Artikel 4: AI-geletterdheid
Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025 en is op 27 juli 2026 gewijzigd. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken moeten maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, rekening houdend met kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en impact. Zij hoeven geen specifiek individueel niveau te waarborgen.
Praxikon houdt artikel 4 (AI-geletterdheid) uit de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.
Artikel 4 van de EU AI Act geldt sinds 2 februari 2025. Sinds 27 juli 2026 moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen. Die maatregelen moeten passen bij technische kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en betrokken personen. De wet verplicht geen specifiek individueel niveau, standaardcursus of certificaat.
Juridisch gecontroleerd op 30 juli 2026 · Zahed Ashkara
Officiële tekst
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2026/1744. Gewijzigde tekst van Artikel 4 overgenomen.
Bekijk wijzigingsverordening →Beslisboom
Wat vraagt artikel 4 van uw organisatie?
Artikel 4 vraagt maatregelen die de AI-geletterdheid van uw mensen ondersteunen, passend bij hun rol en de context. Het schrijft geen cursus, certificaat of toets voor.
Vraag 1 · art. 4 lid 1 · art. 3 punt 1
Ontwikkelt, levert of gebruikt uw organisatie een of meer AI-systemen, ook als het gaat om een chatbot of een AI-functie in kantoorsoftware?
Volledig schema
- 1
Ontwikkelt, levert of gebruikt uw organisatie een of meer AI-systemen, ook als het gaat om een chatbot of een AI-functie in kantoorsoftware?
art. 4 lid 1 · art. 3 punt 1
- Ja → Vraag 2
- Nee → Uitkomst A
- 2
Gaat het alleen om gebruik door uzelf als natuurlijke persoon, voor een louter persoonlijke, niet-professionele activiteit?
art. 3 punt 4 · art. 2 lid 10
- Ja → Uitkomst B
- Nee, het is beroepsmatig → Vraag 3
- 3
Wat is uw rol bij het AI-systeem?
art. 4 lid 1 · art. 3 punt 3 en 4
- Aanbieder → Vraag 4
- Gebruiksverantwoordelijke → Vraag 4
- Alleen importeur of distributeur → Uitkomst C
- 4
Weet u welke medewerkers en welke andere personen namens u met de AI-systemen werken, zoals ingehuurde krachten of dienstverleners, en in welke context?
art. 4 lid 1
- Ja → Vraag 5
- Nee, nog niet → Uitkomst D
- 5
Heeft u per rol of groep maatregelen genomen die passen bij hun technische kennis, ervaring, opleiding, de gebruikscontext en de personen op wie de systemen worden gebruikt?
art. 4 lid 1
- Ja → Vraag 6
- Nee of alleen algemeen → Uitkomst E
- 6
Kunt u laten zien welke maatregelen u nam, voor wie, wanneer, en hoe u ze periodiek evalueert?
art. 4 lid 1
- Ja → Vraag 7
- Nee → Uitkomst F
- 7
Gebruikt of levert u ook een hoog-risico-AI-systeem?
art. 26 lid 2 · art. 14
- Ja → Uitkomst H
- Nee → Uitkomst G
Uitkomst A · Geldt niet
Artikel 4 geldt nu niet voor u
Zonder AI-systeem bent u geen aanbieder of gebruiksverantwoordelijke en geldt artikel 4 niet. Controleer wel uw software: AI-functies zitten vaak in bestaande pakketten.
art. 4 lid 1 · art. 3 punt 1
Uitkomst B · Geldt niet
Geen plicht bij louter persoonlijk gebruik
Wie een AI-systeem gebruikt voor een louter persoonlijke, niet-professionele activiteit is geen gebruiksverantwoordelijke. Artikel 4 geldt dan niet.
art. 3 punt 4 · art. 2 lid 10
Uitkomst C · Geldt niet
Artikel 4 noemt alleen aanbieders en gebruiksverantwoordelijken
Als u alleen importeur of distributeur bent, rust artikel 4 niet op u. Gebruikt uw organisatie zelf ook AI-systemen, dan bent u voor dat gebruik wel gebruiksverantwoordelijke.
art. 4 lid 1 · art. 3 punt 4 · art. 3 punt 6 · art. 3 punt 7
Uitkomst D · Geldt
Artikel 4 geldt: begin met een overzicht
De plicht geldt sinds 2 februari 2025, sinds 27 juli 2026 in de huidige formulering. Zonder overzicht van systemen, rollen en context kunt u geen passende maatregelen kiezen.
art. 4 lid 1 · art. 113 onder a
Uitkomst E · Geldt
Artikel 4 geldt: neem maatregelen per rol
U moet maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, rekening houdend met kennis, ervaring, opleiding en context. U hoeft geen individueel niveau te garanderen. Een certificaat, minimumaantal uren of toets is niet voorgeschreven.
art. 4 lid 1
Uitkomst F · Geldt deels
Maatregelen genomen, maar nog niet aantoonbaar
Een maatregelenplicht toont u aan met een dossier van genomen maatregelen. De wet schrijft geen vorm voor; een interne registratie per rol is een praktische manier.
art. 4 lid 1
Uitkomst G · Geldt
U voldoet in opzet aan artikel 4
Houd het dossier actueel bij nieuwe systemen, nieuwe rollen en nieuwe mensen. De Commissie publiceert praktijkvoorbeelden van naleving; gebruik die als ijkpunt.
art. 4 lid 1 · art. 4 lid 2
Uitkomst H · Geldt deels
Artikel 4 op orde; menselijk toezicht vraagt meer
Bij hoog-risicosystemen gaan de plichten verder dan artikel 4. De aanbieder ontwerpt het systeem zo dat effectief menselijk toezicht mogelijk is (artikel 14). De gebruiksverantwoordelijke wijst het menselijk toezicht toe aan personen met de nodige bekwaamheid, opleiding en autoriteit (artikel 26 lid 2). Voor systemen uit bijlage III gelden deze plichten vanaf 2 december 2027, voor systemen onder bijlage I vanaf 2 augustus 2028.
art. 4 lid 1 · art. 26 lid 2 · art. 14 · art. 113 onder c
Officiële uitleg bij dit artikel
8- Verordening (EU) 2026/1744, Digital Omnibus over AIWijzigt Artikel 4 tot een plicht voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om maatregelen te nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen.GepubliceerdVerordeningEuropees Parlement en Raad van de Europese Unie24 jul 2026
- Levend repository van AI-geletterdheidspraktijkenGeeft concrete voorbeelden van maatregelen waarmee organisaties invulling geven aan de maatregelenplicht rond AI-geletterdheid, met de uitdrukkelijke kanttekening dat kopieren geen vermoeden van naleving oplevertGepubliceerdRichtsnoerenEuropese Commissie / AI Office27 jul 2026
- AI PactBevat de toezegging om AI-geletterdheid onder personeel te bevorderen en biedt via de webinars het bijbehorende uitlegmateriaalGepubliceerdPraktijkcodeEuropese Commissie / AI Office7 aug 2026
- Vragen en antwoorden over AI-geletterdheidIs de enige officiële uitleg van de Commissie over wat een organisatie concreet moet doen om aan de maatregelenplicht rond AI-geletterdheid te voldoenGepubliceerdVraag en antwoordEuropese Commissie, DG CNECT27 jul 2026
- NEN-EN-ISO/IEC 42001:2026 Artificiele intelligentie - ManagementsysteemBiedt een organisatiebrede structuur voor rollen, competenties en bewustwording waarmee de maatregelenplicht rond AI-geletterdheid uit artikel 4 aantoonbaar kan worden ingevuld.GepubliceerdNormISO/IEC JTC 1/SC 42, Europese overname via CEN-CENELEC, Nederlandse overname door NEN1 mrt 2026
- Tijdlijn AI-verordening (Algoritmekader)Plaatst de AI-geletterdheidsplicht op 2 februari 2025 en koppelt die aan vereiste aia-01 met bijbehorende maatregelenGepubliceerdNationale uitlegMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Algoritmekader)17 jul 2025
- Verder bouwen aan AI-geletterdheidVertaalt de open norm uit artikel 4 naar een concreet meerjarig actieplan, en maakt duidelijk dat de plicht ziet op het treffen van maatregelen en niet op een voorgeschreven opleidingsniveau per medewerkerGepubliceerdRichtsnoerenAutoriteit Persoonsgegevens23 okt 2025
- Werkagenda coordinerend AI- en algoritmetoezicht 2026Noemt het stimuleren van AI-geletterdheid als een van de vijf inhoudelijke speerpunten voor 2026GepubliceerdNationale uitlegAutoriteit Persoonsgegevens (Directie Coordinatie Algoritmes)26 mrt 2026
Wat betekent dit voor u?
Aanbieder (Provider)+
Deployer (Gebruiksverantwoordelijke)+
MKB / Startup+
Overheid+
Relevante tools
Gerelateerde handhaving
Nog geen handhavingsacties voor dit artikel. Volg ontwikkelingen via de Enforcement Tracker.
Gerelateerde blogposts
- →AI Toezichtcongres 2025: Alle inzichten op een rij
- →EU AI Act 2025: gedetailleerd overzicht ontwikkelingen
- →Artikel 4 AI-geletterdheid bewijsbenchmark: scorecard voor organisaties
- →EU AI Act publieke sector 2025: gids voor overheden
- →Waarom gamification AI-training effectiever maakt dan traditionele methoden
Kruisverwijzingen
Veelgestelde vragen
Wat is AI-geletterdheid volgens de AI Act?+
Voor wie geldt de AI-geletterdheidsverplichting?+
Wanneer geldt Artikel 4 over AI-geletterdheid?+
Moet iedereen hetzelfde niveau van AI-geletterdheid halen?+
Is een specifieke AI-geletterdheidstraining verplicht?+
Hoe documenteer ik maatregelen voor Artikel 4?+
Is een certificaat verplicht onder Artikel 4?+
Is er een vaste Artikel 4-boete?+
Geldt de AI-geletterdheidsverplichting ook als ik alleen ChatGPT of Copilot gebruik?+
Wat artikel 4 in de praktijk van u vraagt
Samenhang
Wat samenhangt met artikel 4 AI Act
Thema’s waarin dit terugkomt
De tegenhanger in de andere wet
- Artikel 37 AVG: Aanwijzing van de functionaris voor gegevensbescherming
via Kennis in de organisatie: functionaris gegevensbescherming en AI-geletterdheid
- Artikel 38 AVG: Positie van de functionaris voor gegevensbescherming
via Kennis in de organisatie: functionaris gegevensbescherming en AI-geletterdheid
- Artikel 39 AVG: Taken van de functionaris voor gegevensbescherming
via Kennis in de organisatie: functionaris gegevensbescherming en AI-geletterdheid