Artikel 56: praktijkcodes voor AI-modellen voor algemene doeleinden

Lid 4 bepaalt: het AI-bureau en de AI-board streven ernaar ervoor te zorgen dat hun specifieke doelstellingen in de praktijkcodes duidelijk uiteen worden gezet en toezeggingen of maatregelen bevatten, met inbegrip van, waar passend, kernprestatie-indicatoren, om ervoor te zorgen dat die doelstellingen worden verwezenlijkt, en dat de praktijkcodes naar behoren rekening houden met de behoeften en belangen van alle belanghebbenden, met inbegrip van betrokken personen, op Unieniveau. Lid 5 bepaalt: het AI-bureau streeft ernaar ervoor te zorgen dat de deelnemers aan de praktijkcodes regelmatig verslag uitbrengen aan het AI-bureau over de uitvoering van de verbintenissen en de genomen maatregelen en de resultaten daarvan, onder meer waar nodig gemeten aan de hand van de kernprestatie-indicatoren. De kernprestatie-indicatoren en rapportageverplichtingen weerspiegelen de verschillen in omvang en capaciteit tussen de verschillende deelnemers. Lid 6, zoals vervangen bij artikel 1, punt 21, van Verordening (EU) 2026/1744, bepaalt: de Commissie en de AI-board monitoren en evalueren regelmatig of de deelnemers de doelstellingen van de praktijkcodes verwezenlijken en bijdragen aan de correcte toepassing van deze verordening. De Commissie, die zoveel mogelijk rekening houdt met het advies van de AI-board, beoordeelt of de praktijkcodes betrekking hebben op de verplichtingen van de artikelen 53 en 55, en monitort en evalueert regelmatig of de doelstellingen daarvan worden verwezenlijkt. De Commissie publiceert haar beoordeling of de praktijkcodes toereikend zijn. De bevoegdheid om een praktijkcode bij uitvoeringshandeling goed te keuren en daaraan algemene geldigheid in de Unie te verlenen, die tot 27 juli 2026 in de tweede alinea van lid 6 stond, is met die vervanging vervallen. Lid 7 bepaalt: het AI-bureau kan alle aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden uitnodigen zich aan de praktijkcodes te houden. Voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden die geen systeemrisico’s inhouden, kan deze naleving worden beperkt tot de verplichtingen van artikel 53, tenzij zij uitdrukkelijk verklaren dat zij belangstelling hebben om zich bij de volledige code aan te sluiten.

Lid 8 bepaalt: het AI-bureau stimuleert en faciliteert in voorkomend geval ook de evaluatie en aanpassing van de praktijkcodes, met name wanneer er nieuwe normen worden ingesteld. Het AI-bureau helpt bij de beoordeling van de beschikbare normen. Lid 9 bepaalt: de praktijkcodes moeten uiterlijk op 2 mei 2025 gereed zijn. Het AI-bureau neemt de nodige stappen, met inbegrip van het uitnodigen van aanbieders op grond van lid 7. De tweede alinea van lid 9 bepaalt: als er uiterlijk op 2 augustus 2025 nog geen praktijkcode tot stand is gebracht, of indien het AI-bureau deze na zijn beoordeling uit hoofde van lid 6 van dit artikel ontoereikend acht, kan de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen gemeenschappelijke regels vaststellen voor de uitvoering van de verplichtingen waarin de artikelen 53 en 55 voorzien, met inbegrip van de in lid 2 van dit artikel genoemde zaken. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 98, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Een praktijkcode is een vrijwillig instrument, en dat woord doet hier al het werk. Ondertekenen schept geen nieuwe verplichting: uw verplichtingen blijven die van de artikelen 53 en 55, en artikel 56 verandert daar niets aan. Niet ondertekenen is evenmin een inbreuk, want de leden 3 en 7 spreken van uitnodigen en niet van verplichten. Wat wel verschuift is de bewijslast. Wie zich aan een code houdt, kan naar een gedeelde, door het AI-bureau en de AI-board beoordeelde uitwerking wijzen wanneer een toezichthouder vraagt hoe hij zijn documentatie actueel houdt, hoe gedetailleerd zijn samenvatting over de trainingscontent is, of hoe hij systeemrisico beoordeelt en beheert. Wie niet tekent, moet die uitwerking zelf schrijven en zelf verdedigen, tot en met de vraag waarom zijn eigen aanpak minstens zo goed is. Dat is geen juridisch verschil in de norm, maar wel een groot verschil in wat er op tafel ligt als er iets wordt gevraagd. Twee dingen daarbij die vaak door elkaar lopen. Ten eerste: lid 7 laat een aanbieder zonder systeemrisicomodel toe zich te beperken tot de verplichtingen van artikel 53, tenzij hij uitdrukkelijk verklaart belangstelling te hebben voor de volledige code. Gedeeltelijk meedoen is dus een uitdrukkelijk voorziene keuze en geen halfslachtigheid. Ten tweede: lid 9 zet er een stok achter de deur die niet op u rust maar u wel raakt. Komt er geen code, of acht het AI-bureau haar ontoereikend, dan kan de Commissie bij uitvoeringshandelingen gemeenschappelijke regels vaststellen voor de uitvoering van de artikelen 53 en 55. Die regels zijn, anders dan een code, niet vrijwillig.

Over de stand van zaken past precisie, want hier wordt in de markt het meest overdreven. Vaststaand is dat de Praktijkcode voor AI voor algemene doeleinden op 10 juli 2025 is gepubliceerd; die code staat in deze repository gearchiveerd als drie hoofdstuk-PDF bestanden, over transparantie, auteursrecht en veiligheid en beveiliging, en zij staat als bronrecord in deze kennisbank. Of daarop nog een goedkeurende uitvoeringshandeling is gevolgd, is voor de periode tot 27 juli 2026 niet vastgesteld, en na die datum is het niet langer de juiste vraag: lid 6 kent die bevoegdheid niet meer. De vraag is sindsdien of de Commissie haar beoordeling van de toereikendheid heeft gepubliceerd. Ook dat is hier niet vastgesteld, en zolang dat zo is mag u nergens lezen dat de code is goedgekeurd of binnen de Unie algemene geldigheid heeft. Dat onderscheid is geen formaliteit: een gepubliceerde code is een tekst waaraan u zich vrijwillig kunt houden, een bij uitvoeringshandeling goedgekeurde code is daarbovenop een instrument met algemene geldigheid in de Unie. Wie het eerste voor het tweede aanziet, overschat wat een handtekening hem oplevert en onderschat wat hij zelf nog moet vastleggen. Ook de inhoud van de drie hoofdstukken is bij deze bouw niet nagelezen, en niets in dit object zegt dus iets over wat er precies in staat. Praktisch betekent dat het volgende. Controleer de goedkeuringsstatus zelf en op datum voordat u zich in een gesprek met een toezichthouder of een klant op de code beroept, en leg vast op welke versie van de code en op welk hoofdstuk uw naleving ziet. Een code kan op grond van lid 8 worden geevalueerd en aangepast, met name wanneer er nieuwe normen komen, dus een beroep op de code zonder versievermelding veroudert vanzelf.