De redactie-uitzondering: inhoudelijke toetsing plus een aanwijsbare verantwoordelijke

Punt (133) van de richtsnoeren van 20 juli 2026 stelt twee cumulatieve voorwaarden: de door AI gegenereerde of gemanipuleerde tekst moet menselijke toetsing of redactionele controle hebben ondergaan, en een natuurlijke of rechtspersoon moet de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie dragen. Punt (134) omschrijft menselijke toetsing als het weloverwogen onderzoek van de inhoud door een of meer natuurlijke personen met relevante kennis en professioneel oordeelsvermogen over het onderwerp, met academische peer review en professionele validatieketens als voorbeelden, en bepaalt dat het controleren van de juistheid van de inhoud een minimumvereiste is dat deel van die toetsing moet uitmaken. Redactionele controle omschrijft datzelfde punt als de in de praktijk uitgeoefende controle door een verantwoordelijke redactionele entiteit, bijvoorbeeld een hoofdredacteur, met de bevoegdheid om de inhoud op inhoudelijke gronden goed te keuren, te wijzigen of af te wijzen, waaronder feitencontrole en het waarborgen van de betrouwbaarheid van bronnen. Punt (135) bepaalt dat oppervlakkige, louter formele of procedurele controles zoals spelling- of grammaticacontrole, het enkele bestaan van een redactiebeleid, geautomatiseerde toetsingsprocessen, en vluchtige redactionele goedkeuring zonder inhoudelijke betrokkenheid van de menselijke toetser of de redactionele entiteit niet aan de voorwaarden voldoen. Punt (136) bepaalt dat wanneer AI-systemen worden gebruikt om content te wijzigen, aan te vullen of te herformuleren nadat de redactionele goedkeuring heeft plaatsgevonden, de resulterende content als door AI gegenereerd of gemanipuleerd moet worden behandeld, en dat elke inhoudelijke AI-ingreep na de menselijke toetsing of redactionele controle de uitzondering doet vervallen. Punt (138) bepaalt dat de persoon met redactionele verantwoordelijkheid de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de publicatie draagt, inclusief de menselijke toetsing of redactionele controle, en dat de identiteit en contactgegevens van die rechtspersoon, natuurlijke persoon of functie publiek beschikbaar moeten worden gemaakt op een eenvoudig vindbare plek, online bijvoorbeeld via de voorwaarden of andere juridische informatie op de website, offline bijvoorbeeld in het colofon. Als voorbeelden die aan de voorwaarden voldoen noemt het document onder meer een door AI gemanipuleerd krantenartikel of een door AI gemaakte samenvatting die onder redactionele controle van de hoofdredacteur is gekomen, een door AI gemanipuleerde academische blog met interne peer review, door AI gegenereerde publieke veiligheidswaarschuwingen die door een ambtenaar zijn goedgekeurd, en door AI gegenereerde duurzaamheidsrapportages die door professionals in relevante functies zijn getoetst. Als voorbeelden die niet voldoen noemt het document een website waar door AI gegenereerde artikelen over Uniebeleid zonder enige weloverwogen menselijke toetsing worden geplaatst, en door AI gegenereerde artikelen die door een ander AI-systeem worden nagekeken en waarbij een menselijke redacteur voor publicatie slechts een oppervlakkige grammaticale controle doet.

• Vindplaats: Commission Guidelines C(2026) 5054 final, sectie 6.2.3, randnummers (133) tot en met (138), en de bijbehorende voorbeeldenlijstenpraxikon:eu:ai-act:source:commission-article-50-guidelinesOpen officiële bron

Deze uitzondering is de reden dat de meeste redacties en communicatieafdelingen niet hoeven te labelen, maar zij is smaller dan hij oogt. Drie valkuilen. Ten eerste de volgorde: veel organisaties laten de tekst eerst goedkeuren en vervolgens door een AI-tool 'nog even oppoetsen' voor SEO, lengte of toon. Punt (136) zegt letterlijk dat elke inhoudelijke AI-ingreep na de goedkeuring de uitzondering doet vervallen. De AI-stap moet dus voor de menselijke toetsing komen, niet erna. Ten tweede de diepte: het moet gaan om weloverwogen onderzoek van de inhoud met feitencontrole als minimum. Een redacteur die alleen leest of het lekker loopt, voldoet niet, en een AI die een andere AI nakijkt al helemaal niet. Ten derde de zichtbaarheid: er moet ergens publiek vindbaar staan wie de redactionele verantwoordelijkheid draagt. Een colofon of een duidelijke vermelding in de juridische informatie op de site is geen formaliteit maar een voorwaarde voor de uitzondering. Opvallend is dat de richtsnoer deze uitzondering uitdrukkelijk ook buiten de media plaatst, met duurzaamheidsrapportages en overheidswaarschuwingen als voorbeelden. Uw compliance- of communicatiefunctie kan dus de rol van toetser vervullen, mits de toetsing echt inhoudelijk is.

• Vindplaats: Commission Guidelines C(2026) 5054 final, sectie 6.2.3, randnummers (133) tot en met (138), en de bijbehorende voorbeeldenlijstenpraxikon:eu:ai-act:source:commission-article-50-guidelinesOpen officiële bron

Zet uw AI-stap altijd voor de menselijke goedkeuring in de workflow en blokkeer technisch dat er na de goedkeuring nog een AI-bewerking overheen gaat, ook geen automatische SEO-optimalisatie of inkorting. Leg per publicatiestroom vast wie de inhoudelijke toetsing doet, dat feitencontrole daar deel van uitmaakt, en wie de redactionele verantwoordelijkheid draagt. Publiceer die verantwoordelijke functie of persoon met contactgegevens op een eenvoudig vindbare plek, bijvoorbeeld in het colofon of bij de juridische informatie van de site. Bewaar per publicatie een kort spoor van wie wanneer inhoudelijk heeft getoetst, zodat u het beroep op de uitzondering kunt onderbouwen.

• Vindplaats: Commission Guidelines C(2026) 5054 final, sectie 6.2.3, randnummers (133) tot en met (138), en de bijbehorende voorbeeldenlijstenpraxikon:eu:ai-act:source:commission-article-50-guidelinesOpen officiële bron