Artikel 5: Beginselen inzake verwerking van persoonsgegevensAI-relevant
Praxikon houdt artikel 5 (Beginselen inzake verwerking van persoonsgegevens) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.
Wat regelt artikel 5?
Artikel 5 bevat de zes beginselen waaraan elke verwerking van persoonsgegevens moet voldoen: rechtmatigheid, behoorlijkheid en transparantie (lid 1 onder a), doelbinding (b), minimale gegevensverwerking (c), juistheid (d), opslagbeperking (e) en integriteit en vertrouwelijkheid (f). Lid 2 voegt daar de verantwoordingsplicht aan toe: de verwerkingsverantwoordelijke is verantwoordelijk voor de naleving van die beginselen en moet dat kunnen aantonen. Het artikel bestaat omdat de rest van de verordening deze beginselen concreet uitwerkt; wie ze kent, begrijpt de logica achter alle andere verplichtingen. Overweging 39 licht toe wat de beginselen in de praktijk betekenen, zoals begrijpelijke informatie, een strikt minimum aan opslagtijd en termijnen voor het wissen van gegevens.
Kernbegrip: Verantwoordingsplicht: de verwerkingsverantwoordelijke moet de naleving van de beginselen niet alleen regelen, maar ook kunnen aantonen (lid 2)
Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkeverwerkerbetrokkenefunctionaris voor gegevensbescherming
Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.
Raakvlak met de AI Act
AVG-beginselen (doelbinding, minimalisatie, juistheid) zijn direct relevant voor AI-trainingsdata onder AI Act Art. 10 (data governance).
Officiële tekst
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.
Wat betekent dit voor u?
Verwerkingsverantwoordelijke
Toets elke verwerking aan de zes beginselen van lid 1 en leg vast hoe u daaraan voldoet, want lid 2 vraagt dat u die naleving kunt aantonen. Bepaal per verwerking het doel vooraf (lid 1 onder b), verzamel niet meer dan nodig (onder c) en stel volgens overweging 39 termijnen vast voor het wissen of periodiek toetsen van gegevens (onder e). Traint u bijvoorbeeld een AI-model op klantgegevens, dan geldt ook daarvoor dat u alleen de gegevens gebruikt die voor dat doel noodzakelijk zijn.
Verwerker
Ook als u ten behoeve van een ander verwerkt, moeten de gegevens juist, beveiligd en beperkt tot het doel blijven (lid 1 onder b, d en f). Zorg dat u de verwerkingsverantwoordelijke kunt helpen om de naleving aan te tonen (lid 2), bijvoorbeeld door vast te leggen welke beveiligingsmaatregelen u treft.
Functionaris gegevensbescherming
Gebruik de zes beginselen als vaste toets bij elk nieuw project en let vooral op doelbinding (lid 1 onder b) en opslagbeperking (onder e). Controleer of de organisatie de naleving daadwerkelijk kan aantonen (lid 2) en niet alleen beweert.
Betrokkene
U mag verwachten dat een organisatie u in begrijpelijke taal vertelt wat zij met uw gegevens doet (lid 1 onder a en overweging 39), niet meer verzamelt dan nodig is en uw gegevens niet langer bewaart dan noodzakelijk. Zijn uw gegevens onjuist, dan moet de organisatie alle redelijke maatregelen nemen om ze te wissen of te corrigeren (lid 1 onder d).
Compliance checklist
Gerelateerde overwegingen
Kruisverwijzingen
Veelgestelde vragen
Samenhang
Wat samenhangt met artikel 5 AVG
Thema’s waarin dit terugkomt
De tegenhanger in de andere wet
- Artikel 10 AI Act: Data en datagovernance
- Artikel 11 AI Act: Technische documentatie
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 12 AI Act: Registratie
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 18 AI Act: Bewaring van documentatie
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 19 AI Act: Automatisch gegenereerde logs
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 26 AI Act: Verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
Rechtspraak8 van 10
- Rechtbank Noord-Nederland houdt AP-boete voor dorpslivestream in stand, verlaagt naar 375 euro
2025-01-09 · status niet vastgesteld, Rechtbank Noord-Nederland
- Schrems tegen Meta: geen onbeperkt bewaren en combineren van gegevens voor gerichte advertenties
2024-10-04 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Vierde kamer), Maximilian Schrems tegen Meta Platforms Ireland Limited
- Raad van State: boete van 600.000 euro voor wifi-tracking Enschede blijft van tafel
2026-07-29 · definitief, Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak
- Rechtbank Gelderland: curator is verwerkingsverantwoordelijke, AP-boete voor onbeveiligde harde schijf verlaagd naar 58.125 euro
2025-08-07 · status niet vastgesteld, Rechtbank Gelderland
- Mousse: aanhef meneer of mevrouw vragen bij een treinkaartje is niet noodzakelijk
2025-01-09 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), Mousse tegen Commission nationale de l'informatique et des libertés (CNIL) en SNCF Connect
- Rechtbank Overijssel herroept AP-boete voor wifi-tracking Enschede
2024-02-02 · definitief, Rechtbank Overijssel
- Voorzieningenrechter: AP moet boetebedrag onleesbaar maken bij verstrekking van handhavingsbesluit aan klagers
2024-05-31 · status niet vastgesteld, Rechtbank Den Haag, voorzieningenrechter (kort geding, team handel)
- Raad van State: AP mocht DPG Media beboeten voor standaard vragen van kopie ID, boete gehalveerd naar 262.500 euro
2025-09-24 · definitief, Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak
Richtsnoeren
- Richtsnoeren 02/2026 over anonimisering
2026-07-07 · in consultatie, European Data Protection Board (EDPB)
- Opinie 28/2024 over bepaalde gegevensbeschermingsaspecten van de verwerking van persoonsgegevens in het kader van AI-modellen
2024-12-17 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 4/2019 over artikel 25 gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen
2020-10-20 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 03/2026 over webscraping in het kader van generatieve AI
2026-07-07 · in consultatie, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 1/2024 over verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6 lid 1 onder f AVG (gerechtvaardigd belang)
2024-10-08 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 02/2025 over verwerking van persoonsgegevens via blockchaintechnologie
2026-07-07 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 1/2026 over verwerking van persoonsgegevens voor wetenschappelijk onderzoek
2026-04-15 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- EDPB en EDPS nemen Joint Opinion 2/2026 over de Digital Omnibus aan
2026-02-10 · definitief, European Data Protection Board en European Data Protection Supervisor
Handhaving en boetes8 van 10
- AP en KNLTB beëindigen rechtszaak: boete verlaagd van 525.000 naar maximaal 250.000 euro
2025-10-18 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 600.000 euro voor AS Watson (Kruidvat) om tracking cookies zonder toestemming
2024-05-02 · vernietigd, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 500 euro en last onder dwangsom voor Stichting Oud Lemmer om webcam-livestream
2021-07-09 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 100 miljoen euro voor MLU B.V. (Yango) wegens doorgifte naar Rusland
2026-04-01 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- AP verlaagt Kruidvat-boete in bezwaar naar 50.000 euro
2025-05-27 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Tien gemeenten beboet (totaal 250.000 euro) voor illegale dossiers over islamitische inwoners
2026-02-03 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Experian Nederland krijgt boete van 2,7 miljoen euro voor kredietscores zonder grondslag en zonder informatie
2025-10-16 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Coolblue krijgt in bezwaar boete van 40.000 euro voor cookies zonder toestemming
2024-12-23 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
Wetgeving in beweging
- Voorstel: definitie wetenschappelijk onderzoek, doelbinding en informatieplicht bij onderzoek (artikel 4, punt 38, artikel 5, lid 1, onder b, en artikel 13, lid 5 AVG)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie
- Raad: Cypriotisch voorzitterschap legt onderhandelingsmandaat voor, Coreper-stemming van 26 juni 2026 geannuleerd
2026-06-22 · in onderhandeling, Raad van de Europese Unie, Antici-groep (vereenvoudiging) en Coreper
- Commissie publiceert Digital Omnibus voorstel COM(2025) 837
2025-11-19 · voorstel, Europese Commissie