Ga naar de hoofdinhoud
Praxikon
Artikel 26 van 11323%
English

Artikel 26: Verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico

Artikel 26 bepaalt wat een organisatie moet doen die een AI-systeem met een hoog risico onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt: de gebruiksverantwoordelijke. Kort gezegd: gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing, laat bekwame mensen toezicht houden, bewaak de inputdata die u beheert, monitor de werking, bewaar de logs ten minste zes maanden en informeer werknemers vóór ingebruikname. Ziet u een risico in de zin van artikel 79 lid 1, dan informeert u de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit en schort u het gebruik op. De plichten gelden vanaf 2 december 2027 voor bijlage III-systemen en vanaf 2 augustus 2028 voor bijlage I-systemen.

, AI- en privacyjuristverplichtingen gecontroleerd tegen de bron op

Praxikon houdt artikel 26 (Verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico) uit de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.

EU Official:
AankomendBijlage III vanaf 2 dec 2027; Bijlage I vanaf 2 aug 2028
Titel III: Hoog-risico AI-systemen

Toepassingsdata

  • : Verplichtingen voor hoog-risico systemen uit Bijlage III
  • : Verplichtingen voor hoog-risico systemen gekoppeld aan Bijlage I

Officiële tekst

||

Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2024/1689. Tekst ongewijzigd overgenomen.

Download AI Act (PDF) →

Beslisboom

Welke plichten heeft u als gebruiksverantwoordelijke van hoog-risico-AI?

Artikel 26 geldt voor wie een hoog-risicosysteem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt. Voor systemen uit bijlage III vanaf 2 december 2027, voor systemen uit bijlage I vanaf 2 augustus 2028.

Vraag 1 · art. 26 lid 1 · art. 6

Gebruikt u onder uw eigen verantwoordelijkheid een AI-systeem dat volgens artikel 6 hoog risico is?

Volledig schema
  1. 1

    Gebruikt u onder uw eigen verantwoordelijkheid een AI-systeem dat volgens artikel 6 hoog risico is?

    art. 26 lid 1 · art. 6

    • Ja → Vraag 2
    • Nee of weet ik niet → Uitkomst A
  2. 2

    Zet u het systeem onder uw eigen naam of merk, brengt u er een substantiële wijziging in aan, of gebruikt u het voor een ander doel dan de aanbieder bedoelde?

    art. 25 lid 1

    • Ja → Uitkomst B
    • Nee → Vraag 3
  3. 3

    Heeft u een ernstig incident vastgesteld, dus een incident of storing die direct of indirect leidt tot overlijden of ernstige schade aan de gezondheid, een ernstige en onomkeerbare verstoring van kritieke infrastructuur, een inbreuk op Unierechtelijke verplichtingen ter bescherming van grondrechten, of ernstige schade aan eigendom of milieu?

    art. 26 lid 5 · art. 3 punt 49

    • Ja → Uitkomst C
    • Nee → Vraag 4
  4. 4

    Heeft u reden om aan te nemen dat gebruik volgens de gebruiksaanwijzing ertoe kan leiden dat het systeem een risico vormt voor de gezondheid, de veiligheid of de grondrechten van personen?

    art. 26 lid 5 · art. 79 lid 1

    • Ja → Uitkomst D
    • Nee → Vraag 5
  5. 5

    Bent u een overheidsinstantie, of een instelling, orgaan of instantie van de Unie, of handelt u namens een van hen?

    art. 26 lid 8 · art. 49 lid 3

    • Ja → Uitkomst E
    • Nee → Vraag 6
  6. 6

    Bent u een financiële instelling waarvoor op grond van Unierecht inzake financiële diensten eisen gelden voor interne governance, regelingen of processen?

    art. 26 lid 5, tweede alinea · art. 26 lid 6, tweede alinea

    • Ja → Uitkomst F
    • Nee → Uitkomst G

Uitkomst A · Nader toetsen

Stel eerst vast of het systeem hoog risico is

Artikel 26 geldt alleen voor hoog-risicosystemen. Toets het systeem aan artikel 6 en bijlage III, of vraag de aanbieder om zijn classificatie. Voor andere AI-systemen gelden artikel 4 en, afhankelijk van de functie, artikel 50.

art. 6 · art. 4 · art. 50

Uitkomst B · Nader toetsen

U kunt aanbieder worden: toets artikel 25

Met eigen naam of merk, een substantiële wijziging of een gewijzigd beoogd doel kunt u zelf aanbieder van het hoog-risicosysteem worden, met de zwaardere plichten van artikel 16.

art. 25 lid 1 · art. 16

Uitkomst C · Geldt

Meld het ernstige incident onmiddellijk

Informeer onmiddellijk eerst de aanbieder, daarna de importeur of distributeur en de markttoezichtautoriteit. Kunt u de aanbieder niet bereiken, dan geldt de meldprocedure van artikel 73 voor u. Bestaat er een risico in de zin van artikel 79 lid 1, schort dan ook het gebruik op. De overige plichten van artikel 26 blijven daarnaast gelden.

art. 26 lid 5 · art. 73 · art. 79 lid 1

Uitkomst D · Geldt

Schort het gebruik op en meld onverwijld

Informeer onverwijld de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit, en schort het gebruik van het systeem op. Opschorten is geen keuze maar een plicht. De overige plichten van artikel 26 blijven daarnaast gelden.

art. 26 lid 5 · art. 79 lid 1

Uitkomst E · Geldt

Basisplichten, plus registratie en FRIA

Gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing (lid 1); wijs menselijk toezicht toe aan mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning (lid 2); zorg dat invoerdata relevant en voldoende representatief zijn voor zover u die beheert (lid 4); monitor de werking (lid 5); bewaar de automatisch gegenereerde logs onder uw beheer ten minste zes maanden, tenzij ander recht iets anders bepaalt (lid 6); en werk mee met de toezichthouders (lid 12). Daarnaast registreert u bij een systeem uit bijlage III, behalve punt 2 (kritieke infrastructuur), uzelf en het gebruik in de EU-databank vóór ingebruikname (artikel 49 lid 3). Een systeem dat niet in de EU-databank staat, gebruikt u niet, en u meldt dat aan de aanbieder of distributeur (lid 8). Een overheidsinstantie is in de regel ook een publiekrechtelijk orgaan in de zin van artikel 27: dan voert u bij een systeem uit bijlage III ook een FRIA uit, behalve bij kritieke infrastructuur. Voor hoog-risicosystemen die vóór de toepassingsdatum in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld en bedoeld zijn voor gebruik door overheidsinstanties, moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken uiterlijk 2 augustus 2030 voldoen (artikel 111 lid 2).

art. 26 lid 1 tot en met 12 · art. 26 lid 8 · art. 26 lid 10 · art. 49 lid 3 · art. 27 lid 1 · art. 111 lid 2

Uitkomst F · Geldt

Basisplichten, deels via uw financiële governance

Gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing (lid 1); wijs menselijk toezicht toe aan mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning (lid 2); zorg dat invoerdata relevant en voldoende representatief zijn voor zover u die beheert (lid 4); monitor de werking (lid 5); bewaar de automatisch gegenereerde logs onder uw beheer ten minste zes maanden, tenzij ander recht iets anders bepaalt (lid 6); en werk mee met de toezichthouders (lid 12). Voor u geldt de monitoringplicht als vervuld als u de governanceregels van het financiële recht naleeft, en bewaart u de logs als deel van de documentatie onder dat recht. Gebruikt u het systeem om de kredietwaardigheid van natuurlijke personen te beoordelen (niet: fraudedetectie) of voor risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen, dan geldt bovendien een FRIA (artikel 27, bijlage III punt 5 onder b en c).

art. 26 lid 5, tweede alinea · art. 26 lid 6, tweede alinea · art. 27 lid 1

Uitkomst G · Geldt

De basisplichten van artikel 26 gelden

Gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing (lid 1); wijs menselijk toezicht toe aan mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning (lid 2); zorg dat invoerdata relevant en voldoende representatief zijn voor zover u die beheert (lid 4); monitor de werking (lid 5); bewaar de automatisch gegenereerde logs onder uw beheer ten minste zes maanden, tenzij ander recht iets anders bepaalt (lid 6); en werk mee met de toezichthouders (lid 12). Een systeem dat vóór de toepassingsdatum in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld, valt pas onder de verordening bij een significante ontwerpwijziging vanaf die datum (artikel 111 lid 2). Verleent u als particuliere entiteit openbare diensten, dan geldt bij een systeem uit bijlage III ook een FRIA (artikel 27), behalve bij kritieke infrastructuur. Dat geldt ook voor elke gebruiksverantwoordelijke die het systeem inzet voor kredietwaardigheid van natuurlijke personen (niet: fraudedetectie) of voor risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen (bijlage III punt 5 onder b en c).

art. 26 lid 1 tot en met 12 · art. 111 lid 2 · art. 27 lid 1

Een beslisboom versimpelt. Twijfelt u bij een vraag, lees dan de vindplaats of laat het beoordelen. Gecontroleerd tegen de wettekst op 1 oktober 2026.

Officiële uitleg bij dit artikel

3

Wat betekent dit voor u?

Aanbieder (Provider)+
Artikel 26 richt zich op gebruiksverantwoordelijken, maar zij kunnen hun plichten alleen nakomen met uw informatie. Lever via artikel 13 een gebruiksaanwijzing met de mogelijkheden, beperkingen, toezichtmaatregelen en logfuncties van het systeem. Richt een kanaal in voor meldingen over risico's en ernstige incidenten (artikel 26 lid 5 en artikel 72).
Deployer (Gebruiksverantwoordelijke)+
Gebruikt u een AI-systeem met een hoog risico onder eigen verantwoordelijkheid, dan gelden per lid deze plichten. Lid 1: gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing en neem daarvoor technische en organisatorische maatregelen. Lid 2: draag het menselijk toezicht op aan mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding en autoriteit, en geef hun de nodige ondersteuning. Lid 4: zorg dat de inputdata relevant en voldoende representatief zijn voor het beoogde doel, voor zover u daar controle over heeft. Lid 5: monitor de werking; ziet u een risico in de zin van artikel 79 lid 1, dan informeert u zonder onnodige vertraging de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit en onderbreekt u het gebruik. Lid 6: bewaar de automatisch gegenereerde logs die onder uw controle vallen ten minste zes maanden, tenzij ander Unie- of nationaal recht iets anders bepaalt. Lid 7: informeer als werkgever de werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers voordat u het systeem op de werkplek in gebruik neemt. Een contract met de leverancier neemt deze plichten niet weg: artikel 26 richt zich tot de gebruiksverantwoordelijke zelf.
MKB / Startup+
Artikel 26 kent geen algemene mkb-vrijstelling. Goed leveranciersmanagement helpt, maar vervangt uw eigen taken niet. Leg intern vast wie toezicht houdt, hoe monitoring en escalatie werken, wie mag besluiten het gebruik op te schorten, welke logs beschikbaar zijn en wanneer werknemers of andere betrokken personen worden geïnformeerd.
Overheid+
Controleer naast artikel 26 de registratieplicht voor publieke gebruiksverantwoordelijken in artikel 49 en de FRIA in artikel 27. Staat een beoogd hoog-risicosysteem niet in de EU-databank, dan gebruikt u het niet en informeert u de aanbieder of distributeur (artikel 26 lid 8). Draait het systeem al vóór de datum waarop deze plichten gaan gelden, dan gelden zij pas bij een aanzienlijke wijziging; systemen die bedoeld zijn voor gebruik door overheidsinstanties moeten uiterlijk op 2 augustus 2030 voldoen (artikel 111 lid 2).

Checklist artikel 26

  • Lid 1: gebruiksaanwijzing van de aanbieder ontvangen en gebruik binnen die grenzen geborgd met technische en organisatorische maatregelen
  • Lid 2: menselijk toezicht opgedragen aan bij naam genoemde mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning
  • Lid 3: plichten uit ander Unie- en nationaal recht (AVG, sectorregels, arbeidsrecht) naast artikel 26 in kaart gebracht
  • Lid 4: vastgelegd wie de inputdata beheert en, waar u dat doet, relevantie en representativiteit voor het beoogde doel getoetst
  • Lid 5: monitoring ingericht op basis van de gebruiksaanwijzing, met een meldroute naar de aanbieder (artikel 72)
  • Lid 5: bij een risico in de zin van artikel 79 lid 1 de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit zonder onnodige vertraging informeren en het gebruik opschorten
  • Lid 5: bij een ernstig incident onmiddellijk eerst de aanbieder informeren, daarna de importeur of distributeur en de markttoezichtautoriteiten
  • Lid 6: automatisch gegenereerde logs onder uw controle ten minste zes maanden bewaard en opvraagbaar
  • Lid 7: als werkgever de werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers geïnformeerd vóór ingebruikname op de werkplek
  • Lid 8: als overheidsinstantie de registratie volgens artikel 49 gedaan en gecontroleerd dat het systeem in de EU-databank staat
  • Lid 9: informatie van de aanbieder (artikel 13) gebruikt voor de DPIA, waar artikel 35 AVG die vereist
  • Lid 10: bij biometrische identificatie op afstand achteraf door rechtshandhaving de toestemmingsroute gevolgd
  • Lid 11: natuurlijke personen geïnformeerd wanneer een bijlage III-systeem over hen beslist of helpt beslissen
  • Lid 12: aanspreekpunt en werkwijze vastgelegd voor samenwerking met de bevoegde autoriteiten
  • Buiten artikel 26: FRIA alleen waar artikel 27 geldt, en maatregelen voor AI-geletterdheid volgens artikel 4

Relevante overwegingen

Relevante tools

Gerelateerde handhaving

  • •
    CNIL beboet Amazon €32 miljoen voor AI-werknemersmonitoringCNIL · dec 2023↗
  • •
    Hongaarse bank beboet voor AI-gebaseerde klantprofileringNAIH · aug 2021↗

Gerelateerde blogposts

Kruisverwijzingen

Overwegingen

Bijlagen

Veelgestelde vragen

Wat moet een gebruiksverantwoordelijke doen onder artikel 26 AI Act?+
Artikel 26 verplicht de gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem met een hoog risico onder meer om het systeem volgens de gebruiksaanwijzing te gebruiken (lid 1), het menselijk toezicht op te dragen aan bekwame, opgeleide en bevoegde mensen (lid 2), de inputdata te bewaken voor zover hij die beheert (lid 4), de werking te monitoren en risico's en ernstige incidenten te melden (lid 5), de logs ten minste zes maanden te bewaren (lid 6) en werknemers vóór ingebruikname te informeren (lid 7). De leden 8 tot en met 12 regelen registratie door overheden, de DPIA, biometrische identificatie achteraf, informatie aan betrokkenen en samenwerking met toezichthouders.
Hoe lang moet een gebruiksverantwoordelijke de logs bewaren?+
Ten minste zes maanden, of langer als dat passend is voor het beoogde doel van het systeem, tenzij ander Unie- of nationaal recht, met name het gegevensbeschermingsrecht, iets anders bepaalt (artikel 26 lid 6). Het gaat om logs die het systeem automatisch genereert en die onder uw controle vallen. Financiële instellingen bewaren de logs als onderdeel van de documentatie onder het financiële-dienstenrecht.
Wat moet ik doen bij een risico of een ernstig incident met hoog-risico AI?+
Heeft u reden om aan te nemen dat gebruik volgens de gebruiksaanwijzing kan leiden tot een risico in de zin van artikel 79 lid 1, dan informeert u zonder onnodige vertraging de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit, en onderbreekt u het gebruik. Opschorten is dan een plicht, geen keuze. Stelt u een ernstig incident vast, dan informeert u onmiddellijk eerst de aanbieder en daarna de importeur of distributeur en de markttoezichtautoriteiten (artikel 26 lid 5).
Moet ik werknemers informeren voordat ik hoog-risico AI op de werkplek gebruik?+
Ja, als u werkgever bent. Voordat u een AI-systeem met een hoog risico op de werkplek in gebruik neemt of gebruikt, informeert u de werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers dat zij aan het gebruik worden onderworpen (artikel 26 lid 7). Waar van toepassing volgt u daarbij de regels en procedures uit het Unie- en nationaal recht over informatie aan werknemers.
Moet ik als gebruiksverantwoordelijke ook een FRIA uitvoeren?+
Alleen als artikel 27 op uw organisatie en het concrete systeem van toepassing is. De plicht geldt voor publiekrechtelijke organen en private partijen die openbare diensten verlenen, behalve bij systemen voor kritieke infrastructuur (bijlage III punt 2), en voor de gebruiksverantwoordelijken van systemen voor kredietwaardigheid en voor levens- en ziektekostenverzekering (bijlage III punt 5, onder b en c). Niet elke gebruiksverantwoordelijke van hoog-risico AI moet dus een FRIA doen.
Wat is het verschil tussen aanbieder en gebruiksverantwoordelijke?+
De aanbieder ontwikkelt een AI-systeem of laat het ontwikkelen en brengt het onder eigen naam of merk in de handel of in gebruik (artikel 3 punt 3). De gebruiksverantwoordelijke gebruikt een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid, behalve bij persoonlijk, niet-beroepsmatig gebruik (artikel 3 punt 4). De aanbieder heeft de plichten van artikel 16, de gebruiksverantwoordelijke die van artikel 26.
Wanneer word ik als gebruiksverantwoordelijke zelf aanbieder onder de AI Act?+
Volgens artikel 25 lid 1 in drie gevallen: u zet uw naam of merk op een hoog-risicosysteem dat al in de handel is (onder a), u brengt een wezenlijke wijziging aan in een hoog-risicosysteem dat daarna hoog risico blijft (onder b), of u wijzigt het beoogde doel van een AI-systeem dat nog geen hoog risico was, ook een AI-systeem voor algemene doeleinden, zodat het een hoog-risicosysteem wordt (onder c). Dan gelden de aanbiedersplichten van artikel 16.
Hoe verhoudt artikel 26 van de AI Act zich tot de AVG?+
Artikel 26 komt bovenop de AVG en vervangt die niet (lid 3). Lid 9 verbindt beide: als artikel 35 AVG een DPIA vereist, gebruikt u daarvoor de informatie die de aanbieder op grond van artikel 13 levert. Ook de bewaartermijn van de logs (lid 6) wijkt waar nodig voor het gegevensbeschermingsrecht.
Wat moet ik als gebruiksverantwoordelijke doen als mijn AI-leverancier failliet gaat?+
Uw eigen plichten blijven gelden als de aanbieder niet beschikbaar is. Beoordeel of u het systeem nog volgens de gebruiksaanwijzing kunt gebruiken, monitoren en overzien en of de vereiste logs en meldkanalen beschikbaar blijven. Kunt u de aanbieder bij een ernstig incident niet bereiken, dan is artikel 73 van overeenkomstige toepassing (artikel 26 lid 5). Schort het gebruik op als veilige en conforme inzet niet meer kan worden geborgd.
Moet ik als gebruiksverantwoordelijke de input- en outputdata van het AI-systeem bewaren?+
Artikel 26 bevat geen algemene plicht om alle input- en outputdata te bewaren. Automatisch gegenereerde logs onder controle van de gebruiksverantwoordelijke worden ten minste zes maanden bewaard, tenzij ander Unierecht of nationaal recht een andere termijn bepaalt.

Samenhang

Wat samenhangt met artikel 26 AI Act

Thema’s waarin dit terugkomt

Waar dit de andere wet raakt

De tegenhanger in de andere wet

AVG-uitleg die hier ook raakt6 van 28