Uitspraak
SyRI: wetgeving voor een overheidsrisicomodel zonder inzicht in indicatoren en model biedt onvoldoende waarborgen
- Datum
- Status
- definitief
- Instantie
- Rechtbank Den Haag, NJCM c.s. en FNV tegen de Staat der Nederlanden
- Kenmerk
- Rechtbank Den Haag 5 februari 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:865
Waar het over gaat
De rechtbank toetste de wetgeving voor het Systeem Risico Indicatie (SyRI), waarmee de overheid gegevens koppelde om risico's op fraude met uitkeringen en toeslagen te signaleren, aan artikel 8 EVRM. Zij betrok daarbij de beginselen van transparantie, doelbinding en dataminimalisatie uit de AVG en oordeelde dat de wetgeving onvoldoende inzichtelijk en controleerbaar is. Zonder inzicht in de risico-indicatoren en het risicomodel, of nadere wettelijke waarborgen die dat gebrek compenseren, valt niet vast te stellen dat de inbreuk op het privéleven steeds proportioneel en daarmee noodzakelijk is. De rechtbank verklaarde artikel 65 Wet SUWI en hoofdstuk 5a Besluit SUWI onverbindend wegens strijd met artikel 8 lid 2 EVRM.
Wat dit betekent voor de praktijk
Wie als overheid een risicomodel op burgers inzet, moet kunnen laten zien welke indicatoren en welk model worden gebruikt, of in de wet waarborgen hebben die dat gebrek aan inzicht opvangen. Transparantie over het model is geen extraatje maar voorwaarde voor een rechtmatige inzet.
De AVG-artikelen waar het om gaat
Bron: Rechtspraak.nl, ECLI:NL:RBDHA:2020:865, rechtsoverwegingen 6.86, 6.95 en 7.2gecontroleerd op 10 oktober 2026
Samenvatting en praktijkduiding door Praxikon. Geen juridisch advies; de bron gaat voor.
Samenhang
Wat samenhangt met deze ontwikkeling
Thema’s waarin dit terugkomt
De tegenhanger in de andere wet
- Artikel 10 AI Act: Data en datagovernance
- Artikel 11 AI Act: Technische documentatie
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 12 AI Act: Registratie
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 18 AI Act: Bewaring van documentatie
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 19 AI Act: Automatisch gegenereerde logs
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
- Artikel 26 AI Act: Verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico
via Vastleggen: verwerkingsregister, technische documentatie en logs
Rechtspraak8 van 10
- Rechtbank Noord-Nederland houdt AP-boete voor dorpslivestream in stand, verlaagt naar 375 euro
2025-01-09 · status niet vastgesteld, Rechtbank Noord-Nederland
- Schrems tegen Meta: geen onbeperkt bewaren en combineren van gegevens voor gerichte advertenties
2024-10-04 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Vierde kamer), Maximilian Schrems tegen Meta Platforms Ireland Limited
- Raad van State: boete van 600.000 euro voor wifi-tracking Enschede blijft van tafel
2026-07-29 · definitief, Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak
- Rechtbank Gelderland: curator is verwerkingsverantwoordelijke, AP-boete voor onbeveiligde harde schijf verlaagd naar 58.125 euro
2025-08-07 · status niet vastgesteld, Rechtbank Gelderland
- Mousse: aanhef meneer of mevrouw vragen bij een treinkaartje is niet noodzakelijk
2025-01-09 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), Mousse tegen Commission nationale de l'informatique et des libertés (CNIL) en SNCF Connect
- Rechtbank Overijssel herroept AP-boete voor wifi-tracking Enschede
2024-02-02 · definitief, Rechtbank Overijssel
- Voorzieningenrechter: AP moet boetebedrag onleesbaar maken bij verstrekking van handhavingsbesluit aan klagers
2024-05-31 · status niet vastgesteld, Rechtbank Den Haag, voorzieningenrechter (kort geding, team handel)
- Raad van State: AP mocht DPG Media beboeten voor standaard vragen van kopie ID, boete gehalveerd naar 262.500 euro
2025-09-24 · definitief, Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak
Richtsnoeren
- Richtsnoeren 02/2026 over anonimisering
2026-07-07 · in consultatie, European Data Protection Board (EDPB)
- Opinie 28/2024 over bepaalde gegevensbeschermingsaspecten van de verwerking van persoonsgegevens in het kader van AI-modellen
2024-12-17 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 4/2019 over artikel 25 gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen
2020-10-20 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 03/2026 over webscraping in het kader van generatieve AI
2026-07-07 · in consultatie, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 1/2024 over verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6 lid 1 onder f AVG (gerechtvaardigd belang)
2024-10-08 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 02/2025 over verwerking van persoonsgegevens via blockchaintechnologie
2026-07-07 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 1/2026 over verwerking van persoonsgegevens voor wetenschappelijk onderzoek
2026-04-15 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- EDPB en EDPS nemen Joint Opinion 2/2026 over de Digital Omnibus aan
2026-02-10 · definitief, European Data Protection Board en European Data Protection Supervisor
Handhaving en boetes8 van 11
- AP en KNLTB beëindigen rechtszaak: boete verlaagd van 525.000 naar maximaal 250.000 euro
2025-10-18 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 600.000 euro voor AS Watson (Kruidvat) om tracking cookies zonder toestemming
2024-05-02 · vernietigd, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 500 euro en last onder dwangsom voor Stichting Oud Lemmer om webcam-livestream
2021-07-09 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 100 miljoen euro voor MLU B.V. (Yango) wegens doorgifte naar Rusland
2026-04-01 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- AP verlaagt Kruidvat-boete in bezwaar naar 50.000 euro
2025-05-27 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Tien gemeenten beboet (totaal 250.000 euro) voor illegale dossiers over islamitische inwoners
2026-02-03 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Experian Nederland krijgt boete van 2,7 miljoen euro voor kredietscores zonder grondslag en zonder informatie
2025-10-16 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Coolblue krijgt in bezwaar boete van 40.000 euro voor cookies zonder toestemming
2024-12-23 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
Wetgeving in beweging
- Voorstel: definitie wetenschappelijk onderzoek, doelbinding en informatieplicht bij onderzoek (artikel 4, punt 38, artikel 5, lid 1, onder b, en artikel 13, lid 5 AVG)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie
- Raad: Cypriotisch voorzitterschap legt onderhandelingsmandaat voor, Coreper-stemming van 26 juni 2026 geannuleerd
2026-06-22 · in onderhandeling, Raad van de Europese Unie, Antici-groep (vereenvoudiging) en Coreper
- Commissie publiceert Digital Omnibus voorstel COM(2025) 837
2025-11-19 · voorstel, Europese Commissie