Artikel 28: Verwerker
Praxikon houdt artikel 28 (Verwerker) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.
Wat regelt artikel 28?
Artikel 28 regelt wat er moet gebeuren als een organisatie een andere partij persoonsgegevens voor haar laat verwerken, bijvoorbeeld een salarisverwerker of een clouddienst. De verwerkingsverantwoordelijke mag alleen verwerkers kiezen die voldoende garanties bieden dat zij passende technische en organisatorische maatregelen nemen (lid 1). De afspraken moeten schriftelijk vastliggen in een overeenkomst met verplichte onderdelen (lid 3 en lid 9), en een verwerker mag alleen met toestemming van de verwerkingsverantwoordelijke een andere verwerker inschakelen (lid 2 en lid 4). Het artikel bestaat omdat de bescherming van de betrokkene niet mag verdwijnen zodra gegevens buiten de deur gaan: overweging 81 legt uit dat de verwerker aan de verwerkingsverantwoordelijke gebonden moet zijn en dat de keuze voor een verwerker moet steunen op deskundigheid, betrouwbaarheid en middelen. Een verwerker die zelf doel en middelen van de verwerking gaat bepalen, wordt voor die verwerking als verwerkingsverantwoordelijke beschouwd (lid 10).
Kernbegrip: Verwerkersovereenkomst: de schriftelijke afspraak die de verwerker aan de verwerkingsverantwoordelijke bindt en vastlegt wat hij met de persoonsgegevens mag doen (lid 3 en lid 9)
Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkeverwerkerCommissietoezichthouder
Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.
Officiële tekst
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.
Beslisboom
Bent u verwerkingsverantwoordelijke, verwerker of gezamenlijk verantwoordelijk?
Uw rol volgt uit wat u feitelijk doet, niet uit wat in het contract staat. Beoordeel de rol per verwerking: één organisatie kan voor de ene verwerking verwerker zijn en voor de andere verwerkingsverantwoordelijke.
Vraag 1 · art. 4 punt 1 en 2
Worden bij deze activiteit persoonsgegevens verwerkt?
Volledig schema
- 1
Worden bij deze activiteit persoonsgegevens verwerkt?
art. 4 punt 1 en 2
- Ja → Vraag 2
- Nee → Uitkomst A
- 2
Bepaalt u, alleen of samen met anderen, het doel van de verwerking en de wezenlijke middelen, zoals welke gegevens, van wie en hoe lang?
art. 4 punt 7
- Ja → Vraag 3
- Nee → Vraag 5
- 3
Bepaalt u doel en middelen samen met een andere organisatie, door een gezamenlijk besluit of door besluiten die elkaar aanvullen zodat de verwerking zonder beide niet zou plaatsvinden?
art. 26 lid 1
- Ja → Uitkomst D
- Nee, wij bepalen dat alleen → Vraag 4
- 4
Laat u een andere partij persoonsgegevens voor u verwerken, zoals een cloud- of SaaS-leverancier of een salarisverwerker?
art. 28 lid 1
- Ja → Uitkomst C
- Nee → Uitkomst B
- 5
Verwerkt u de gegevens ten behoeve van een andere organisatie en volgens haar instructies?
art. 4 punt 8
- Ja → Vraag 6
- Nee → Uitkomst H
- 6
Gebruikt u de gegevens ook voor eigen doeleinden, zoals het verbeteren of trainen van uw eigen product of AI-model, of bepaalt u anders zelf doel en middelen?
art. 28 lid 10
- Ja → Uitkomst G
- Nee, alleen voor de opdrachtgever → Vraag 7
- 7
Schakelt u zelf een andere verwerker in, zoals een hostingpartij of een AI-dienst?
art. 28 lid 2 en 4
- Ja → Uitkomst F
- Nee → Uitkomst E
Uitkomst A · Geldt niet
Geen rolverdeling onder de AVG nodig
Zonder persoonsgegevens zijn de AVG-rollen niet van toepassing. Gaat het om gegevens die herleidbaar zijn, dan zijn het wel persoonsgegevens.
art. 4 punt 1
Uitkomst B · Geldt
U bent verwerkingsverantwoordelijke
U draagt de verantwoordelijkheid voor de hele verwerking: grondslag, transparantie, rechten van betrokkenen, beveiliging en het verwerkingsregister. U moet de naleving kunnen aantonen.
art. 4 punt 7 · art. 5 lid 2 · art. 24 · art. 30
Uitkomst C · Geldt
U bent verwerkingsverantwoordelijke en heeft een verwerkersovereenkomst nodig
Werk alleen met verwerkers die voldoende garanties bieden. Leg in een overeenkomst onderwerp, duur, aard en doel, soort gegevens en categorieën betrokkenen vast, en dat de verwerker alleen op uw schriftelijke instructies werkt, geheimhouding borgt, beveiligt, subverwerkers alleen met uw toestemming inschakelt, u helpt bij rechten van betrokkenen en bij artikel 32 tot en met 36, gegevens na afloop wist of teruggeeft, en audits mogelijk maakt.
art. 28 lid 1 · art. 28 lid 3 onder a tot en met h
Uitkomst D · Geldt
U bent gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijke
Leg in een onderlinge regeling transparant vast wie welke verplichting nakomt, met name voor de rechten van betrokkenen en de informatieplicht. De hoofdlijnen van die regeling moeten beschikbaar zijn voor betrokkenen. Betrokkenen kunnen hun rechten bij elk van de verwerkingsverantwoordelijken uitoefenen.
art. 26 lid 1 · art. 26 lid 2 · art. 26 lid 3
Uitkomst E · Geldt
U bent verwerker
U verwerkt alleen op schriftelijke instructies van de verwerkingsverantwoordelijke en volgens de verwerkersovereenkomst. Meld het direct als een instructie volgens u in strijd is met de AVG. U beveiligt de gegevens, houdt een eigen verwerkingsregister bij en meldt datalekken zonder onredelijke vertraging aan de opdrachtgever.
art. 4 punt 8 · art. 28 lid 3 · art. 29 · art. 30 lid 2 · art. 32 · art. 33 lid 2
Uitkomst F · Geldt
U bent verwerker en schakelt een subverwerker in
U heeft vooraf specifieke of algemene schriftelijke toestemming van de verwerkingsverantwoordelijke nodig; bij algemene toestemming meldt u elke wijziging zodat bezwaar mogelijk is. Leg dezelfde verplichtingen bij de subverwerker neer. Komt die zijn verplichtingen niet na, dan blijft u daarvoor tegenover de verwerkingsverantwoordelijke volledig verantwoordelijk.
art. 28 lid 2 · art. 28 lid 4
Uitkomst G · Nader toetsen
Voor eigen doeleinden bent u verwerkingsverantwoordelijke
Een verwerker die in strijd met de AVG zelf doel en middelen bepaalt, geldt voor die verwerking als verwerkingsverantwoordelijke. Voor gebruik voor eigen doelen, zoals het trainen van een eigen model, heeft u dan zelf een grondslag nodig en moet u betrokkenen informeren. Zonder grondslag en afspraak met de opdrachtgever is dat gebruik niet toegestaan.
art. 28 lid 10 · art. 6 lid 1 · art. 14
Uitkomst H · Nader toetsen
Rol niet vast te stellen: kijk opnieuw naar de feiten
Wie geen doel en middelen bepaalt en ook niet namens een ander verwerkt, is mogelijk een ontvanger of een medewerker die onder gezag van de verwerkingsverantwoordelijke werkt. Breng per verwerking in kaart wie welke beslissingen neemt.
art. 4 punt 9 · art. 4 punt 10 · art. 29
Wat betekent dit voor u?
Verwerkingsverantwoordelijke
Kies alleen verwerkers die aantoonbaar voldoende garanties bieden (lid 1) en leg met elke verwerker een schriftelijke overeenkomst vast met alle onderdelen uit lid 3 (lid 9). Regel vooraf of en hoe de verwerker andere verwerkers mag inschakelen en behoud de mogelijkheid om bezwaar te maken (lid 2). Gebruik uw recht op informatie en audits om te controleren of de afspraken worden nagekomen (lid 3 onder h).
Verwerker
Verwerk alleen op schriftelijke instructie van de verwerkingsverantwoordelijke en waarschuw direct als een instructie volgens u in strijd is met de AVG (lid 3 onder a en de slotalinea van lid 3). Schakel geen andere verwerker in zonder schriftelijke toestemming en leg die andere verwerker dezelfde verplichtingen op; u blijft tegenover de verwerkingsverantwoordelijke volledig aansprakelijk voor wat die andere verwerker doet (lid 2 en lid 4). Bepaalt u zelf doel en middelen van de verwerking, dan wordt u voor die verwerking als verwerkingsverantwoordelijke beschouwd (lid 10).
Betrokkene
U hoeft zelf niets te doen. Het artikel beschermt u doordat de verwerkingsverantwoordelijke alleen verwerkers mag kiezen die voldoende garanties bieden voor de bescherming van uw rechten (lid 1) en de verwerker moet helpen bij het beantwoorden van uw verzoeken, zoals inzage of verwijdering (lid 3 onder e).
Compliance checklist
Gerelateerde overwegingen
Teneinde te waarborgen dat met betrekking tot de verwerking die door de verwerker ten behoeve van de verwerkingsverantwoordelijke moet worden verricht, aan de voorschriften van deze verordening wordt ...
(82)Om de naleving van deze verordening aan te kunnen tonen, dient de verwerkingsverantwoordelijke of de verwerker een register bij te houden van verwerkingsactiviteiten die onder zijn verantwoordelijkhei...
Kruisverwijzingen
Meer rechtspraak, richtsnoeren en boetes
Aanvullend op het overzicht onderaan deze pagina: uitspraken, richtsnoeren en boetes die dit artikel uitleggen of toepassen, nieuwste eerst. Elk item is nagelopen tegen de officiële bron.
Richtsnoeren en besluiten (4)
- 7 oktober 2024 · EDPBAdvies 22/2024 over bepaalde verplichtingen bij het inschakelen van verwerkers en subverwerkers
Behandelt wat verwerkingsverantwoordelijken moeten weten en controleren over hun verwerkers en de hele keten van subverwerkers.
- 4 juni 2021 · (EU) 2021/914 · Europese CommissieStandaardcontractbepalingen voor doorgifte naar derde landen
Modulaire standaardcontractbepalingen voor doorgifte naar derde landen, met een verplichte beoordeling van het recht en de praktijk in het land van bestemming.
- 4 juni 2021 · (EU) 2021/915 · Europese CommissieStandaardcontractbepalingen tussen verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers
Modelbepalingen die partijen kunnen gebruiken voor de verwerkersovereenkomst van artikel 28 lid 7.
- 6 februari 2018 · WP257 rev.01 · Artikel 29-werkgroepWerkdocument met een tabel van de elementen en beginselen van bindende bedrijfsvoorschriften voor verwerkers
Geeft een overzicht van de verplichte onderdelen van bindende bedrijfsvoorschriften voor verwerkers die persoonsgegevens binnen een concern doorgeven.
Lijn in de rechtspraakWie is verwerkingsverantwoordelijke?
Wanneer ben je (gezamenlijk) verwerkingsverantwoordelijke?
- Google Spain (2014)Een zoekmachine is verantwoordelijk voor haar eigen verwerking van andermans publicaties.
- Wirtschaftsakademie (2018)De beheerder van een fanpagina is samen met Facebook verantwoordelijk.
- Jehovan todistajat (2018)Een organisatie die verwerking stuurt is medeverantwoordelijk, ook zonder toegang tot de gegevens.
- Fashion ID (2019)Gezamenlijke verantwoordelijkheid geldt per fase van de verwerking.
- Richtsnoeren 07/2020 over de begrippen verwerkingsverantwoordelijke en verwerker in de AVG (2021)Het EDPB zet de criteria voor verwerkingsverantwoordelijke en verwerker op een rij.
- Nacionalinis visuomenės sveikatos centras (2023)Wie een app laat bouwen en de doelen bepaalt, is verantwoordelijk zonder zelf te verwerken.
- IAB Europe (2024)Een brancheorganisatie die een standaard oplegt kan medeverantwoordelijk zijn.
- Russmedia Digital (2025)Een online marktplaats is verantwoordelijk voor persoonsgegevens in advertenties.
Gecontroleerd op 5 november 2026
Veelgestelde vragen
Samenhang
Wat samenhangt met artikel 28 AVG
Thema’s waarin dit terugkomt
De tegenhanger in de andere wet
Richtsnoeren
- Richtsnoeren 07/2020 over de begrippen verwerkingsverantwoordelijke en verwerker in de AVG
2021-07-07 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 02/2025 over verwerking van persoonsgegevens via blockchaintechnologie
2026-07-07 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
Handhaving en boetes
- AP-onderzoek: algoritmes en AI bij incassobureaus
2026-10-29 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens