Ga naar de hoofdinhoud
Praxikon
Artikel 4 van 1134%

Artikel 4: AI-geletterdheid

Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025 en is op 27 juli 2026 gewijzigd. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken moeten maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, rekening houdend met kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en impact. Zij hoeven geen specifiek individueel niveau te waarborgen.

, AI- en privacyjuristverplichtingen gecontroleerd tegen de bron op

Praxikon houdt artikel 4 (AI-geletterdheid) uit de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.

EU Official:
ActiefVan kracht sinds 2 feb 2025
Titel I: Algemene bepalingen

Artikel 4 van de EU AI Act geldt sinds 2 februari 2025. Sinds 27 juli 2026 moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen. Die maatregelen moeten passen bij technische kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en betrokken personen. De wet verplicht geen specifiek individueel niveau, standaardcursus of certificaat.

Juridisch gecontroleerd op 30 juli 2026 · Zahed Ashkara

Officiële tekst

||

Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2026/1744. Gewijzigde tekst van Artikel 4 overgenomen.

Bekijk wijzigingsverordening →

Beslisboom

Wat vraagt artikel 4 van uw organisatie?

Artikel 4 vraagt maatregelen die de AI-geletterdheid van uw mensen ondersteunen, passend bij hun rol en de context. Het schrijft geen cursus, certificaat of toets voor.

Vraag 1 · art. 4 lid 1 · art. 3 punt 1

Ontwikkelt, levert of gebruikt uw organisatie een of meer AI-systemen, ook als het gaat om een chatbot of een AI-functie in kantoorsoftware?

Volledig schema
  1. 1

    Ontwikkelt, levert of gebruikt uw organisatie een of meer AI-systemen, ook als het gaat om een chatbot of een AI-functie in kantoorsoftware?

    art. 4 lid 1 · art. 3 punt 1

    • Ja → Vraag 2
    • Nee → Uitkomst A
  2. 2

    Gaat het alleen om gebruik door uzelf als natuurlijke persoon, voor een louter persoonlijke, niet-professionele activiteit?

    art. 3 punt 4 · art. 2 lid 10

    • Ja → Uitkomst B
    • Nee, het is beroepsmatig → Vraag 3
  3. 3

    Wat is uw rol bij het AI-systeem?

    art. 4 lid 1 · art. 3 punt 3 en 4

    • Aanbieder → Vraag 4
    • Gebruiksverantwoordelijke → Vraag 4
    • Alleen importeur of distributeur → Uitkomst C
  4. 4

    Weet u welke medewerkers en welke andere personen namens u met de AI-systemen werken, zoals ingehuurde krachten of dienstverleners, en in welke context?

    art. 4 lid 1

    • Ja → Vraag 5
    • Nee, nog niet → Uitkomst D
  5. 5

    Heeft u per rol of groep maatregelen genomen die passen bij hun technische kennis, ervaring, opleiding, de gebruikscontext en de personen op wie de systemen worden gebruikt?

    art. 4 lid 1

    • Ja → Vraag 6
    • Nee of alleen algemeen → Uitkomst E
  6. 6

    Kunt u laten zien welke maatregelen u nam, voor wie, wanneer, en hoe u ze periodiek evalueert?

    art. 4 lid 1

    • Ja → Vraag 7
    • Nee → Uitkomst F
  7. 7

    Gebruikt of levert u ook een hoog-risico-AI-systeem?

    art. 26 lid 2 · art. 14

    • Ja → Uitkomst H
    • Nee → Uitkomst G

Uitkomst A · Geldt niet

Artikel 4 geldt nu niet voor u

Zonder AI-systeem bent u geen aanbieder of gebruiksverantwoordelijke en geldt artikel 4 niet. Controleer wel uw software: AI-functies zitten vaak in bestaande pakketten.

art. 4 lid 1 · art. 3 punt 1

Uitkomst B · Geldt niet

Geen plicht bij louter persoonlijk gebruik

Wie een AI-systeem gebruikt voor een louter persoonlijke, niet-professionele activiteit is geen gebruiksverantwoordelijke. Artikel 4 geldt dan niet.

art. 3 punt 4 · art. 2 lid 10

Uitkomst C · Geldt niet

Artikel 4 noemt alleen aanbieders en gebruiksverantwoordelijken

Als u alleen importeur of distributeur bent, rust artikel 4 niet op u. Gebruikt uw organisatie zelf ook AI-systemen, dan bent u voor dat gebruik wel gebruiksverantwoordelijke.

art. 4 lid 1 · art. 3 punt 4 · art. 3 punt 6 · art. 3 punt 7

Uitkomst D · Geldt

Artikel 4 geldt: begin met een overzicht

De plicht geldt sinds 2 februari 2025, sinds 27 juli 2026 in de huidige formulering. Zonder overzicht van systemen, rollen en context kunt u geen passende maatregelen kiezen.

art. 4 lid 1 · art. 113 onder a

Uitkomst E · Geldt

Artikel 4 geldt: neem maatregelen per rol

U moet maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, rekening houdend met kennis, ervaring, opleiding en context. U hoeft geen individueel niveau te garanderen. Een certificaat, minimumaantal uren of toets is niet voorgeschreven.

art. 4 lid 1

Uitkomst F · Geldt deels

Maatregelen genomen, maar nog niet aantoonbaar

Een maatregelenplicht toont u aan met een dossier van genomen maatregelen. De wet schrijft geen vorm voor; een interne registratie per rol is een praktische manier.

art. 4 lid 1

Uitkomst G · Geldt

U voldoet in opzet aan artikel 4

Houd het dossier actueel bij nieuwe systemen, nieuwe rollen en nieuwe mensen. De Commissie publiceert praktijkvoorbeelden van naleving; gebruik die als ijkpunt.

art. 4 lid 1 · art. 4 lid 2

Uitkomst H · Geldt deels

Artikel 4 op orde; menselijk toezicht vraagt meer

Bij hoog-risicosystemen gaan de plichten verder dan artikel 4. De aanbieder ontwerpt het systeem zo dat effectief menselijk toezicht mogelijk is (artikel 14). De gebruiksverantwoordelijke wijst het menselijk toezicht toe aan personen met de nodige bekwaamheid, opleiding en autoriteit (artikel 26 lid 2). Voor systemen uit bijlage III gelden deze plichten vanaf 2 december 2027, voor systemen onder bijlage I vanaf 2 augustus 2028.

art. 4 lid 1 · art. 26 lid 2 · art. 14 · art. 113 onder c

Een beslisboom versimpelt. Twijfelt u bij een vraag, lees dan de vindplaats of laat het beoordelen. Gecontroleerd tegen de wettekst op 1 oktober 2026.

Officiële uitleg bij dit artikel

8

Wat betekent dit voor u?

Aanbieder (Provider)+
Neem maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen bij medewerkers en anderen die namens u AI-systemen exploiteren of gebruiken. Stem die maatregelen af op kennis, ervaring, opleiding, context en impact.
Deployer (Gebruiksverantwoordelijke)+
Bepaal welke begeleiding past bij medewerkers en anderen die namens u AI-systemen gebruiken. Training kan helpen, naast werkinstructies, praktijkbegeleiding en periodieke updates.
MKB / Startup+
Begin met een inventarisatie van AI-gebruik, rollen en risico's. Kies daarna haalbare maatregelen en leg intern vast waarom die bij uw context passen. Artikel 4 kent geen algemeen MKB-vrijstelling.
Overheid+
Koppel AI-geletterdheid aan concrete publieke processen en mogelijke burgerimpact. De wet vereist geen vast individueel niveau, maar context en de betrokken personen moeten wel worden meegewogen.

Relevante tools

Gerelateerde handhaving

Nog geen handhavingsacties voor dit artikel. Volg ontwikkelingen via de Enforcement Tracker.

Gerelateerde blogposts

Kruisverwijzingen

Overwegingen

Veelgestelde vragen

Wat is AI-geletterdheid volgens de AI Act?+
AI-geletterdheid omvat de vaardigheden, kennis en het begrip waarmee mensen AI-systemen geïnformeerd kunnen inzetten en kansen, risico's en mogelijke schade begrijpen. Artikel 4 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om maatregelen te nemen die de ontwikkeling daarvan ondersteunen.
Voor wie geldt de AI-geletterdheidsverplichting?+
Artikel 4 richt zich tot aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Hun maatregelen moeten zien op personeel en andere personen die namens hen AI-systemen exploiteren en gebruiken.
Wanneer geldt Artikel 4 over AI-geletterdheid?+
Artikel 4 is van toepassing sinds 2 februari 2025. De gewijzigde tekst uit Verordening (EU) 2026/1744 geldt sinds 27 juli 2026.
Moet iedereen hetzelfde niveau van AI-geletterdheid halen?+
Nee. Artikel 4 bepaalt uitdrukkelijk dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken geen specifiek niveau van AI-geletterdheid voor personen hoeven te waarborgen. De maatregel mag per rol en context verschillen.
Is een specifieke AI-geletterdheidstraining verplicht?+
Nee. Artikel 4 schrijft geen specifieke training of standaardcursus voor. Training kan een passende maatregel zijn, naast bijvoorbeeld guidance, werkinstructies en praktijkbegeleiding.
Hoe documenteer ik maatregelen voor Artikel 4?+
De Europese Commissie zegt dat organisaties interne registraties van training en andere guidance-initiatieven kunnen bijhouden. Leg ook vast waarom maatregelen passen bij kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en impact.
Is een certificaat verplicht onder Artikel 4?+
Nee. De Europese Commissie zegt dat geen certificaat nodig is. Een certificaat kan wel onderdeel zijn van een intern dossier met trainingsregistraties, guidance en periodieke evaluatie.
Is er een vaste Artikel 4-boete?+
Er is geen afzonderlijk vast boetebedrag voor Artikel 4. Nationale markttoezichtautoriteiten kunnen vanaf augustus 2026 proportionele sancties of andere handhavingsmaatregelen toepassen op basis van nationaal recht en de omstandigheden van het geval.
Geldt de AI-geletterdheidsverplichting ook als ik alleen ChatGPT of Copilot gebruik?+
Artikel 4 kan ook relevant zijn bij zakelijk gebruik van ChatGPT of Copilot. De Europese Commissie noemt expliciet dat medewerkers dan moeten worden geïnformeerd over specifieke risico's, zoals hallucinaties.

Wat artikel 4 in de praktijk van u vraagt

Samenhang

Wat samenhangt met artikel 4 AI Act