigd.
2De overgangsregel gaat over de hoog-risico eisen van hoofdstuk III en is geen vrijstelling van de hele verordening. Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025 los van de datum waarop een systeem in de handel kwam, en artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026 voor alle systemen in scope. Het door de Digital Omnibus toegevoegde lid 4 bevestigt dat: het geeft bestaande generatieve systemen juist een korte extra termijn voor artikel 50, lid 2, en dat zou zinloos zijn als artikel 50 niet op hen zou werken.
3Van toepassing op operatoren van hoog-risico AI-systemen die in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld voor de in artikel 113 vermelde toepassingsdatum voor hoofdstuk III, met uitzondering van de in lid 1 bedoelde systemen die component zijn van de grootschalige IT-systemen uit bijlage X. Die datum is 2 december 2027 voor systemen die op grond van artikel 6, lid 2, en bijlage III hoog risico zijn, en 2 augustus 2028 voor systemen die dat op grond van artikel 6, lid 1, en bijlage I zijn. Voor die groep werken de hoog-risico eisen pas door zodra de systemen vanaf die datum aanzienlijke wijzigingen in hun ontwerp ondergaan.
4De respijtperiode geldt per type en model, niet per eenheid. Is ten minste een individuele eenheid van het type en model voor de peildatum rechtmatig in de handel gebracht of in gebruik gesteld, dan vallen andere eenheden van hetzelfde type en model daar ook onder en mogen zij zonder aanvullende verplichtingen, vereisten of aanvullende certificering worden aangeboden, zolang het ontwerp ongewijzigd blijft. Beslissend is de datum waarop de eerste eenheid van dat type en model in de Unie in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld.
5Onafhankelijk daarvan van toepassing op aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico AI-systemen die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt. Zij moeten in ieder geval de nodige stappen ondernemen om uiterlijk op 2 augustus 2030 aan de eisen en verplichtingen van de verordening te voldoen, ook als het ontwerp ongewijzigd blijft.

Wat de officiële bron vastlegt

Hoofdstuk III, de afdelingen 1, 2 en 3, met uitzondering van artikel 6, lid 5, is van toepassing met ingang van 2 december 2027 voor AI-systemen die op grond van artikel 6, lid 2, en bijlage III als hoog risico zijn aangemerkt, en met ingang van 2 augustus 2028 voor AI-systemen die dat op grond van artikel 6, lid 1, en bijlage I zijn.

Aanbieders van AI-systemen, met inbegrip van AI-systemen voor algemene doeleinden, die synthetische audio-, beeld-, video- of tekstinhoud genereren en vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, nemen de nodige stappen om uiterlijk op 2 december 2026 aan artikel 50, lid 2, te voldoen.

De respijtperiode van lid 2 geldt wanneer het type en model van een AI-systeem al in de handel is gebracht. Is ten minste een individuele eenheid voor de peildatum rechtmatig in de handel gebracht of in gebruik gesteld, dan geldt de respijtperiode ook voor andere eenheden van hetzelfde type en model en mogen die zonder aanvullende verplichtingen, vereisten of verplichte aanvullende certificering worden aangeboden, zolang het ontwerp ongewijzigd blijft. Bij een significante wijziging in het ontwerp na de peildatum moet de aanbieder volledig voldoen aan alle relevante bepalingen voor hoog-risico systemen, met inbegrip van de eisen inzake conformiteitsbeoordelingen.

Onze duiding

De officiële bron blijft leidend. Deze algemene duiding is geen juridisch advies.

Deze bepaling wordt in de praktijk precies verkeerd om gelezen. Bestuurders horen dat bestaande systemen buiten schot blijven en concluderen dat er tot ver in de jaren dertig niets hoeft. Dat klopt op twee manieren niet. Voor een overheidsorganisatie geeft de tweede volzin geen ontsnapping maar een einddatum, en die geldt ongeacht of u iets aan het systeem verandert. En voor iedereen geldt dat de overgangsregel alleen over de hoog-risico eisen gaat: artikel 4 loopt al sinds februari 2025 en artikel 50 sinds augustus 2026, met voor bestaande generatieve systemen nog maar tot 2 december 2026 om de machineleesbare markering van artikel 50, lid 2, op orde te hebben. De eerste volzin is bovendien geen rustplek maar een schakelaar. Zodra het ontwerp aanzienlijk wijzigt, moet u volledig voldoen aan wat voor hoog-risico systemen geldt, met de conformiteitsbeoordeling voorop; die plichten volgen wel de verschoven kalender van 2 december 2027 en 2 augustus 2028. Dat schakelmoment ontstaat zelden op een moment dat u het uitkiest: het ontstaat bij een leverancierupdate, een migratie of een nieuwe gegevensbron. Twee dingen zijn daarom belangrijker dan de datum zelf. U moet weten wanneer de eerste eenheid van elk type en model in de handel kwam, want dat is de beslissende datum en zonder die vaststelling kunt u later niet laten zien op welk spoor een systeem zat. En u moet een moment in uw wijzigingsproces hebben waarop iemand beoordeelt of een wijziging aanzienlijk is, voordat hij live gaat.

Wat u nu kunt doen

Stel per type en model van uw hoog-risico AI-systemen vast wanneer de eerste eenheid in de handel kwam of in gebruik werd gesteld, en of het systeem bedoeld is om door overheidsinstanties te worden gebruikt. Leg die vaststelling vast met datum en onderbouwing, en zet erbij welke route geldt, want dat bepaalt of uw peildatum 2 december 2027 of 2 augustus 2028 is. Zet voor de systemen die voor overheidsgebruik bedoeld zijn een plan tegen 2 augustus 2030 dat terugrekent vanaf de conformiteitsbeoordeling en de registratie, en niet vanaf de einddatum. Bouw daarnaast in uw wijzigings- en releaseproces een beoordelingsmoment in waarop iemand vastlegt of een voorgenomen ontwerpwijziging aanzienlijk is, voordat de wijziging in productie gaat. Controleer los hiervan of u onder artikel 111, lid 4 valt: dan heeft u tot 2 december 2026 voor de markering van artikel 50, lid 2.

01
Beoordeel voor elke ontwerpwijziging of zij aanzienlijk is
Leg in uw wijzigings- en releaseproces een moment vast waarop iemand beoordeelt en opschrijft of een voorgenomen wijziging van een bestaand hoog-risico systeem een aanzienlijke wijziging in het ontwerp is, voordat de wijziging in productie gaat.
02
Plan de naleving van bestaande overheidssystemen tegen 2 augustus 2030
Bepaal welke hoog-risico systemen bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt en al draaiden voor de peildatum van hun route, en reken vanaf de conformiteitsbeoordeling en de registratie terug naar een planning die voor 2 augustus 2030 af is.

Wat u moet vastleggen

Overgangsregister van bestaande hoog-risico systemen

Per type en model: de datum waarop de eerste eenheid in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld, de route en dus de peildatum, of het bedoeld is om door overheidsinstanties te worden gebruikt, welke ontwerpwijzigingen sinds die peildatum zijn doorgevoerd, en per wijziging het oordeel of zij aanzienlijk was met de onderbouwing en de datum. Dit is het dossier waarmee u laat zien op welk spoor een systeem zat en waarom.

Borging en hercontrole

Beoordelingspoort bij een ontwerpwijziging
De borging dat geen wijziging aan een bestaand hoog-risico systeem in productie komt zonder een vastgelegd oordeel over de vraag of zij aanzienlijk is, met een aanwijsbare beoordelaar en een aantoonbare koppeling aan de release.

Openbare hulpmiddelen

Volledige tekst van artikel 111
De wettekst op EUR-Lex: de basistekst in Verordening (EU) 2024/1689 en de vervanging van lid 2 en de toevoeging van lid 4 in Verordening (EU) 2026/1744. Wie alleen de basistekst leest, leest de versie van 2024.

Voorwaarden en uitzonderingen

Systemen die component zijn van de bij de in bijlage X vermelde rechtshandelingen opgezette grootschalige IT-systemen vallen niet onder lid 2 maar onder lid 1. Lid 1 is door de Digital Omnibus niet gewijzigd en houdt een eigen peildatum aan: in de handel gebracht of in gebruik gesteld voor 2 augustus 2027, met naleving uiterlijk 31 december 2030.

Officiële bronnen en locators

Digital Omnibus over AI 2026/1744
Europees Parlement en Raad | official-journal-2026-07-24
Bronlocator: Gewijzigd artikel 111, lid 2
Open officiële bron
Digital Omnibus over AI 2026/1744
Europees Parlement en Raad | official-journal-2026-07-24
Bronlocator: Gewijzigd artikel 113, toepassingsdata
Open officiële bron
Digital Omnibus over AI 2026/1744
Europees Parlement en Raad | official-journal-2026-07-24
Bronlocator: Nieuw artikel 111, lid 4
Open officiële bron
Digital Omnibus over AI 2026/1744
Europees Parlement en Raad | official-journal-2026-07-24
Bronlocator: Overweging 39 van Verordening (EU) 2026/1744
Open officiële bron

Verwijzen naar dit object

Citeerblok

Neem deze verwijzing over in uw advies, artikel of dossier. De identifier, de versie en de hash maken de uitspraak later terugvindbaar, ook wanneer de dataset intussen verder is gegaan.

Bronvermelding

Praxikon, "Artikel 111 lid 2: bestaande hoog-risico systemen en de datum 2 augustus 2030",
praxikon:eu:ai-act:obligation:article-111-legacy-public-systems@1.0.0,
dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0 (schema 1.5.0),
effective_at 2026-07-27T00:00:00.000Z, known_at 2026-08-14T00:00:00.000Z,
sha256 f6d9b4b81b0a9ef37eec8fdd812d98a712cc1688491f8db5c61b8a857ee419e4,
https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-111-legacy-public-systems
(https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-111-legacy-public-systems&effective_at=2026-07-27&known_at=2026-08-14&lang=nl, geraadpleegd 2026-09-15)

Korte vorm

praxikon:eu:ai-act:obligation:article-111-legacy-public-systems@1.0.0 (sha256 f6d9b4b8)

BibTeX

@misc{praxikon-eu-ai-act-obligation-article-111-legacy-public-systems-1-0-0,
  author       = {{Praxikon}},
  title        = {Artikel 111 lid 2: bestaande hoog-risico systemen en de datum 2 augustus 2030},
  year         = {2026},
  version      = {1.0.0},
  number       = {praxikon:eu:ai-act:obligation:article-111-legacy-public-systems},
  howpublished = {AI Act Change \& Evidence Graph, dataset 2.2.0, schema 1.5.0},
  note         = {effective_at 2026-07-27T00:00:00.000Z; known_at 2026-08-14T00:00:00.000Z; sha256 f6d9b4b81b0a9ef37eec8fdd812d98a712cc1688491f8db5c61b8a857ee419e4},
  url          = {https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-111-legacy-public-systems},
  urldate      = {2026-09-15},
  language     = {nl}
}

CSL JSON

[
  {
    "id": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-111-legacy-public-systems@1.0.0",
    "type": "dataset",
    "title": "Artikel 111 lid 2: bestaande hoog-risico systemen en de datum 2 augustus 2030",
    "container-title": "AI Act Change & Evidence Graph",
    "publisher": "Praxikon",
    "version": "1.0.0",
    "number": "praxikon:eu:ai-act:obligation:article-111-legacy-public-systems",
    "URL": "https://www.praxikon.com/nl/verplichtingen/article-111-legacy-public-systems",
    "language": "nl",
    "issued": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          8,
          14
        ]
      ]
    },
    "accessed": {
      "date-parts": [
        [
          2026,
          9,
          15
        ]
      ]
    },
    "note": "dataset praxikon:sys:registry:dataset:ai-act-implementation-graph 2.2.0; schema 1.5.0; effective_at 2026-07-27T00:00:00.000Z; known_at 2026-08-14T00:00:00.000Z; sha256 f6d9b4b81b0a9ef37eec8fdd812d98a712cc1688491f8db5c61b8a857ee419e4; retrieved_from https://www.praxikon.com/api/v1/obligations?id=praxikon%3Aeu%3Aai-act%3Aobligation%3Aarticle-111-legacy-public-systems&effective_at=2026-07-27&known_at=2026-08-14&lang=nl; licence https://www.praxikon.com/nl/legal/terms"
  }
]

Hoe u een verwijzing later controleert, staat in de methodologie. Voorwaarden

Versiehistorie

v1.0.0
27 juli 2026
Artikel 111 lid 2: bestaande hoog-risico systemen en de datum 2 augustus 2030
Hoog-risico AI-systemen die in de handel waren of in gebruik waren gesteld voor de toepassingsdatum van hoofdstuk III, sinds de Digital Omnibus 2 december 2027 voor bijlage III-systemen en 2 augustus 2028 voor bijlage I-systemen, vallen pas onder de hoog-risico eisen van dat hoofdstuk zodra hun ontwerp vanaf die datum aanzienlijk wijzigt. Dat is geen vrijstelling van de hele verordening: artikel 4 en artikel 50 lopen gewoon door. Voor systemen die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt vervalt het voorbehoud helemaal: aanbieders en gebruiksverantwoordelijken daarvan moeten hoe dan ook uiterlijk 2 augustus 2030 aan de eisen en verplichtingen voldoen.