Artikel 21: samenwerking met bevoegde autoriteiten

De omgeving van artikel 21, woordelijk. Artikel 22, lid 3, punt c, legt de gemachtigde op een bevoegde autoriteit op met redenen omkleed verzoek alle informatie en documentatie te verstrekken die noodzakelijk is om de overeenstemming met de eisen van afdeling 2 aan te tonen, met inbegrip van de in artikel 12, lid 1, bedoelde logs voor zover die onder de controle van de aanbieder vallen; de slotalinea van dat lid stelt de gemachtigde door het mandaat aan als aanspreekpunt, naast of in plaats van de aanbieder, voor de bevoegde autoriteiten. Artikel 19, lid 1, bepaalt dat de aanbieder de logs onder zijn controle bewaart gedurende een periode die passend is voor het beoogde doel, van ten minste zes maanden. Artikel 26, lid 6, legt dezelfde termijn van ten minste zes maanden op de gebruiksverantwoordelijke voor de logs onder diens controle. Artikel 99, lid 5, stelt op de verstrekking van onjuiste, onvolledige of misleidende informatie aan aangemelde instanties of nationale bevoegde autoriteiten naar aanleiding van een verzoek administratieve geldboeten tot 7 500 000 EUR of, indien de overtreder een onderneming is, tot 1 % van de totale wereldwijde jaaromzet over het voorafgaande boekjaar, indien dat hoger is.

De omgeving zoals Verordening (EU) 2026/1744 haar heeft achtergelaten. Artikel 1, punt 34, wijzigt artikel 77. Het opschrift luidt nu "Bevoegdheden van de autoriteiten voor de bescherming van de grondrechten en samenwerking met markttoezichtautoriteiten". Lid 1 bepaalt nu dat nationale overheidsinstanties of -organen die de nakoming van verplichtingen krachtens het Unierecht ter bescherming van de grondrechten, waaronder het recht op non-discriminatie, controleren of handhaven, bevoegd zijn om krachtens deze verordening opgestelde of bijgehouden informatie of documentatie in een toegankelijke taal en in een machineleesbaar formaat elektronisch op te vragen en in te zien bij de relevante markttoezichtautoriteit wanneer toegang tot die informatie of documentatie nodig is voor het doeltreffend uitoefenen van de bevoegdheden onder hun mandaat binnen de grenzen van hun rechtsgebied, en dat dit artikel geen afbreuk doet aan de competenties, taken, bevoegdheden en onafhankelijkheid van die instanties of organen. De beperking tot de in bijlage III vermelde systemen, de eis van een toegankelijk formaat en de kennisgeving achteraf aan de markttoezichtautoriteit staan er niet meer in. Het ingevoegde lid 1 bis bepaalt dat de markttoezichtautoriteit die toegang verleent, onder meer door de informatie of documentatie indien nodig onverwijld op te vragen bij de aanbieder of de gebruiksverantwoordelijke. Het ingevoegde lid 1 ter verplicht de markttoezichtautoriteiten en die instanties of organen tot nauwe samenwerking en wederzijdse bijstand, met inbegrip van de uitwisseling van informatie. Artikel 99, lid 4, noemt artikel 21 ook na de wijziging niet in zijn opsomming: artikel 1, punt 38, b), voegt daar alleen een punt d bis) in over de verplichtingen van aanbieders en operatoren op grond van artikel 25, leden 2 en 4.

De tijdlijn die dit object draagt, staat letterlijk in de gewijzigde verordening. Artikel 1, punt 40, b), vervangt artikel 113, derde alinea, punt c), zodat hoofdstuk III, de afdelingen 1, 2 en 3, met uitzondering van artikel 6, lid 5, van toepassing is met ingang van 2 december 2027 voor AI-systemen die op grond van artikel 6, lid 2, en bijlage III als hoog risico zijn aangemerkt, en met ingang van 2 augustus 2028 voor AI-systemen die dat op grond van artikel 6, lid 1, en bijlage I zijn. Artikel 1, punt 39, a), vervangt artikel 111, lid 2, zodat de respijtregeling aanknoopt bij de in artikel 113 vermelde toepassingsdatum voor hoofdstuk III en niet langer bij 2 augustus 2026, met behoud van 2 augustus 2030 voor systemen die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt. Artikel 1, punt 2, a), vervangt artikel 2, lid 2, zodat op systemen die op grond van artikel 6, lid 1, hoog risico zijn en verband houden met producten onder bijlage I, afdeling B, uitsluitend artikel 6, lid 1, artikel 60 bis en de artikelen 102 tot en met 112 van toepassing zijn; artikel 21 staat niet in die opsomming. Artikel 1, punt 41, schrapt punt 1 van bijlage I, afdeling A, en voegt Verordening (EU) 2023/1230 betreffende machines toe aan bijlage I, afdeling B.

Het meeste dat hier wordt opgevraagd bestaat volgens de verordening al: de technische documentatie van artikel 11, de logs van artikel 12 en artikel 19, het kwaliteitsbeheersysteem van artikel 17, het conformiteitsdossier van artikel 43. Twee dingen zijn wel nieuw. Artikel 19 verplicht tot het bewaren van de logs, artikel 21, lid 2, tot het verlenen van toegang daartoe aan een autoriteit: dat is een andere handeling. En de taalregel van lid 1 is additioneel, want u levert in een officiële taal van de instellingen van de Unie die de betrokken lidstaat kiest, niet in de taal die u zelf het handigst vindt. Daar valt niets over af te spreken; zoek uit welke taal de betrokken lidstaat heeft aangewezen en reken op vertaalcapaciteit voor een technisch dossier. Drie dingen gaan verder in de praktijk mis. Uw documentatie bestaat wel, maar verspreid over teams en systemen, zodat samenstellen weken kost. Uw documentatie hoort bij een andere systeemversie dan het exemplaar waarover de vraag gaat, en dan toont u overeenstemming van iets anders aan. En de logs zijn er niet meer: artikel 19, lid 1, en artikel 26, lid 6, vragen ten minste zes maanden, dus een verzoek dat later komt kan op een lege la stuiten. Wie in een derde land is gevestigd, moet er bovendien op rekenen dat het verzoek bij de gemachtigde landt: artikel 22, lid 3, punt c, legt hem vrijwel dezelfde levering op en het mandaat stelt hem aan als aanspreekpunt naast of in plaats van de aanbieder. Artikel 21 is ook niet het enige kanaal, maar dat tweede kanaal loopt sinds de omnibus anders. Een grondrechteninstantie vraagt op grond van het gewijzigde artikel 77, lid 1, informatie of documentatie op bij de relevante markttoezichtautoriteit en niet meer rechtstreeks, in een toegankelijke taal en een machineleesbaar formaat, en de beperking tot bijlage III-systemen is vervallen. Op grond van het ingevoegde lid 1 bis kan die markttoezichtautoriteit de stukken vervolgens onverwijld bij u of bij de gebruiksverantwoordelijke opvragen. Reken er dus op dat een grondrechtenvraag u bereikt als een uitvraag van de markttoezichtautoriteit, in een formaat dat een machine kan lezen, en op een eigen route naar testen via artikel 77, lid 3. Over lid 3 tot slot geen te mooi verhaal: artikel 78 beschermt wat u afgeeft alleen in overeenstemming met het Unierecht of het nationale recht, zondert voor bedrijfsgeheimen en broncode de gevallen van artikel 5 van Richtlijn (EU) 2016/943 uit, en laat in lid 4 de uitwisseling van informatie, het verspreiden van waarschuwingen en informatieplichten onder het nationale strafrecht onverlet. Het is een behandelingsregel, geen schild.