Artikel 26: Verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico
Artikel 26 bepaalt wat een organisatie moet doen die een AI-systeem met een hoog risico onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt: de gebruiksverantwoordelijke. Kort gezegd: gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing, laat bekwame mensen toezicht houden, bewaak de inputdata die u beheert, monitor de werking, bewaar de logs ten minste zes maanden en informeer werknemers vóór ingebruikname. Ziet u een risico in de zin van artikel 79 lid 1, dan informeert u de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit en schort u het gebruik op. De plichten gelden vanaf 2 december 2027 voor bijlage III-systemen en vanaf 2 augustus 2028 voor bijlage I-systemen.
Praxikon houdt artikel 26 (Verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico) uit de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.
Toepassingsdata
- : Verplichtingen voor hoog-risico systemen uit Bijlage III
- : Verplichtingen voor hoog-risico systemen gekoppeld aan Bijlage I
Officiële tekst
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2024/1689. Tekst ongewijzigd overgenomen.
Download AI Act (PDF) →Beslisboom
Welke plichten heeft u als gebruiksverantwoordelijke van hoog-risico-AI?
Artikel 26 geldt voor wie een hoog-risicosysteem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt. Voor systemen uit bijlage III vanaf 2 december 2027, voor systemen uit bijlage I vanaf 2 augustus 2028.
Vraag 1 · art. 26 lid 1 · art. 6
Gebruikt u onder uw eigen verantwoordelijkheid een AI-systeem dat volgens artikel 6 hoog risico is?
Volledig schema
- 1
Gebruikt u onder uw eigen verantwoordelijkheid een AI-systeem dat volgens artikel 6 hoog risico is?
art. 26 lid 1 · art. 6
- Ja → Vraag 2
- Nee of weet ik niet → Uitkomst A
- 2
Zet u het systeem onder uw eigen naam of merk, brengt u er een substantiële wijziging in aan, of gebruikt u het voor een ander doel dan de aanbieder bedoelde?
art. 25 lid 1
- Ja → Uitkomst B
- Nee → Vraag 3
- 3
Heeft u een ernstig incident vastgesteld, dus een incident of storing die direct of indirect leidt tot overlijden of ernstige schade aan de gezondheid, een ernstige en onomkeerbare verstoring van kritieke infrastructuur, een inbreuk op Unierechtelijke verplichtingen ter bescherming van grondrechten, of ernstige schade aan eigendom of milieu?
art. 26 lid 5 · art. 3 punt 49
- Ja → Uitkomst C
- Nee → Vraag 4
- 4
Heeft u reden om aan te nemen dat gebruik volgens de gebruiksaanwijzing ertoe kan leiden dat het systeem een risico vormt voor de gezondheid, de veiligheid of de grondrechten van personen?
art. 26 lid 5 · art. 79 lid 1
- Ja → Uitkomst D
- Nee → Vraag 5
- 5
Bent u een overheidsinstantie, of een instelling, orgaan of instantie van de Unie, of handelt u namens een van hen?
art. 26 lid 8 · art. 49 lid 3
- Ja → Uitkomst E
- Nee → Vraag 6
- 6
Bent u een financiële instelling waarvoor op grond van Unierecht inzake financiële diensten eisen gelden voor interne governance, regelingen of processen?
art. 26 lid 5, tweede alinea · art. 26 lid 6, tweede alinea
- Ja → Uitkomst F
- Nee → Uitkomst G
Uitkomst A · Nader toetsen
Stel eerst vast of het systeem hoog risico is
Artikel 26 geldt alleen voor hoog-risicosystemen. Toets het systeem aan artikel 6 en bijlage III, of vraag de aanbieder om zijn classificatie. Voor andere AI-systemen gelden artikel 4 en, afhankelijk van de functie, artikel 50.
art. 6 · art. 4 · art. 50
Uitkomst B · Nader toetsen
U kunt aanbieder worden: toets artikel 25
Met eigen naam of merk, een substantiële wijziging of een gewijzigd beoogd doel kunt u zelf aanbieder van het hoog-risicosysteem worden, met de zwaardere plichten van artikel 16.
art. 25 lid 1 · art. 16
Uitkomst C · Geldt
Meld het ernstige incident onmiddellijk
Informeer onmiddellijk eerst de aanbieder, daarna de importeur of distributeur en de markttoezichtautoriteit. Kunt u de aanbieder niet bereiken, dan geldt de meldprocedure van artikel 73 voor u. Bestaat er een risico in de zin van artikel 79 lid 1, schort dan ook het gebruik op. De overige plichten van artikel 26 blijven daarnaast gelden.
art. 26 lid 5 · art. 73 · art. 79 lid 1
Uitkomst D · Geldt
Schort het gebruik op en meld onverwijld
Informeer onverwijld de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit, en schort het gebruik van het systeem op. Opschorten is geen keuze maar een plicht. De overige plichten van artikel 26 blijven daarnaast gelden.
art. 26 lid 5 · art. 79 lid 1
Uitkomst E · Geldt
Basisplichten, plus registratie en FRIA
Gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing (lid 1); wijs menselijk toezicht toe aan mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning (lid 2); zorg dat invoerdata relevant en voldoende representatief zijn voor zover u die beheert (lid 4); monitor de werking (lid 5); bewaar de automatisch gegenereerde logs onder uw beheer ten minste zes maanden, tenzij ander recht iets anders bepaalt (lid 6); en werk mee met de toezichthouders (lid 12). Daarnaast registreert u bij een systeem uit bijlage III, behalve punt 2 (kritieke infrastructuur), uzelf en het gebruik in de EU-databank vóór ingebruikname (artikel 49 lid 3). Een systeem dat niet in de EU-databank staat, gebruikt u niet, en u meldt dat aan de aanbieder of distributeur (lid 8). Een overheidsinstantie is in de regel ook een publiekrechtelijk orgaan in de zin van artikel 27: dan voert u bij een systeem uit bijlage III ook een FRIA uit, behalve bij kritieke infrastructuur. Voor hoog-risicosystemen die vóór de toepassingsdatum in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld en bedoeld zijn voor gebruik door overheidsinstanties, moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken uiterlijk 2 augustus 2030 voldoen (artikel 111 lid 2).
art. 26 lid 1 tot en met 12 · art. 26 lid 8 · art. 26 lid 10 · art. 49 lid 3 · art. 27 lid 1 · art. 111 lid 2
Uitkomst F · Geldt
Basisplichten, deels via uw financiële governance
Gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing (lid 1); wijs menselijk toezicht toe aan mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning (lid 2); zorg dat invoerdata relevant en voldoende representatief zijn voor zover u die beheert (lid 4); monitor de werking (lid 5); bewaar de automatisch gegenereerde logs onder uw beheer ten minste zes maanden, tenzij ander recht iets anders bepaalt (lid 6); en werk mee met de toezichthouders (lid 12). Voor u geldt de monitoringplicht als vervuld als u de governanceregels van het financiële recht naleeft, en bewaart u de logs als deel van de documentatie onder dat recht. Gebruikt u het systeem om de kredietwaardigheid van natuurlijke personen te beoordelen (niet: fraudedetectie) of voor risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen, dan geldt bovendien een FRIA (artikel 27, bijlage III punt 5 onder b en c).
art. 26 lid 5, tweede alinea · art. 26 lid 6, tweede alinea · art. 27 lid 1
Uitkomst G · Geldt
De basisplichten van artikel 26 gelden
Gebruik het systeem volgens de gebruiksaanwijzing (lid 1); wijs menselijk toezicht toe aan mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning (lid 2); zorg dat invoerdata relevant en voldoende representatief zijn voor zover u die beheert (lid 4); monitor de werking (lid 5); bewaar de automatisch gegenereerde logs onder uw beheer ten minste zes maanden, tenzij ander recht iets anders bepaalt (lid 6); en werk mee met de toezichthouders (lid 12). Een systeem dat vóór de toepassingsdatum in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld, valt pas onder de verordening bij een significante ontwerpwijziging vanaf die datum (artikel 111 lid 2). Verleent u als particuliere entiteit openbare diensten, dan geldt bij een systeem uit bijlage III ook een FRIA (artikel 27), behalve bij kritieke infrastructuur. Dat geldt ook voor elke gebruiksverantwoordelijke die het systeem inzet voor kredietwaardigheid van natuurlijke personen (niet: fraudedetectie) of voor risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen (bijlage III punt 5 onder b en c).
art. 26 lid 1 tot en met 12 · art. 111 lid 2 · art. 27 lid 1
Officiële uitleg bij dit artikel
3- Verordening (EU) 2026/1744, Digital Omnibus over AIVerschuift de verplichtingen voor gebruiksverantwoordelijken in Afdeling 3 naar 2 december 2027 voor Bijlage III en 2 augustus 2028 voor Bijlage I.GepubliceerdVerordeningEuropees Parlement en Raad van de Europese Unie24 jul 2026
- Vragen en antwoorden over AI-geletterdheidKoppelt AI-geletterdheid aan de eis dat gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico systemen personeel met voldoende bekwaamheid en bevoegdheid aanwijzen voor menselijk toezicht.GepubliceerdVraag en antwoordEuropese Commissie, DG CNECT27 jul 2026
- EDPS-orientaties over generatieve AI en gegevensbescherming (versie 2)Vertaalt de vraag wie in een generatieve AI-keten welke plichten draagt naar de gegevensbeschermingsrechtelijke rolverdeling, wat aansluit op de plichten van de gebruiksverantwoordelijke onder de AI Act.GepubliceerdRichtsnoerenEDPS (Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming)28 okt 2025
Wat betekent dit voor u?
Aanbieder (Provider)+
Deployer (Gebruiksverantwoordelijke)+
MKB / Startup+
Overheid+
Checklist artikel 26
- Lid 1: gebruiksaanwijzing van de aanbieder ontvangen en gebruik binnen die grenzen geborgd met technische en organisatorische maatregelen
- Lid 2: menselijk toezicht opgedragen aan bij naam genoemde mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding, autoriteit en ondersteuning
- Lid 3: plichten uit ander Unie- en nationaal recht (AVG, sectorregels, arbeidsrecht) naast artikel 26 in kaart gebracht
- Lid 4: vastgelegd wie de inputdata beheert en, waar u dat doet, relevantie en representativiteit voor het beoogde doel getoetst
- Lid 5: monitoring ingericht op basis van de gebruiksaanwijzing, met een meldroute naar de aanbieder (artikel 72)
- Lid 5: bij een risico in de zin van artikel 79 lid 1 de aanbieder of distributeur en de markttoezichtautoriteit zonder onnodige vertraging informeren en het gebruik opschorten
- Lid 5: bij een ernstig incident onmiddellijk eerst de aanbieder informeren, daarna de importeur of distributeur en de markttoezichtautoriteiten
- Lid 6: automatisch gegenereerde logs onder uw controle ten minste zes maanden bewaard en opvraagbaar
- Lid 7: als werkgever de werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers geïnformeerd vóór ingebruikname op de werkplek
- Lid 8: als overheidsinstantie de registratie volgens artikel 49 gedaan en gecontroleerd dat het systeem in de EU-databank staat
- Lid 9: informatie van de aanbieder (artikel 13) gebruikt voor de DPIA, waar artikel 35 AVG die vereist
- Lid 10: bij biometrische identificatie op afstand achteraf door rechtshandhaving de toestemmingsroute gevolgd
- Lid 11: natuurlijke personen geïnformeerd wanneer een bijlage III-systeem over hen beslist of helpt beslissen
- Lid 12: aanspreekpunt en werkwijze vastgelegd voor samenwerking met de bevoegde autoriteiten
- Buiten artikel 26: FRIA alleen waar artikel 27 geldt, en maatregelen voor AI-geletterdheid volgens artikel 4
Relevante overwegingen
Hoewel aan AI-systemen verbonden risico’s kunnen voortvloeien uit de manier waarop deze systemen zijn vormgegeven, kunnen de risico’s ook het gevolg zijn van de manier waarop ze worden gebruikt. Gebru…
Elke vorm van verwerking van biometrische gegevens voor rechtshandhavingsdoeleinden door AI-systemen voor biometrische identificatie, moet in overeenstemming zijn met artikel 10 van Richtlijn (EU) 201…
Relevante tools
Gerelateerde handhaving
- •
- •
Gerelateerde blogposts
Kruisverwijzingen
Bijlagen
Veelgestelde vragen
Wat moet een gebruiksverantwoordelijke doen onder artikel 26 AI Act?+
Hoe lang moet een gebruiksverantwoordelijke de logs bewaren?+
Wat moet ik doen bij een risico of een ernstig incident met hoog-risico AI?+
Moet ik werknemers informeren voordat ik hoog-risico AI op de werkplek gebruik?+
Moet ik als gebruiksverantwoordelijke ook een FRIA uitvoeren?+
Wat is het verschil tussen aanbieder en gebruiksverantwoordelijke?+
Wanneer word ik als gebruiksverantwoordelijke zelf aanbieder onder de AI Act?+
Hoe verhoudt artikel 26 van de AI Act zich tot de AVG?+
Wat moet ik als gebruiksverantwoordelijke doen als mijn AI-leverancier failliet gaat?+
Moet ik als gebruiksverantwoordelijke de input- en outputdata van het AI-systeem bewaren?+
Wat artikel 26 in de praktijk van u vraagt
Samenhang
Wat samenhangt met artikel 26 AI Act
Thema’s waarin dit terugkomt
- Geautomatiseerde besluiten en menselijk toezicht
- Melden: datalekken en ernstige incidenten
- Rechten van mensen: inzage en uitleg bij besluiten
- Transparantie: informeren van mensen
- Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Vooraf risico's beoordelen: DPIA en FRIA
- Wie is verantwoordelijk: rollen in beide wetten
Waar dit de andere wet raakt
- De gebruiksaanwijzing van de aanbieder voedt de DPIA van de gebruiksverantwoordelijke
levert input voor
- Menselijk toezicht onder de AI Act en artikel 22 AVG: alleen betekenisvolle betrokkenheid telt
vervangt niet
- Mensen informeren dat een hoog-risicosysteem op hen wordt toegepast, naast de AVG-informatie
geldt naast
De tegenhanger in de andere wet
- Artikel 4 AVG: Definities
- Artikel 5 AVG: Beginselen inzake verwerking van persoonsgegevens
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 12 AVG: Transparante informatie, communicatie en nadere regels voor de uitoefening van de rechten van de betrokkene
- Artikel 13 AVG: Te verstrekken informatie wanneer persoonsgegevens bij de betrokkene worden verzameld
via Mensen informeren dat een hoog-risicosysteem op hen wordt toegepast, naast de AVG-informatie
- Artikel 14 AVG: Te verstrekken informatie wanneer de persoonsgegevens niet van de betrokkene zijn verkregen
via Mensen informeren dat een hoog-risicosysteem op hen wordt toegepast, naast de AVG-informatie
- Artikel 15 AVG: Recht van inzage van de betrokkene
- Artikel 22 AVG: Geautomatiseerde individuele besluitvorming, waaronder profilering
via Menselijk toezicht onder de AI Act en artikel 22 AVG: alleen betekenisvolle betrokkenheid telt
- Artikel 24 AVG: Verantwoordelijkheid van de verwerkingsverantwoordelijke
- Artikel 28 AVG: Verwerker
- Artikel 30 AVG: Register van de verwerkingsactiviteiten
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 33 AVG: Melding van een inbreuk in verband met persoonsgegevens aan de toezichthoudende autoriteit
- Artikel 34 AVG: Mededeling van een inbreuk in verband met persoonsgegevens aan de betrokkene
- Artikel 35 AVG: Gegevensbeschermingseffectbeoordeling
via De gebruiksaanwijzing van de aanbieder voedt de DPIA van de gebruiksverantwoordelijke
- Artikel 36 AVG: Voorafgaande raadpleging
AVG-uitleg die hier ook raakt6 van 28
- SCHUFA: kredietscore die derden zwaar laten meewegen is een geautomatiseerd besluit
2023-12-07 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), OQ tegen Land Hessen, met SCHUFA Holding AG als interveniënt · via Transparantie: informeren van mensen
- Dun & Bradstreet: recht op begrijpelijke uitleg van een geautomatiseerd besluit, bedrijfsgeheim is geen absolute weigeringsgrond
2025-02-27 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), CK tegen Magistrat der Stadt Wien, met Dun & Bradstreet Austria GmbH als andere partij · via Transparantie: informeren van mensen
- EDPS tegen SRB: gepseudonimiseerde gegevens zijn niet voor iedereen altijd persoonsgegevens, maar de informatieplicht geldt vanaf het verzamelen
2025-09-04 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) tegen Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (SRB) · via Transparantie: informeren van mensen
- Richtsnoeren inzake transparantie overeenkomstig Verordening 2016/679
2018-05-25 · definitief, Article 29 Working Party, bekrachtigd door de European Data Protection Board (EDPB) · via Transparantie: informeren van mensen
- EDPB sjabloon voor een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA template)
2026-04-14 · in consultatie, European Data Protection Board (EDPB) · via Vooraf risico's beoordelen: DPIA en FRIA
- Richtsnoeren voor gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) en bepaling of een verwerking waarschijnlijk een hoog risico inhoudt
2018-05-25 · definitief, Article 29 Working Party, bekrachtigd door de European Data Protection Board (EDPB) · via Vooraf risico's beoordelen: DPIA en FRIA