Agentpaspoort
Verzonnen voorbeeld- Organisatie
- Gemeente Voorbeeldstad (verzonnen)
- Agent
- Meldingenagent openbare ruimte
- Eigenaar
- Teamleider meldingen openbare ruimte
- Versie en datum
- Versie 1, 2 november 2026 (verzonnen)
- Volgende herbeoordeling
- Bij elke grote wijziging, en uiterlijk over zes maanden
De agent leest nieuwe meldingen uit het meldformulier en de app (een losse stoeptegel, een kapotte lantaarnpaal, zwerfvuil), stelt de melder in het formulier zo nodig een vervolgvraag, bepaalt categorie en locatie, zoekt of er al een melding op die plek ligt en zet een conceptzaak klaar voor het juiste team in het zaaksysteem. Een medewerker pakt de zaak op.
1.Regel in het agentregister
Op orde- Leverancier en model
- Leverancier van het meldingenplatform (verzonnen), met een taalmodel van een modelaanbieder via dat platform
- Koppelingen en rechten
- Leest meldformulier en app; maakt conceptzaken aan in het zaaksysteem; geen toegang tot de basisregistratie personen of tot andere zaken; webpagina's opvragen staat uit
- Persoonsgegevens
- Naam, e-mailadres en eventueel telefoonnummer van de melder, de locatie, de vrije tekst en foto's, waarop personen of kentekens kunnen staan
- Rol onder de AVG
- De gemeente is verwerkingsverantwoordelijke, de leverancier verwerker, met een verwerkersovereenkomst
- DPIA
- Uitgevoerd vóór de ingebruikname, met datum en reden in het register
- Algoritmeregister
- De gemeente publiceert de agent. Volgens het Algoritmeregister zelf is een wettelijke plicht nog niet ingevoerd maar aangekondigd (stand 5 november 2026)
2.De gevaarlijke driehoek
Maatregel genomenBij de intake
- Leest inhoud van buiten
- Ziet vertrouwelijke gegevens
- Stuurt zelf iets naar buiten
- 3/3
Na de maatregel
- Leest inhoud van buiten
- Ziet vertrouwelijke gegevens
- Stuurt zelf iets naar buiten
- 2/3
- Bij de intake
- Alle drie de poten waren aanwezig: de agent las meldingen van inwoners (inhoud van buiten), zag bij het zoeken naar dubbele meldingen de namen en contactgegevens van andere melders (vertrouwelijk) en antwoordde de melder in het formulier (naar buiten). Een verborgen opdracht in een meldtekst kon de agent dus gegevens van anderen laten doorgeven.
- Maatregel
- De poot vertrouwelijke gegevens is weggehaald: de zoekfunctie geeft alleen zaaknummer, categorie en status terug, zonder gegevens van andere melders. Webpagina's opvragen staat uit, omdat een agent gegevens ook in een webadres kan meesturen.
- Uitkomst
- De combinatie van drie is doorbroken. Komt er een koppeling bij, dan wordt de driehoek opnieuw getoetst.
3.Menselijke goedkeuring en artikel 22 AVG
Op orde- Wat de agent zelf doet
- Vervolgvragen stellen, categorie en locatie voorstellen, een conceptzaak klaarzetten
- Wat alleen een medewerker doet
- Een melding afsluiten, afwijzen of doorzetten naar handhaving, en elk bericht aan de melder buiten de vaste ontvangstbevestiging
- Artikel 22 AVG
- De agent neemt geen besluiten met rechtsgevolgen of vergelijkbaar aanmerkelijke gevolgen: die neemt een medewerker die de melding zelf bekijkt. Betekenisvolle menselijke betrokkenheid vooraf haalt een besluit buiten artikel 22; afstempelen niet. Daarom meet de gemeente hoe vaak medewerkers van het voorstel afwijken.
- Afgedwongen in
- De rechten in het zaaksysteem, niet alleen in de opdracht aan het model
4.Logging en noodstop
Op orde- Logging
- Elke aanroep van een koppeling, elk voorstel van de agent en wat de medewerker ermee deed, in logs die de agent zelf niet kan wijzigen, met een vastgelegde bewaartermijn
- Noodstop
- De teamleider en de functioneel beheerder kunnen de agent uitzetten; meldingen lopen dan via de handmatige wachtrij door en de toegang van de agent wordt ingetrokken
- Laatste test
- Noodstop getest vóór de ingebruikname (verzonnen datum)
5.Melden dat het AI is (artikel 50 AI Act)
Op orde- Rol onder de AI Act
- De gemeente heeft de agent laten ontwikkelen en stelt hem onder eigen naam in gebruik. Dan is zij zelf aanbieder en ligt artikel 50 lid 1 bij haar.
- Wat de melder ziet
- Bij de eerste vraag in het formulier staat dat de melder met een AI-assistent van de gemeente praat (artikel 50 lid 1 en lid 5). Volgens de richtsnoeren van de Commissie (punt 31) maakt een agent ook bekend namens wie hij handelt; dat staat niet letterlijk in artikel 50 en de richtsnoeren zijn niet bindend.
- Geldt sinds
- 2 augustus 2026
- Hoog risico
- Nee. De agent beoordeelt niet of iemand in aanmerking komt voor een essentiële uitkering of dienst (bijlage III punt 5 onder a) en valt onder geen ander punt van bijlage III. Voor bijlage III gelden de hoog-risico-eisen vanaf 2 december 2027; verandert de taak, dan opnieuw toetsen.
- AI-geletterdheid
- Medewerkers die de voorstellen beoordelen, zijn getraind (artikel 4 AI Act)
6.Afspraken met de leverancier (artikel 28 AVG)
Open punt- Verwerkersovereenkomst
- Getekend
- Training op gemeentegegevens
- Uitgesloten in het contract. Mag een leverancier uw gegevens gebruiken om zijn model te trainen, dan wordt hij voor dat doel zelf verwerkingsverantwoordelijke en heeft u een grondslag nodig om die gegevens te verstrekken.
- Subverwerkers
- Open punt: de modelaanbieder is subverwerker, maar de voorafgaande schriftelijke toestemming van de gemeente is nog niet vastgelegd (artikel 28 lid 2)
- Incidenten
- De leverancier meldt een inbreuk zonder onredelijke vertraging aan de gemeente (artikel 33 lid 2)
7.Meldwijzer voor incidenten
Op orde- Waarom drie wetten
- Een gemeente is essentiële entiteit onder de Cyberbeveiligingswet (artikel 8 lid 1 onder h). Naast de AVG gelden dus ook de meldklokken van die wet. De AI Act-meldplicht van artikel 73 rust op de aanbieder van een hoog-risicosysteem, en dat is deze agent niet.
| Wat gebeurt er | Welke wet | Bij wie | Binnen welke termijn |
|---|---|---|---|
| De agent toont of verstuurt persoonsgegevens van een andere melder | Artikel 33 en 34 AVG | Autoriteit Persoonsgegevens; bij een hoog risico ook de betrokkenen | Zonder onredelijke vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur, tenzij het lek waarschijnlijk geen risico oplevert. Intern vastleggen moet altijd (artikel 33 lid 5). |
| Een significant incident met het meldingenplatform, bijvoorbeeld een verstoring door misbruik van de agent | Artikel 25 tot en met 29 Cyberbeveiligingswet | Het CSIRT en de bevoegde autoriteit | Vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur, melding binnen 72 uur, eindverslag uiterlijk een maand na de melding |
| De leverancier ontdekt een inbreuk bij zichzelf | Artikel 33 lid 2 AVG | De leverancier meldt het aan de gemeente, die daarna zelf beoordeelt of zij moet melden | Zonder onredelijke vertraging |
| Een ernstig incident met een hoog-risicosysteem | Artikel 73 AI Act | Niet van toepassing zolang de agent geen hoog-risicosysteem is; anders meldt de aanbieder bij de markttoezichtautoriteit | Onmiddellijk en uiterlijk binnen 15 dagen; bij een overlijden 10 dagen; bij een wijdverbreide inbreuk of verstoring van kritieke infrastructuur 2 dagen |
8.Getekend oordeel
Open punt- Oordeel
- Inzetbaar onder voorwaarde: maatregel 2 hieronder is afgerond voordat de agent breder wordt uitgerold
De drie maatregelen die het meeste risico wegnemen
- 1.Laat de zoekfunctie voor dubbele meldingen alleen zaaknummer, categorie en status teruggeven, zodat de agent geen gegevens van andere melders ziet.Maatregel genomen
- 2.Leg de schriftelijke toestemming voor de modelaanbieder als subverwerker vast, met de uitsluiting van training op gemeentegegevens.Open punt
- 3.Test de noodstop periodiek en na elke wijziging van het platform, en probeer daarbij een verborgen opdracht in een meldtekst of bij een foto.Open punt
Oordeel
De Meldingenagent openbare ruimte is in deze vorm inzetbaar onder één voorwaarde: de toestemming voor de subverwerker is vastgelegd voordat de agent breder wordt uitgerold. De gevaarlijke driehoek is doorbroken, besluiten blijven bij medewerkers en de melder weet dat hij met AI praat.
Voorbeeld, niet ondertekend. Een echt agentpaspoort draagt de naam, de datum en de handtekening van de beoordelaar.