Onderwerp
Verboden praktijken
Begin bij verboden AI-praktijken onder artikel 5 AI Act: alle verboden in gewone taal, met voorbeelden, datums en boetes.
De verboden praktijken gelden al sinds 2 februari 2025 en kennen het hoogste boeteplafond van de AI Act. Ze klinken abstract, maar raken herkenbare toepassingen: emotieherkenning op de werkvloer, sociale scoring en bepaalde vormen van biometrische categorisatie. De grens met toegestaan gebruik is smal en juist daar geeft de officiële uitleg houvast.
Officiële uitleg over dit onderwerp
5- Richtsnoeren van de Commissie over de transparantieverplichtingen onder artikel 50Definitieve richtsnoeren (C(2026) 5054 final), vastgesteld na consultatie over de ontwerpversie van 8 mei 2026. Zij verduidelijken reikwijdte, definities en inhoud van de plichten voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken: systemen zo ontwerpen dat mensen weten dat zij met AI communiceren, AI-gegenereerde of gemanipuleerde inhoud machineleesbaar markeren, mensen informeren bij deepfakes, bij AI-gegenereerde tekst over zaken van algemeen belang zonder menselijke redactionele controle, en bij emotieherkenning en biometrische categorisering. Uitzonderingen zoals standaard bewerkingshandelingen en artistieke of satirische context komen aan bod. Aparte paragrafen behandelen de samenloop met het gegevensbeschermingsrecht en verwijzen naar de nog op te stellen gezamenlijke richtsnoeren van Commissie en EDPB. Niet bindend, maar sturend voor hoe toezichthouders artikel 50 uitleggen. De plichten gelden vanaf 2 augustus 2026.GepubliceerdRichtsnoerenEuropese Commissie20 jul 2026
- Richtsnoeren van de Commissie over verboden AI-praktijkenDe Commissie legt per verbodsbepaling uit welke AI-praktijken onaanvaardbaar zijn en waar de grens ligt, met juridische toelichting en praktijkvoorbeelden: schadelijke manipulatie, uitbuiting van kwetsbaarheden, social scoring, voorspellend politiewerk op basis van profilering, ongerichte scraping van gezichtsbeelden, emotieherkenning op werk en in onderwijs, biometrische categorisering en real-time biometrische identificatie op afstand. Een apart hoofdstuk behandelt de samenloop met de AVG, de LED en de EUDPR: op grond van artikel 2, lid 7, blijven die onverkort gelden, zodat een praktijk die net buiten artikel 5 valt alsnog onrechtmatig kan zijn. De richtsnoeren zijn niet bindend, alleen het Hof van Justitie geeft bindende uitleg. De formeel vastgestelde mededelingsversie draagt kenmerk C(2025) 5052 final.GepubliceerdRichtsnoerenEuropese Commissie (DG CNECT / AI Office)4 feb 2025
- Tijdlijn AI-verordening (Algoritmekader)Nederlandse tijdlijn van BZK waarin per ingangsdatum staat welke vereisten gelden, gekoppeld aan genummerde vereisten in het Algoritmekader. Levende pagina, laatst bijgewerkt 3 augustus 2026, met verwerking van het uitstel: nieuwe standalone hoog-risico systemen per 2 december 2027, hoog-risico in producten per 2 augustus 2028, met een uitzondering tot 2030 voor systemen die op 2 december 2027 al bij overheidsorganisaties in gebruik zijn. Let op: de tijdlijn noemt 2 augustus 2026 niet als ingangsdatum van de transparantieplichten van artikel 50; die gelden sinds die datum.GepubliceerdNationale uitlegMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Algoritmekader)17 jul 2025
- Toezicht op AI wordt concreet: sleutelrol voor de AP en de RDIReactie van de AP op het conceptwetsvoorstel. De AP maakt expliciet welke onderdelen zij zelf gaat handhaven: verboden AI-praktijken, de transparantieverplichtingen zoals herkenbaarheid van chatbots en deepfakes, en een groot deel van de hoog-risico-toepassingen in werk, onderwijs en overheid. AP en RDI verzorgen samen coördinatie, kennisopbouw en harmonisatie, en richten vanaf 2026 een AI regulatory sandbox in. De AP benadrukt dat delen van de verordening al gelden terwijl de uitvoeringswet nog niet in werking is.GepubliceerdNationale uitlegAutoriteit Persoonsgegevens (Directie Coordinatie Algoritmes)20 apr 2026
- Wetsvoorstel Uitvoeringswet AI-verordening (consultatiereactie en uitvoeringstoets)Brief van 8 juli 2026 van de voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak aan het ministerie van Justitie en Veiligheid, met reactie en uitvoeringstoets op het conceptwetsvoorstel. De Afdeling onderschrijft dat markttoezicht op gerechtelijke instanties door gerechtelijke instanties gebeurt, maar adviseert de sandbox-taak en de afspraken over gelijkluidende begripsuitleg niet op haar voorzitter van toepassing te laten zijn omdat dat botst met rechterlijke onafhankelijkheid. Zij adviseert het eigen toezicht uit te breiden naar AI-systemen die alleen onder de transparantieverplichtingen vallen, en signaleert een competentievraag wanneer onduidelijk is of een systeem verboden dan wel hoog-risico is. De uitvoeringstoets raamt ongeveer 1 fte extra.GepubliceerdAdviesRaad van State, Afdeling bestuursrechtspraak8 jul 2026