Praxikon Dossier · casus-check
Gratis AI Act- en AVG-check voor uw AI-casus
Gemaakt door Zahed Ashkara, AI- en privacyjuristBijgewerkt op
Getoetst aan de AI Act zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744, de definitieve tekst uit het Publicatieblad van 24 juli 2026, en aan de AVG.
Hoe beoordeelt u snel of uw AI-toepassing onder de AVG en de AI Act valt?
Uw toepassing valt onder de AVG zodra ze persoonsgegevens verwerkt (artikel 2 AVG), en onder de AI Act als ze een AI-systeem is (artikel 3, punt 1) dat in de EU op de markt komt, in gebruik wordt genomen of wordt gebruikt (artikel 2 AI Act); het doel bepaalt daarna of het hoog risico kan zijn, bijvoorbeeld bij werving of kredietbeoordeling (bijlage III). Beschrijf uw toepassing hieronder in een paar zinnen, en de check toetst beide wetten stap voor stap, met de bron bij elke uitkomst.
Beschrijf een systeem, project of leverancier. Praxikon haalt de feiten eruit, u bevestigt ze, en daarna ziet u per toets de uitkomst naast het artikel, het richtsnoer of de uitspraak waar die op rust. Met aanbevelingen en de vragen die u nog moet stellen.
- AVG en AI Act in één oordeel
- Bron bij elke conclusie
- Uw tekst wordt niet bewaard
- Vaste regels, geen AI-model
- Gratis, zonder account
- 01 Casus
- 02 Feiten bevestigen
- 03 Oordeel
Sleep uw casus hierheen
PDF, Word, mail of tekst · maximaal 10 MB
Haal namen en andere herleidbare gegevens eruit als dat kan: voor het oordeel zijn ze niet nodig.
In 27 seconden
Zie hoe het antwoord eruitziet
Een verzonnen casus van een gemeente: eerst wat nu al geldt (DPIA, transparantie bij de chatbot onder artikel 50), dan wat in 2027 komt (hoog risico, FRIA). Elk oordeel met de zin uit de casus en het artikel waar het op rust.
Lees de film als tekst
- Verzonnen voorbeeld. Een gemeente wil bij elke bijstandsaanvraag een risicoscore laten berekenen door een model van een externe leverancier. Inwoners kunnen vragen stellen aan een chatbot van dezelfde leverancier. De check vond 11 feiten in 8 zinnen; zin 7 zegt zelf dat iets onbekend is en wordt een open vraag.
- DPIA: verplicht, vóór de verwerking begint. Zin 1: een score over personen, met gevolgen. Bron: art. 35 lid 1 en lid 3 onder a AVG; AP-lijst, categorie 15 Profilering.
- Transparantie (artikel 50) bij de chatbot uit zin 8: van toepassing, en dat geldt nu al, sinds 2 augustus 2026. Mensen moeten uiterlijk bij de eerste interactie weten dat zij met een AI-systeem communiceren, tenzij dat voor een redelijk geïnformeerd persoon evident is. De aanbieder ontwerpt het systeem zo; als gebruiker controleert u dat de melding er echt staat. De leverancier is aanbieder en bouwt de melding in; de gemeente is gebruiksverantwoordelijke en controleert de melding. Bron: art. 50 lid 1 en lid 5 AI Act. Biedt de gemeente de chatbot onder eigen naam aan, dan kan zij zelf aanbieder worden (art. 3 punt 3). Eerste aanbeveling: Zet een duidelijke melding bij de chatbot dat inwoners of klanten met AI praten, zichtbaar voor de eerste vraag.
- Verbod op sociale scoring: hangt af van welke gegevens in de score meetellen. Onbekend is geen nee. Bron: art. 5 lid 1 onder c AI Act. Vraag het de leverancier en uw functionaris gegevensbescherming.
- Hoog risico: waarschijnlijk. Bijstand valt onder bijlage III punt 5 onder a en het systeem profileert, dus de uitzondering van art. 6 lid 3 helpt niet. Vast staat het pas als de toepassing precies onder die omschrijving valt. Voor een nieuw systeem gelden de plichten vanaf 2 december 2027; draait een overheidssysteem al vóór die datum, dan geldt art. 111 lid 2.
- FRIA: waarschijnlijk, want de plicht volgt het hoog risico. Staat dat vast, dan is de FRIA verplicht voor een nieuw overheidssysteem, vóór het eerste gebruik, gebouwd op de DPIA. Bron: art. 27 lid 1 en lid 4 AI Act.
- Het oordeel: Waarschijnlijk hoog risico, DPIA verplicht, FRIA waarschijnlijk, transparantieplicht, mogelijk geautomatiseerd besluit (art. 22 AVG). 16 toetsen, 9 aanbevelingen, 6 open vragen, 9 bronnen, en de DPIA- en FRIA-intake in Word of pdf. Stand van de wet: 10 okt 2026. Dit oordeel is voorbereiding, geen juridisch advies.
Zo werkt het
Van casus naar onderbouwd dossier in vier stappen
Het systeem doet het voorwerk dat een privacy- of AI-jurist anders uren kost. U houdt de regie: wat niet in de casus staat, wordt een vraag en nooit een aanname.
- 01
Upload
Een projectplan, mail, leverancierscontract of een paar zinnen tekst.
- 02
Feiten
Elk feit met de zin waar het vandaan komt. Ontbreekt iets, dan blijft het onbekend.
- 03
Oordeel
Per toets op AVG en AI Act: de uitkomst, de onderbouwing, de bron en hoe zeker het is.
- 04
Dossier
Aanbevelingen op volgorde, open vragen per persoon, en de basis voor uw DPIA en FRIA.
Voorbeeld
Zo ziet een beoordeling eruit
Verzonnen casussen uit vijf domeinen, elk met een andere uitkomst. Het oordeel hieronder komt uit dezelfde regels als de check. Kies een domein.
casus-gemeente-bijstand.docx
Risicoscore bij bijstandsaanvragen
Een gemeente wil een model gebruiken dat bij elke bijstandsaanvraag een risicoscore op onrechtmatigheid berekent. Aanvragen met een hoge score krijgen een extra onderzoek door een handhaver. Het model gebruikt gegevens over inkomen, woonsituatie en eerdere aanvragen, bij ongeveer 3.000 aanvragen per jaar. Of postcode, nationaliteit of andere kenmerken meetellen die indirect kunnen discrimineren, is niet bekend.
Gevonden feiten
- Overheid of publiekrechtelijk orgaan
- Gebruiksverantwoordelijke
- AI-systeem
- Uitkeringen en overheidsdiensten
- Score of voorspelling over personen
- Gevolg voor de betrokkene
- Gegevens over mensen
- Besluit zonder inhoudelijke menselijke beoordeling
- Grootschalig of stelselmatig
- Onbekend: wordt een open vraag
Oordeel
Waarschijnlijk hoog risico, DPIA verplicht, FRIA waarschijnlijk, mogelijk geautomatiseerd besluit (art. 22 AVG)
- AI ActValt het onder de AI Act?AI-systeem: leidt zelf af hoe het tot een uitkomst komtart. 3 punt 1 · AI ActVan toepassing
- AI ActVerbod op sociale scoringToets eerst art. 5 lid 1 onder c: een verbod gaat voor op de restart. 5 lid 1 onder c · AI ActHangt af van
- AI ActUw rol onder de AI ActGebruiksverantwoordelijkeart. 3 punten 3 en 4 · AI ActVan toepassing
- AI ActHoog risico: overheidsdiensten en uitkeringenBijlage III punt 5 onder a, en het systeem profileertbijlage III punt 5 onder a · AI ActWaarschijnlijk
- AI ActPlichten als gebruiksverantwoordelijkeArt. 26, gebruik van een hoog-risicosysteemart. 26 leden 1, 2, 4, 5, 6 en 11 · AI ActWaarschijnlijk
- AI ActRegistratie in de EU-databankOverheden registreren het gebruik. Art. 49 geldt sinds 2 augustus 2026, maar krijgt pas voorwerp zodra het systeem vanaf 2 december 2027 als hoog-risicosysteem uit bijlage III geldtart. 26 lid 8 · AI ActWaarschijnlijk
- AI ActFRIA (grondrechtentoets)Een overheid is een publiekrechtelijk orgaanart. 27 lid 1 · AI ActWaarschijnlijk
- AVGDPIAVerplicht voor de verwerking begintart. 35 lid 1 · AVGVerplicht
- AVGGrondslagLessen uit de SyRI-uitspraakart. 6 lid 1 onder c en e, lid 3 · AVGHangt af van
- AVGGeautomatiseerd besluitArt. 22, uitsluitend geautomatiseerd met aanmerkelijk gevolgart. 22 leden 1 tot en met 3 · AVGWaarschijnlijk
- AVGUitleg over de logicaArt. 13 lid 2 onder f en art. 15 lid 1 onder hart. 13 lid 2 onder f · AVGVan toepassing
- AI ActRecht op uitleg (art. 86 AI Act)Aanvullend op de AVG: bij dit geautomatiseerde besluit geeft art. 15 lid 1 onder h AVG al recht op uitleg. Art. 86 geldt sinds 2 augustus 2026, maar is pas in te roepen zodra het systeem vanaf 2 december 2027 als hoog-risicosysteem uit bijlage III geldt.art. 86 leden 1 en 3 · AI ActVan toepassing
- AVGIndirecte discriminatie via vervangende kenmerkenTe toetsen in de DPIA en, waar die geldt, in de FRIA. Biastoets met bijzondere gegevens: kan via art. 4 bis AI Act, mits strikt noodzakelijk en met waarborgen.art. 9 leden 1 en 2 · AVGHangt af van
Aanbevelingen
Wat u nu doet, op volgorde
- 01Start de DPIA voordat de verwerking begint en betrek uw functionaris gegevensbescherming.
- 02Zorg dat een mens elk besluit inhoudelijk kan beoordelen en wijzigen, of leg de uitzondering van art. 22 lid 2 en de waarborgen vast.
- 03Richt het menselijk toezicht van de AI Act zo in dat het ook de menselijke tussenkomst van art. 22 lid 3 AVG kan dragen: iemand die het besluit inhoudelijk beoordeelt en kan veranderen. Een aftekening zonder inhoudelijke beoordeling telt niet.
- 04Doe de FRIA vóór het eerste gebruik en bouw hem op de DPIA. Gaat het systeem vanaf 2 december 2027 in gebruik, dan vóór dat eerste gebruik; was het al eerder in gebruik, dan vóór een aanzienlijke wijziging van het ontwerp, en uiterlijk 2 augustus 2030 als het systeem bedoeld is voor gebruik door overheidsinstanties.
- 05Doe de DPIA en de FRIA in één traject. Vraag de gebruiksaanwijzing van de aanbieder nu al op: de AVG eist de DPIA vóór de verwerking, en art. 26 lid 9 AI Act maakt het gebruik van die informatie voor de DPIA verplicht vanaf 2 december 2027, en voor een systeem dat al eerder in gebruik is volgens art. 111 lid 2. Verwijs in de FRIA naar de delen van de DPIA die een FRIA-plicht al dekken (art. 27 lid 4 AI Act).
Open vragen
Wat nog ontbreekt, en aan wie u het vraagt
- Welke gegevens tellen mee in de score, komen die uit een ander verband dan waarin ze zijn verzameld, en staat het nadelige gevolg in verhouding tot het gedrag?Aan: De leverancier en uw functionaris gegevensbescherming
- Op welke wettelijke bepaling rust de inzet van dit systeem?Aan: Uw jurist of functionaris gegevensbescherming
- Kunnen gegevens in het model, zoals woonwijk of gezinssamenstelling, werken als vervanger voor afkomst? Is getest op ongelijke uitkomsten tussen groepen?Aan: De leverancier en uw functionaris gegevensbescherming
- Is het systeem al vóór 2 december 2027 in gebruik genomen of op de markt gebracht?Aan: De proceseigenaar of de leverancier
- Hoe lang en hoe vaak wordt het systeem gebruikt?Aan: De proceseigenaar
Het rapport
Een dossier dat u kunt laten zien
De beoordeling is de intake voor uw DPIA en FRIA: met de feiten, de toetsen, de bronnen en de open vragen. Nu drukt u hem af of slaat u hem op als PDF; een Word-export volgt. Wilt u zekerheid, dan kijkt een jurist mee en tekent af.
- ✓ Bronnen klikbaar naar EUR-Lex, EDPB, Autoriteit Persoonsgegevens en rechtspraak
- ✓ Datum van de wetstekst waarop het oordeel rust, zodat het later controleerbaar is
- ✓ Binnenkort in Praxikon Dossier: melding als de wet of een richtsnoer verandert en dat uw dossier raakt
Eerlijk over de grens
Wat de casus-check wel en niet is
Wel
- Een snelle, onderbouwde eerste beoordeling
- De toetsen die op uw casus van toepassing zijn, op AVG en AI Act
- Een bron bij elke conclusie, zodat u het kunt nalezen
- De vragen die u nog moet beantwoorden
Niet
- Juridisch advies: daarvoor kijkt een jurist mee
- Een oordeel over feiten die niet in de casus staan
- Opslag van uw tekst of training van AI-modellen erop
- Een vervanging van de DPIA of FRIA zelf: het is de intake ervoor
Veelgestelde vragen
Voordat u uploadt
Wat gebeurt er met mijn casus?
Uw casus wordt in uw eigen browser gelezen en beoordeeld. Uploadt u een bestand, dan gaat dat alleen even naar onze server in de EU om er tekst uit te halen; het wordt niet bewaard. Uw tekst wordt nergens opgeslagen. Haal namen en andere herleidbare gegevens eruit als dat kan: voor het oordeel zijn ze niet nodig.
Wat bewaart Praxikon wel?
Om de check te verbeteren bewaren we per beoordeling anoniem welke antwoorden vooraf waren ingevuld, welke u aanpaste en welke uitkomsten eruit kwamen, plus uw eventuele duim omhoog of omlaag. Dat zijn alleen keuzes uit vaste lijsten, zoals "domein: werving". Geen tekst, geen bestandsnaam, geen IP-adres en geen cookie.
Welke bronnen gebruikt Praxikon?
De AVG en de AI Act zoals gewijzigd door de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744), richtsnoeren van de EDPB, de DPIA-lijst van de Autoriteit Persoonsgegevens, en uitspraken van het Hof van Justitie en Nederlandse rechters. Elke conclusie linkt naar de bron.
Gebruikt de casus-check AI?
Nee. De casus wordt gelezen met vaste regels en het oordeel komt uit vaste regels. Daardoor geven dezelfde antwoorden altijd hetzelfde oordeel, en kijkt er geen AI-model mee naar uw casus.
Hoe zeker is het oordeel?
Bij elke toets staat hoe zeker de uitkomst is. Hangt het oordeel af van een feit dat ontbreekt, dan staat er "hangt af van" met de vraag die het beslist. Praxikon vult nooit zelf iets in.
Is dit juridisch advies?
Nee. Het is voorbereiding die uw eigen oordeel of dat van uw jurist sneller en beter maakt. Wilt u dat een jurist meekijkt en het dossier aftekent, dan kan dat.
Wat kost het?
De casus-check is gratis. Voor professionals die dossiers willen bewaren, bijwerken bij wetswijzigingen en met hun team delen, komt Praxikon Dossier.
Probeer het met uw eigen casus
Gratis, zonder account, en uw tekst wordt niet bewaard.
Praxikon is een handelsnaam van Embed AI. Het oordeel is voorbereiding, geen juridisch advies. Wetsverwijzingen naar de stand van 8 oktober 2026.