Artikel 4 van 1134%
Artikel 4: AI-geletterdheid
EU Official:
ActiefVan kracht sinds 2 feb 2025
Titel I: Algemene bepalingen
Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025 en is op 27 juli 2026 gewijzigd. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken moeten maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, rekening houdend met kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en impact. Zij hoeven geen specifiek individueel niveau te waarborgen.
Artikel 4 van de EU AI Act geldt sinds 2 februari 2025. Sinds 27 juli 2026 moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen. Die maatregelen moeten passen bij technische kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en betrokken personen. De wet verplicht geen specifiek individueel niveau, standaardcursus of certificaat.
Juridisch gecontroleerd op 30 juli 2026 · Zahed Ashkara
Officiële tekst
||
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2026/1744. Gewijzigde tekst van Artikel 4 overgenomen.
Bekijk wijzigingsverordening→Officiële uitleg bij dit artikel
8- Verordening (EU) 2026/1744, Digital Omnibus over AIWijzigt Artikel 4 tot een plicht voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om maatregelen te nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen.GepubliceerdVerordeningEuropees Parlement en Raad van de Europese Unie24 jul 2026
- Levend repository van AI-geletterdheidspraktijkenGeeft concrete voorbeelden van maatregelen waarmee organisaties invulling geven aan de maatregelenplicht rond AI-geletterdheid, met de uitdrukkelijke kanttekening dat kopieren geen vermoeden van naleving oplevertGepubliceerdRichtsnoerenEuropese Commissie / AI Office27 jul 2026
- AI PactBevat de toezegging om AI-geletterdheid onder personeel te bevorderen en biedt via de webinars het bijbehorende uitlegmateriaalGepubliceerdPraktijkcodeEuropese Commissie / AI Office7 aug 2026
- Vragen en antwoorden over AI-geletterdheidIs de enige officiële uitleg van de Commissie over wat een organisatie concreet moet doen om aan de maatregelenplicht rond AI-geletterdheid te voldoenGepubliceerdVraag en antwoordEuropese Commissie, DG CNECT27 jul 2026
- NEN-EN-ISO/IEC 42001:2026 Artificiele intelligentie - ManagementsysteemBiedt een organisatiebrede structuur voor rollen, competenties en bewustwording waarmee de maatregelenplicht rond AI-geletterdheid uit artikel 4 aantoonbaar kan worden ingevuld.GepubliceerdNormISO/IEC JTC 1/SC 42, Europese overname via CEN-CENELEC, Nederlandse overname door NEN1 mrt 2026
- Tijdlijn AI-verordening (Algoritmekader)Plaatst de AI-geletterdheidsplicht op 2 februari 2025 en koppelt die aan vereiste aia-01 met bijbehorende maatregelenGepubliceerdNationale uitlegMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Algoritmekader)17 jul 2025
- Verder bouwen aan AI-geletterdheidVertaalt de open norm uit artikel 4 naar een concreet meerjarig actieplan, en maakt duidelijk dat de plicht ziet op het treffen van maatregelen en niet op een voorgeschreven opleidingsniveau per medewerkerGepubliceerdRichtsnoerenAutoriteit Persoonsgegevens23 okt 2025
- Werkagenda coordinerend AI- en algoritmetoezicht 2026Noemt het stimuleren van AI-geletterdheid als een van de vijf inhoudelijke speerpunten voor 2026GepubliceerdNationale uitlegAutoriteit Persoonsgegevens (Directie Coordinatie Algoritmes)26 mrt 2026
Wat betekent dit voor u?
Aanbieder (Provider)+
Neem maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen bij medewerkers en anderen die namens u AI-systemen exploiteren of gebruiken. Stem die maatregelen af op kennis, ervaring, opleiding, context en impact.
Deployer (Gebruiksverantwoordelijke)+
Bepaal welke begeleiding past bij medewerkers en anderen die namens u AI-systemen gebruiken. Training kan helpen, naast werkinstructies, praktijkbegeleiding en periodieke updates.
MKB / Startup+
Begin met een inventarisatie van AI-gebruik, rollen en risico's. Kies daarna haalbare maatregelen en leg intern vast waarom die bij uw context passen. Artikel 4 kent geen algemeen MKB-vrijstelling.
Overheid+
Koppel AI-geletterdheid aan concrete publieke processen en mogelijke burgerimpact. De wet vereist geen vast individueel niveau, maar context en de betrokken personen moeten wel worden meegewogen.
Relevante tools
Gerelateerde handhaving
Nog geen handhavingsacties voor dit artikel. Volg ontwikkelingen via de Enforcement Tracker.
Gerelateerde blogposts
Kruisverwijzingen
Veelgestelde vragen
Wat is AI-geletterdheid volgens de AI Act?+
AI-geletterdheid omvat de vaardigheden, kennis en het begrip waarmee mensen AI-systemen geïnformeerd kunnen inzetten en kansen, risico's en mogelijke schade begrijpen. Artikel 4 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om maatregelen te nemen die de ontwikkeling daarvan ondersteunen.
Voor wie geldt de AI-geletterdheidsverplichting?+
Artikel 4 richt zich tot aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Hun maatregelen moeten zien op personeel en andere personen die namens hen AI-systemen exploiteren en gebruiken.
Wanneer geldt Artikel 4 over AI-geletterdheid?+
Artikel 4 is van toepassing sinds 2 februari 2025. De gewijzigde tekst uit Verordening (EU) 2026/1744 geldt sinds 27 juli 2026.
Moet ik als MKB ook voldoen aan artikel 4 van de AI Act?+
Ja. Artikel 4 bevat geen algemene uitzondering voor het MKB. De Commissie en de lidstaten moeten de inspanningen van aanbieders en gebruiksverantwoordelijken, met name kmo's, wel ondersteunen en faciliteren.
Moet iedereen hetzelfde niveau van AI-geletterdheid halen?+
Nee. Artikel 4 bepaalt uitdrukkelijk dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken geen specifiek niveau van AI-geletterdheid voor personen hoeven te waarborgen. De maatregel mag per rol en context verschillen.
Is een specifieke AI-geletterdheidstraining verplicht?+
Nee. Artikel 4 schrijft geen specifieke training of standaardcursus voor. Training kan een passende maatregel zijn, naast bijvoorbeeld guidance, werkinstructies en praktijkbegeleiding.
Geldt artikel 4 van de AI Act ook voor AI-systemen die ik inkoop?+
Ja. Een organisatie die een ingekocht AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, kan gebruiksverantwoordelijke zijn. Artikel 4 kijkt naar de rol en het gebruik, niet alleen naar wie het systeem heeft ontwikkeld.
Hoe documenteer ik maatregelen voor Artikel 4?+
De Europese Commissie zegt dat organisaties interne registraties van training en andere guidance-initiatieven kunnen bijhouden. Leg ook vast waarom maatregelen passen bij kennis, ervaring, opleiding, gebruikscontext en impact.
Is een certificaat verplicht onder Artikel 4?+
Nee. De Europese Commissie zegt dat geen certificaat nodig is. Een certificaat kan wel onderdeel zijn van een intern dossier met trainingsregistraties, guidance en periodieke evaluatie.
Is er een vaste Artikel 4-boete?+
Er is geen afzonderlijk vast boetebedrag voor Artikel 4. Nationale markttoezichtautoriteiten kunnen vanaf augustus 2026 proportionele sancties of andere handhavingsmaatregelen toepassen op basis van nationaal recht en de omstandigheden van het geval.
Geldt de AI-geletterdheidsverplichting ook als ik alleen ChatGPT of Copilot gebruik?+
Artikel 4 kan ook relevant zijn bij zakelijk gebruik van ChatGPT of Copilot. De Europese Commissie noemt expliciet dat medewerkers dan moeten worden geïnformeerd over specifieke risico's, zoals hallucinaties.