Artikel 53: Verplichtingen voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden
Artikel 53 vereist dat aanbieders van General Purpose AI (GPAI) modellen technische documentatie opstellen, informatie verstrekken aan downstream providers, een auteursrechtenbeleid voeren, en een samenvatting publiceren van de trainingsdata.
Praxikon houdt artikel 53 (Verplichtingen voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden) uit de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.
Officiële tekst
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2024/1689. Tekst ongewijzigd overgenomen.
Download AI Act (PDF) →Beslisboom
Bent u aanbieder van een AI-model voor algemene doeleinden, en welke plichten gelden?
Deze plichten gaan over het model zelf, niet over de toepassing die erop is gebouwd. De meeste organisaties die een groot taalmodel gebruiken of inbouwen, zijn geen modelaanbieder.
Vraag 1 · art. 3 punt 63
Gaat het om een AI-model dat aanzienlijke algemeenheid vertoont, een breed scala aan verschillende taken competent kan uitvoeren en in allerlei downstream-systemen of toepassingen kan worden geïntegreerd?
Volgens de richtsnoeren is een indicatief criterium dat het model is getraind met meer dan 10^23 FLOP en taal, beeld of video kan genereren. Een model voor één smalle taak valt er doorgaans buiten.
Volledig schema
- 1
Gaat het om een AI-model dat aanzienlijke algemeenheid vertoont, een breed scala aan verschillende taken competent kan uitvoeren en in allerlei downstream-systemen of toepassingen kan worden geïntegreerd?
art. 3 punt 63
- Ja → Vraag 2
- Nee → Uitkomst A
- 2
Wordt het model alleen gebruikt voor onderzoek, ontwikkeling of prototyping, vóór het in de handel wordt gebracht?
art. 3 punt 63
- Ja → Uitkomst B
- Nee → Vraag 3
- 3
Wat doet u met het model?
art. 3 punt 3 · art. 3 punt 68
- Wij ontwikkelen het (of laten het ontwikkelen) en brengen het onder eigen naam in de EU in de handel → Vraag 5
- Wij passen het model van een ander aan, bijvoorbeeld door finetunen, en brengen dat in de handel → Vraag 4
- Wij bouwen het model van een ander in ons eigen AI-systeem → Uitkomst C
- Wij gebruiken een AI-systeem dat op zo’n model draait → Uitkomst D
- 4
Gebruikt u voor de aanpassing meer dan een derde van de trainingsrekenkracht van het oorspronkelijke model?
art. 3 punt 3 · richtsnoeren GPAI van de Commissie
- Ja → Vraag 5
- Nee → Uitkomst C
- 5
Is de cumulatieve trainingsrekenkracht groter dan 10^25 FLOP, heeft het model op een andere manier capaciteiten met grote impact, of heeft de Commissie het aangewezen als model met systeemrisico?
art. 51 lid 1 en 2
- Ja → Uitkomst H
- Nee → Vraag 6
- 6
Brengt u het model uit onder een vrije en opensourcelicentie die raadplegen, gebruiken, wijzigen en verspreiden toestaat, en maakt u de parameters, inclusief de gewichten, de modelarchitectuur en de gebruiksinformatie openbaar?
art. 53 lid 2
- Ja → Uitkomst E
- Nee → Vraag 7
- 7
Is uw organisatie buiten de EU gevestigd?
art. 54 lid 1
- Ja → Uitkomst G
- Nee → Uitkomst F
Uitkomst A · Geldt niet
Geen AI-model voor algemene doeleinden
De plichten van artikel 53 gelden niet. Wordt het model in een AI-systeem gebruikt, dan gelden de regels voor dat systeem, afhankelijk van uw rol en het risico.
art. 3 punt 63
Uitkomst B · Geldt niet
Nog geen AI-model voor algemene doeleinden in de zin van de wet
Modellen die alleen voor onderzoek, ontwikkeling of prototyping worden gebruikt vóór het in de handel brengen, vallen buiten de definitie. Zodra u het model in de handel brengt, gelden de plichten.
art. 3 punt 63 · art. 2 lid 8
Uitkomst C · Geldt deels
U bent downstream-aanbieder, geen modelaanbieder
U hoeft de modelplichten van artikel 53 niet zelf na te komen. U heeft wel recht op de informatie en documentatie van de modelaanbieder (artikel 53 lid 1 onder b), en voor het AI-systeem dat u bouwt gelden de gewone regels, zoals artikel 50 en eventueel de hoog-risico-eisen.
art. 3 punt 68 · art. 53 lid 1 onder b · art. 50
Uitkomst D · Geldt niet
Geen modelplichten: u bent gebruiksverantwoordelijke
Wie een AI-systeem gebruikt dat op een model voor algemene doeleinden draait, heeft geen plichten uit artikel 53. Voor u gelden artikel 4 en, afhankelijk van het gebruik, artikel 50 lid 3 en 4 en artikel 26.
art. 3 punt 4 · art. 4 · art. 50 lid 3 · art. 50 lid 4 · art. 26
Uitkomst E · Geldt deels
Opensourcemodel: lichtere plichten
De technische documentatie voor het AI-bureau en de informatie voor downstream-aanbieders (lid 1 onder a en b) en de plicht tot een gemachtigde (artikel 54 lid 6) vervallen. Het auteursrechtbeleid en de openbare samenvatting van de trainingsinhoud (lid 1 onder c en d) blijven gelden, net als de plicht om samen te werken met de Commissie en de bevoegde autoriteiten (lid 3). Wordt het model tegen betaling of op een andere manier te gelde gemaakt aangeboden, dan geldt de uitzondering volgens overweging 103 niet. De plichten gelden sinds 2 augustus 2025; sinds 2 augustus 2026 kan de Commissie ze handhaven en boetes opleggen. Voor modellen die vóór 2 augustus 2025 in de handel kwamen, geldt 2 augustus 2027.
art. 53 lid 2 · art. 53 lid 1 onder c en d · art. 53 lid 3 · art. 54 lid 6 · art. 111 lid 3 · overweging 103
Uitkomst F · Geldt
U bent aanbieder: de vier plichten van artikel 53 gelden
Stel technische documentatie op en houd die bij (bijlage XI), geef downstream-aanbieders informatie en documentatie (bijlage XII), voer een auteursrechtbeleid, en publiceer een voldoende gedetailleerde samenvatting van de trainingsinhoud. Werk samen met de Commissie en de bevoegde autoriteiten. De plichten gelden sinds 2 augustus 2025; sinds 2 augustus 2026 kan de Commissie ze handhaven en boetes opleggen. Voor modellen die vóór 2 augustus 2025 in de handel kwamen, geldt 2 augustus 2027. Bent u aanbieder geworden door een aanpassing, dan beperken de plichten zich volgens de richtsnoeren van de Commissie tot uw aanpassing.
art. 53 lid 1 · art. 53 lid 3 · art. 53 lid 4 · art. 101 · art. 111 lid 3
Uitkomst G · Geldt
U bent aanbieder buiten de EU: wijs ook een gemachtigde aan
De vier plichten van artikel 53 gelden. Daarnaast wijst u vóór het in de handel brengen schriftelijk een in de EU gevestigde gemachtigde aan, die onder meer de documentatie tien jaar bewaart en met het AI-bureau samenwerkt. De plichten gelden sinds 2 augustus 2025; sinds 2 augustus 2026 kan de Commissie ze handhaven en boetes opleggen. Voor modellen die vóór 2 augustus 2025 in de handel kwamen, geldt 2 augustus 2027.
art. 53 lid 1 · art. 54 lid 1 · art. 54 lid 3 · art. 111 lid 3
Uitkomst H · Geldt
Model met systeemrisico: artikel 53 én artikel 55
Meld het model onverwijld en uiterlijk binnen twee weken bij de Commissie (artikel 52 lid 1). U kunt daarbij onderbouwen dat het model ondanks de drempel geen systeemrisico vormt; de Commissie beslist daarover (artikel 52 lid 2 en 3). Naast de plichten van artikel 53 voert u modelevaluaties uit met adversariële tests, beoordeelt en beperkt u systeemrisico’s, meldt u ernstige incidenten aan het AI-bureau en zorgt u voor passende cyberbeveiliging. De opensource-uitzondering geldt niet. Buiten de EU gevestigd: wijs een gemachtigde aan. De plichten gelden sinds 2 augustus 2025; sinds 2 augustus 2026 kan de Commissie ze handhaven en boetes opleggen. Voor modellen die vóór 2 augustus 2025 in de handel kwamen, geldt 2 augustus 2027.
art. 51 · art. 52 lid 1 · art. 52 lid 2 · art. 53 · art. 54 · art. 55 lid 1 · art. 111 lid 3
Officiële uitleg bij dit artikel
10- Richtsnoeren over de reikwijdte van de verplichtingen voor aanbieders van GPAI-modellenBepaalt wie uberhaupt als aanbieder van een GPAI-model kwalificeert en dus de documentatie- en auteursrechtplichten draagt, met het onderscheid tussen substantiele en kleine aanpassingenGepubliceerdRichtsnoerenEuropese Commissie18 jul 2025
- Praktijkcode voor AI voor algemene doeleindenVertaalt de documentatie-, informatie- en auteursrechtplichten voor aanbieders van GPAI-modellen naar concrete werkwijzen, inclusief een invulbaar documentatieformulier en een copyrightbeleidGepubliceerdPraktijkcodeEuropese Commissie / AI Office10 jul 2025
- Toelichting en model voor de openbare samenvatting van trainingsinhoud van GPAI-modellenIs het verplichte sjabloon waarmee lid 1 onder d wordt ingevuld: zonder dit format voldoet de openbare samenvatting van trainingsdata niet aan de eisGepubliceerdModelEuropese Commissie / AI Office24 jul 2025
- Vragen en antwoorden over de praktijkcode voor GPAIKoppelt de hoofdstukken transparantie en auteursrecht van de code aan de documentatie- en auteursrechtverplichtingen van aanbiedersGepubliceerdVraag en antwoordEuropese Commissie, DG CNECT20 jul 2026
- Vragen en antwoorden bij de richtsnoeren voor GPAI-aanbiedersGeeft de praktische afbakening wanneer een organisatie die een model fine-tunet zelf de documentatie- en auteursrechtverplichtingen van een aanbieder krijgtGepubliceerdVraag en antwoordEuropese Commissie, DG CNECT11 nov 2025
- Vragen en antwoorden over AI-modellen voor algemene doeleindenBeschrijft welke technische documentatie, informatie aan afnemers, auteursrechtbeleid en samenvatting van trainingsdata een aanbieder moet leverenGepubliceerdVraag en antwoordEuropese Commissie, DG CNECT9 sep 2025
- Advies van de Commissie over de beoordeling van de GPAI-praktijkcodeMaakt duidelijk dat ondertekenaars zich op de code kunnen beroepen om de verplichtingen van dit artikel aantoonbaar in te vullenGepubliceerdAdviesEuropese Commissie1 aug 2025
- EDPB-advies 28/2024 over gegevensbescherming bij AI-modellenBepaalt wanneer een op persoonsgegevens getraind GPAI-model zelf nog persoonsgegevens bevat, waardoor de aanbieder naast de GPAI-plichten uit de AI Act ook als verwerkingsverantwoordelijke onder de AVG kan kwalificeren.GepubliceerdAdviesEDPB (Europees Comité voor gegevensbescherming)17 dec 2024
- Tijdlijn AI-verordening (Algoritmekader)Plaatst de documentatie- en informatieplichten voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden op 2 augustus 2025GepubliceerdNationale uitlegMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Algoritmekader)17 jul 2025
- Handreiking generatieve AI en de AVGLegt naast de GPAI-plichten uit de AI-verordening de Nederlandse AVG-lat neer voor het ontwikkelen en in gebruik nemen van generatieve modellen, zodat organisaties beide sporen tegelijk moeten inrichten.GepubliceerdRichtsnoerenAutoriteit Persoonsgegevens13 jul 2026
Relevante overwegingen
Het begrip “AI-model voor algemene doeleinden” moet met het oog op de rechtszekerheid duidelijk worden gedefinieerd en worden gescheiden van het begrip “AI-systeem”. De definitie moet gebaseerd zijn o…
Hoewel het algemene karakter van een model, onder meer, ook aan de hand van het aantal parameters kan worden bepaald, moeten modellen met ten minste een miljard parameters die via grootschalig self-su…
Grote generatieve AI-modellen zijn een typisch voorbeeld van AI-modellen voor algemene doeleinden, aangezien ze op flexibele wijze content kunnen genereren in de vorm van bijvoorbeeld tekst, audio, be…