Artikel 50 AI Act · beslisboom
Artikel 50 kent vier plichten, verdeeld over twee rollen. Welke voor u geldt, hangt af van wat uw AI doet en van uw rol. Beantwoord een paar vragen en zie direct welk lid geldt, hoe u het inricht volgens de richtsnoeren van de Commissie, en hoe dat er in de praktijk uitziet.
Vraag 1 · art. 50 lid 1 tot en met 4
Wat doet de toepassing?
Kies de functie die u nu wilt toetsen. Plichten kunnen tegelijk gelden (richtsnoeren punt 8). Puur privégebruik en zuiver onderzoek vallen buiten artikel 50 (richtsnoeren punt 19, 21). Uw uitkomsten verzamelen zich hieronder in één overzicht.
Artikel 50 in één beeld
De leden 1 en 2 rusten op de aanbieder, de leden 3 en 4 op de gebruiksverantwoordelijke. Lid 5 bepaalt voor alle vier hoe en wanneer u informeert. Eén organisatie kan beide rollen hebben.
Ontwerp systemen die direct met mensen communiceren zo dat mensen weten dat ze met AI te maken hebben, ook agents die mailen of bellen.
Uitzondering: niet als dat voor een normaal geïnformeerde en redelijk omzichtige en oplettende persoon evident is, en niet bij systemen die bij wet zijn toegestaan voor opsporing en vervolging, tenzij het publiek ze kan gebruiken om een strafbaar feit te melden.
Markeer synthetische audio, beelden, video en tekst machineleesbaar en maak ze detecteerbaar als kunstmatig gegenereerd of bewerkt, met technische oplossingen die doeltreffend, interoperabel, robuust en betrouwbaar zijn voor zover technisch haalbaar.
Uitzondering: niet bij standaardbewerking die de betekenis niet verandert, zoals spelling, vertaling of transcriptie, niet bij korte teksten, broncode of tussenstappen, en niet bij wet toegestane opsporing.
Was het systeem vóór 2 augustus 2026 al in de handel: uiterlijk vanaf 2 december 2026.
Informeer de mensen die worden blootgesteld aan emotieherkenning of biometrische categorisering over de werking, en verwerk hun gegevens volgens de AVG.
Uitzondering: niet bij wet toegestane opsporing, met passende waarborgen. Toets eerst artikel 5: emotieherkenning op het werk en in het onderwijs is verboden, behalve om medische of veiligheidsredenen, en biometrische categorisering die ras, politieke opvattingen, geloof of seksuele gerichtheid afleidt is verboden.
Maak bekend dat een deepfake kunstmatig is gemaakt of bewerkt, en dat tekst die u publiceert om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang met AI is gemaakt of bewerkt.
Uitzondering: bij overduidelijk artistiek, satirisch of fictief werk volstaat een lichtere vermelding. Tekst die inhoudelijk menselijk is getoetst, met een openbaar vermelde verantwoordelijke, valt erbuiten. Bij wet toegestane opsporing is uitgezonderd.
Geef de informatie duidelijk en herkenbaar, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling, en voldoe aan de toegankelijkheidseisen.
Lid 6: de leden 1 tot en met 4 laten de eisen voor hoog-risicosystemen onverlet en doen geen afbreuk aan andere transparantieplichten voor gebruiksverantwoordelijken uit Unie- of nationaal recht, zoals het consumentenrecht. Lid 7: de Commissie stimuleert praktijkcodes voor het opsporen, markeren en labelen van AI-content. De praktijkcode over transparantie van AI-gegenereerde content verscheen op 10 juni 2026 en is vrijwillig.
Voorbeelden
Negen toepassingen die we in de praktijk het vaakst zien, met de rol, het lid en wat u doet. Twijfelt u, loop dan de beslisboom door voor uw eigen situatie.
De leverancier bouwt de AI-melding in; u zorgt dat uw configuratie of huisstijl die niet weghaalt. Laat u de chatbot voor u ontwikkelen of wijzigt u hem wezenlijk, en stelt u hem onder eigen naam of merk in gebruik, dan bent u zelf aanbieder.
Meld in het eerste bericht dat het AI is en antwoord eerlijk op de vraag of het een mens is. Markeer de gegenereerde tekst machineleesbaar, met een watermerk zo robuust als technisch haalbaar.
Zolang het geen deepfake is, heeft u onder artikel 50 geen eigen bekendmakingsplicht; de aanbieder markeert de output. Let op: een productbeeld dat het product mooier voorstelt dan het is, geldt wel als deepfake (richtsnoeren punt 116).
Label rechtsboven in beeld, aan het begin en na reclameblokken. Reclame telt volgens de richtsnoeren niet vanzelf als creatief werk, dus de lichtere vorm geldt meestal niet.
Openbaar, informerend en over een zaak van algemeen belang? Dan een label boven de tekst, tenzij een vakkundige de inhoud heeft getoetst en openbaar staat wie verantwoordelijk is. Een AI-vertaling zonder toetsing kan ook onder de plicht vallen.
Tekst voor een besloten klas of cursusgroep is waarschijnlijk niet gepubliceerd: geen tekstlabel. Een openbare cursus over bijvoorbeeld gezondheid of klimaat wel, tenzij een vakdocent toetst en de opleider verantwoordelijk is. Een realistische AI-video van een historische figuur is een deepfake, ook in de klas. De tutor meldt in kindvriendelijke taal dat het AI is.
Op basis van stem of gezicht: informeer de klanten vóór de eerste blootstelling en toets de AVG. Analyse van alleen geschreven tekst is geen emotieherkenning. Leidt het systeem ook emoties van medewerkers af, dan is dat verboden. Hoog-risico-eisen gelden vanaf 2 december 2027.
Verboden, behalve om medische of veiligheidsredenen, ook een webcamfunctie die ‘betrokkenheid’ meet. Informeren maakt het niet toelaatbaar. Zuivere vermoeidheidsdetectie die geen emoties afleidt, valt buiten de definitie.
Standaardbewerking die de betekenis niet verandert, hoeft u niet te markeren (richtsnoeren punt 92). Maakt dezelfde tool ook samenvattingen of herschrijvingen, dan markeert u die output wel.
Tijdlijn
De Digital Omnibus heeft artikel 50 niet uitgesteld. Alleen de machineleesbare markering van lid 2 kent een uitloop voor systemen die al in de handel waren.
Vrijwillige code met concrete maatregelen voor markering en labels.
Uitleg van de Commissie bij de transparantieplichten van artikel 50.
Alle leden gelden. Alleen lid 2 kent een uitloop voor systemen die al in de handel waren.
Geldt nuMachineleesbare markering ook voor systemen die vóór 2 augustus 2026 al in de handel waren.
Vragen
Ja. Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026 en is niet uitgesteld door de Digital Omnibus. Alleen voor de machineleesbare markering van lid 2 geldt een uitloop tot 2 december 2026, en alleen voor systemen die vóór 2 augustus 2026 al in de handel waren. De melding bij chatbots valt niet onder die uitloop.
Nee. Bekendmaken is verplicht voor deepfakes (beeld, audio of video) en voor AI-tekst die u publiceert om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang, tenzij die tekst inhoudelijk menselijk is getoetst en iemand de redactionele verantwoordelijkheid draagt (lid 4). Machineleesbare markering is een plicht van de aanbieder van het systeem dat de content maakt (lid 2).
Meestal niet als tekst: lesmateriaal voor een besloten klas of cursusgroep is waarschijnlijk niet gepubliceerd, en veel lesstof gaat niet over een zaak van algemeen belang. Een openbare cursus over bijvoorbeeld gezondheid of klimaat kan er wel onder vallen, tenzij een vakdocent de inhoud toetst en de opleider de verantwoordelijkheid draagt. Een realistische AI-video van een bestaand persoon of historische gebeurtenis is een deepfake, ook in de klas. Een AI-tutor valt onder lid 1, en emotieherkenning bij leerlingen is verboden.
Aanbieder bent u als u een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam of merk in de handel brengt of in gebruik stelt, al dan niet tegen betaling (artikel 3 punt 3). Gebruiksverantwoordelijke bent u als u een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, behalve voor persoonlijk, niet-beroepsmatig gebruik (artikel 3 punt 4). Uw medewerkers zijn geen aparte gebruiksverantwoordelijke; uw organisatie is dat. Eén organisatie kan beide rollen hebben.
Toets per functie. Een AI-assistent die praat én tekst maakt valt onder lid 1 én lid 2. Bewaar na elke uitkomst het resultaat en loop de boom opnieuw door voor de volgende functie; zo bouwt u één overzicht op.
Duidelijk, los van andere informatie herkenbaar, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling, en toegankelijk (lid 5). Bij interactie minstens aan het begin van elke sessie, bij content per output. Een melding in de voorwaarden, een handleiding of een menu voldoet niet (richtsnoeren punten 141 tot 144).
Nee. Content die vóór 2 augustus 2026 is gemaakt, hoeft niet met terugwerkende kracht gemarkeerd of gelabeld te worden. Tekst die toen is gemaakt maar nu pas wordt gepubliceerd, wel (richtsnoeren punt 154).
De praktijkcode over transparantie van AI-gegenereerde content (10 juni 2026) beschrijft concrete maatregelen voor markering en labels. Tekenen is vrijwillig. Wie niet tekent, moet op een andere manier aantonen dat hij voldoet, bijvoorbeeld met een vergelijking met de code, en kan meer vragen van de toezichthouder verwachten (richtsnoeren punten 146 tot 149).
Overtreding van artikel 50 kan een boete opleveren tot 15 miljoen euro of, voor een onderneming, tot 3 procent van de totale wereldwijde jaaromzet in het voorgaande boekjaar, als dat hoger is (artikel 99 lid 4). Voor het mkb, start-ups en kleine midcapondernemingen geldt het laagste van die twee (artikel 99 lid 6 en 6 bis). De lidstaten regelen het toezicht en de handhaving.
Bronnen
De vragen, uitkomsten en praktische maatregelen zijn gecontroleerd tegen de wettekst, de richtsnoeren van de Commissie en de praktijkcode, op 5 oktober 2026. Een beslisboom versimpelt: hij vervangt geen beoordeling van uw concrete situatie.