Artikel 6: Rechtmatigheid van de verwerkingAI-relevant
Praxikon houdt artikel 6 (Rechtmatigheid van de verwerking) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.
Wat regelt artikel 6?
Artikel 6 bepaalt wanneer een verwerking van persoonsgegevens rechtmatig is. Lid 1 noemt zes grondslagen, waarvan er minstens één van toepassing moet zijn: toestemming (a), uitvoering van een overeenkomst (b), een wettelijke verplichting (c), vitale belangen (d), een taak van algemeen belang of openbaar gezag (e) en gerechtvaardigd belang (f). Overheidsinstanties mogen zich bij de uitoefening van hun taken niet op het gerechtvaardigd belang beroepen (lid 1, laatste alinea). De leden 2 en 3 regelen dat de grondslagen c en e in Unierecht of lidstatelijk recht moeten zijn vastgelegd en dat lidstaten die nader mogen invullen. Lid 4 geeft de factoren waarmee u beoordeelt of gegevens voor een ander doel mogen worden gebruikt dan waarvoor ze zijn verzameld.
Kernbegrip: Grondslag: een van de zes voorwaarden uit lid 1 die een verwerking rechtmatig maakt; zonder grondslag is verwerking niet toegestaan
Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkeverwerkerbetrokkenelidstaat
Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.
Raakvlak met de AI Act
Een geldige rechtsgrondslag is vereist voor het verwerken van persoonsgegevens in AI-trainingsdata. AI Act Art. 10 verwijst indirect naar deze AVG-eis.
Officiële tekst
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.
Beslisboom
Welke grondslag heeft u voor de verwerking?
Kies de grondslag per verwerkingsdoel en vóór de verwerking begint. Verwerkt u bijzondere persoonsgegevens, dan heeft u daarnaast een uitzondering uit artikel 9 lid 2 nodig.
Vraag 1 · art. 4 punt 1 en 2
Verwerkt u persoonsgegevens: informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon?
Ook gepseudonimiseerde gegevens, IP-adressen en klantnummers kunnen persoonsgegevens zijn.
Volledig schema
- 1
Verwerkt u persoonsgegevens: informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon?
art. 4 punt 1 en 2
- Ja → Vraag 2
- Nee → Uitkomst A
- 2
Is de verwerking noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting die op u rust, vastgelegd in Unierecht of Nederlands recht?
art. 6 lid 1 onder c · art. 6 lid 3
- Ja → Uitkomst B
- Nee → Vraag 3
- 3
Is de verwerking noodzakelijk voor een taak van algemeen belang of voor de uitoefening van openbaar gezag die u bij wet is opgedragen?
art. 6 lid 1 onder e · art. 6 lid 3
- Ja → Uitkomst C
- Nee → Vraag 4
- 4
Is de verwerking noodzakelijk voor de uitvoering van een overeenkomst waarbij de betrokkene partij is, of om op diens verzoek stappen te zetten vóór het sluiten van een overeenkomst?
art. 6 lid 1 onder b
- Ja → Uitkomst D
- Nee → Vraag 5
- 5
Is de verwerking noodzakelijk om de vitale belangen van de betrokkene of van een andere natuurlijke persoon te beschermen, zoals bij een medisch noodgeval?
art. 6 lid 1 onder d
- Ja → Uitkomst E
- Nee → Vraag 6
- 6
Bent u een overheidsinstantie die deze verwerking verricht bij de uitoefening van haar taken?
art. 6 lid 1, tweede alinea
- Ja → Vraag 10
- Nee → Vraag 7
- 7
Stap 1: behartigt u of een derde een gerechtvaardigd belang dat rechtmatig, duidelijk omschreven en daadwerkelijk aanwezig is?
art. 6 lid 1 onder f
- Ja → Vraag 8
- Nee → Vraag 10
- 8
Stap 2: is de verwerking noodzakelijk voor dat belang, dus kunt u het doel niet redelijkerwijs bereiken met minder of minder ingrijpende verwerking?
art. 6 lid 1 onder f
- Ja → Vraag 9
- Nee → Vraag 10
- 9
Stap 3: wegen de belangen en grondrechten van de betrokkenen niet zwaarder, rekening houdend met hun redelijke verwachtingen, de aard van de gegevens en extra bescherming voor kinderen?
art. 6 lid 1 onder f · overweging 47
- Ja, hun belangen gaan niet voor → Uitkomst F
- Nee of twijfel → Vraag 10
- 10
Kunt u vrijelijk gegeven, specifieke, geïnformeerde en ondubbelzinnige toestemming krijgen met een actieve handeling, die u kunt aantonen en die even makkelijk is in te trekken als te geven?
art. 6 lid 1 onder a · art. 7 · art. 4 punt 11
- Ja → Uitkomst G
- Nee → Uitkomst H
Uitkomst A · Geldt niet
De AVG is niet van toepassing
Zonder persoonsgegevens heeft u geen grondslag nodig. Let op: gegevens die u met redelijke middelen tot een persoon kunt herleiden, ook via een ander, gelden wel als persoonsgegevens.
art. 4 punt 1 · overweging 26
Uitkomst B · Geldt
Grondslag: wettelijke verplichting
U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder c. Het doel volgt uit de wet zelf. Verwerk niet meer dan de verplichting vraagt en bewaar niet langer dan de wet voorschrijft.
art. 6 lid 1 onder c · art. 6 lid 3
Uitkomst C · Geldt
Grondslag: taak van algemeen belang of openbaar gezag
U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder e. De taak moet een basis hebben in Unie- of lidstatelijk recht, en de verwerking moet noodzakelijk en evenredig zijn. Betrokkenen kunnen bezwaar maken (artikel 21).
art. 6 lid 1 onder e · art. 6 lid 3 · art. 21
Uitkomst D · Geldt
Grondslag: uitvoering van een overeenkomst
U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder b, maar alleen wat objectief noodzakelijk is voor de overeenkomst. Voor extra doelen, zoals marketing of productontwikkeling, heeft u een andere grondslag nodig.
art. 6 lid 1 onder b
Uitkomst E · Geldt
Grondslag: vitaal belang
U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder d. Deze grondslag is bedoeld voor situaties waarin het leven of de gezondheid van iemand op het spel staat, zoals een medisch noodgeval of een humanitaire noodsituatie. Gaat het om het vitale belang van een ander dan de betrokkene, dan steunt u er in beginsel alleen op als de verwerking niet kennelijk op een andere grondslag kan berusten (overweging 46).
art. 6 lid 1 onder d · overweging 46
Uitkomst F · Geldt
Grondslag: gerechtvaardigd belang
U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder f. Leg de drie stappen schriftelijk vast en vermeld het belang in uw privacyverklaring. Betrokkenen hebben recht van bezwaar; bij direct marketing is dat absoluut.
art. 6 lid 1 onder f · art. 13 lid 1 onder d · art. 21
Uitkomst G · Geldt
Grondslag: toestemming
U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder a. U moet de toestemming kunnen aantonen, een vraag om toestemming moet los staan van andere zaken, en intrekken moet altijd kunnen. Na intrekking stopt de verwerking voor dat doel.
art. 6 lid 1 onder a · art. 7 · art. 4 punt 11
Uitkomst H · Verboden
Geen grondslag: u mag niet verwerken
Zonder een van de zes grondslagen is de verwerking onrechtmatig. Pas het doel of de opzet aan, beperk de gegevens, of zoek een wettelijke basis.
art. 6 lid 1 · art. 5 lid 1 onder a
Wat betekent dit voor u?
Verwerkingsverantwoordelijke
Bepaal vóór elke verwerking op welke grondslag uit lid 1 u steunt en leg dat vast. Kiest u gerechtvaardigd belang (lid 1 onder f), dan moet u uw belang afwegen tegen de belangen en grondrechten van de betrokkene, met extra gewicht als het om een kind gaat; overweging 47 noemt de redelijke verwachtingen van de betrokkene als maatstaf. Wilt u gegevens voor een nieuw doel gebruiken, bijvoorbeeld om er een AI-model mee te trainen, dan doorloopt u de verenigbaarheidstoets van lid 4, tenzij u nieuwe toestemming heeft of een wettelijke bepaling dat toestaat.
Verwerker
De grondslag hoort bij de verwerkingsverantwoordelijke; u kunt als verwerker niet zelf een grondslag kiezen. Gaat u de gegevens voor een eigen doel gebruiken, dan bent u voor dat deel geen verwerker meer en heeft u zelf een grondslag uit lid 1 nodig.
Functionaris gegevensbescherming
Controleer of voor elke verwerking een grondslag is vastgelegd en of die grondslag past bij de situatie: overweging 43 waarschuwt dat toestemming geen geldige grondslag is bij een duidelijke wanverhouding, bijvoorbeeld tussen overheid en burger. Bewaak de verenigbaarheidstoets van lid 4 bij elk voorstel om gegevens voor een ander doel te gebruiken.
Betrokkene
Een organisatie mag uw gegevens alleen verwerken als een van de zes grondslagen uit lid 1 van toepassing is. Steunt zij op gerechtvaardigd belang, dan mogen uw belangen en grondrechten niet zwaarder wegen (lid 1 onder f). Bij gebruik voor een ander doel moet de organisatie u volgens overweging 50 informeren over dat doel en over uw rechten, waaronder het recht om bezwaar te maken.
Compliance checklist
Gerelateerde overwegingen
Voor rechtmatige verwerking van persoonsgegevens is de toestemming van de betrokkene vereist of een andere gerechtvaardigde grondslag waarin de wet voorziet, hetzij in deze verordening, hetzij in ande...
(41)Wanneer in deze verordening naar een rechtsgrond of een wetgevingsmaatregel wordt verwezen, vereist dit niet noodzakelijkerwijs dat een door een parlement vastgestelde wetgevingshandeling nodig is, on...
(42)Indien de verwerking plaatsvindt op grond van toestemming van de betrokkene, moet de verwerkingsverantwoordelijke kunnen aantonen dat de betrokkene toestemming heeft gegeven voor de verwerking. Met na...
(43)Om ervoor te zorgen dat toestemming vrijelijk wordt verleend, mag toestemming geen geldige rechtsgrond zijn voor de verwerking van persoonsgegevens in een specifiek geval wanneer er sprake is van een ...
(44)Een verwerking die noodzakelijk is in het kader van een overeenkomst of een voorgenomen overeenkomst, dient rechtmatig te zijn....
(45)Indien de verwerking wordt verricht omdat de verwerkingsverantwoordelijke hiertoe wettelijk is verplicht of indien de verwerking noodzakelijk is voor de vervulling van een taak van algemeen belang dan...
(46)De verwerking van persoonsgegevens dient ook als rechtmatig te worden beschouwd indien zij noodzakelijk is voor de bescherming van een belang dat voor het leven van de betrokkene of dat van een andere...
(47)De gerechtvaardigde belangen van een verwerkingsverantwoordelijke, waaronder die van een verwerkingsverantwoordelijke aan wie de persoonsgegevens kunnen worden verstrekt, of van een derde, kan een rec...
(48)Verwerkingsverantwoordelijken die deel uitmaken van een concern of een groep van instellingen die aan een centraal lichaam verbonden zijn, kunnen een gerechtvaardigd belang hebben bij de doorzending v...
(49)De verwerking van persoonsgegevens voor zover die strikt noodzakelijk en evenredig is met het oog op netwerk- en informatiebeveiliging, d.w.z. dat een netwerk of informatiesysteem op een bepaald vertr...
(50)De verwerking van persoonsgegevens voor andere doeleinden dan die waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld, mag enkel worden toegestaan indien de verwerking verenigbaar is met de doele...
Kruisverwijzingen
Meer rechtspraak, richtsnoeren en boetes
Aanvullend op het overzicht onderaan deze pagina: uitspraken, richtsnoeren en boetes die dit artikel uitleggen of toepassen, nieuwste eerst. Elk item is nagelopen tegen de officiële bron.
Rechtspraak (20)
- 18 juni 2026 · C-484/24 · HvJ EUNTH Haustechnik
Een rechter die bewijs met persoonsgegevens gebruikt, verwerkt die op grond van een wettelijke verplichting, mits duidelijke nationale rechtspraak de voorwaarden bepaalt. Onrechtmatig verkregen bewijs is niet automatisch uitgesloten, maar vóór verdere verstrekking moet de rechter de gegevens beperken tot wat nodig is.
- 13 november 2025 · C-654/23 · HvJ EUE-privacyrichtlijnInteligo Media
Wie een e-mailadres gebruikt voor een nieuwsbrief binnen de soft opt-in van de e-privacyrichtlijn, hoeft daarnaast geen grondslag uit artikel 6 AVG te hebben.
- 19 december 2024 · C-65/23 · HvJ EUMK v K GmbH
Een cao of bedrijfsovereenkomst over werknemersgegevens moet ook voldoen aan de artikelen 5, 6 en 9 van de AVG, en de rechter toetst de noodzaak volledig.
- 7 maart 2024 · C-740/22 · HvJ EUEndemol Shine Finland
Het mondeling verstrekken van informatie over strafzaken is verwerking als die informatie in een bestand staat of daarin komt. Zulke gegevens mogen niet aan iedereen worden verstrekt zonder dat de aanvrager een specifiek belang aantoont.
- 21 december 2023 · C-667/21 · HvJ EUKrankenversicherung Nordrhein
Wie gezondheidsgegevens verwerkt op basis van een uitzondering in artikel 9 lid 2, heeft daarnaast een grondslag uit artikel 6 nodig. Schadevergoeding heeft een compenserende en geen bestraffende functie.
Toon nog 15
- 7 december 2023 · C-26/22, C-64/22 · HvJ EUSCHUFA (schuldsanering)
Een kredietbureau mag gegevens over schuldsanering niet langer bewaren dan het openbare register. Een besluit van de toezichthouder op een klacht is volledig toetsbaar door de rechter.
- 9 november 2023 · C-319/22 · HvJ EUGesamtverband Autoteile-Handel
Een voertuigidentificatienummer is een persoonsgegeven voor wie redelijkerwijs middelen heeft om het aan de houder te koppelen. Fabrikanten hebben een wettelijke verplichting om deze nummers aan onafhankelijke reparateurs te verstrekken.
- 30 maart 2023 · C-34/21 · HvJ EUHauptpersonalrat
Nationale regels over werknemersgegevens zijn alleen specifiekere regels in de zin van artikel 88 als zij aan de eisen van lid 2 voldoen. Anders blijven zij buiten toepassing, tenzij zij een grondslag vormen als bedoeld in artikel 6 lid 3.
- 2 maart 2023 · C-268/21 · HvJ EUNorra Stockholm Bygg
De AVG geldt ook als een civiele rechter het overleggen van een personeelsregister als bewijs beveelt. De rechter moet de belangen van de betrokkenen afwegen en dataminimalisatie toepassen, bijvoorbeeld via pseudonimisering.
- 20 oktober 2022 · C-77/21 · HvJ EUDigi
Klantgegevens kopiëren naar een testdatabase kan verenigbare verdere verwerking zijn, maar die gegevens mogen daar niet langer staan dan nodig is voor het testen en herstellen van fouten.
- 1 augustus 2022 · C-184/20 · HvJ EUOT v Vyriausioji tarnybinės etikos komisija
Gegevens waaruit indirect gevoelige informatie blijkt, zoals de naam van een partner die seksuele geaardheid onthult, vallen onder artikel 9. Online publicatie van belangenverklaringen ging verder dan nodig.
- 22 juni 2021 · C-439/19 · HvJ EULatvijas Republikas Saeima
Strafpunten voor verkeersovertredingen zijn strafrechtelijke gegevens. Een wet die deze gegevens zonder specifiek belang voor iedereen openbaar maakt of voor hergebruik aan bedrijven verstrekt, is in strijd met de AVG.
- 11 december 2019 · C-708/18 · HvJ EURichtlijn 95/46TK v Asociaţia de Proprietari
Camerabewaking in de gemeenschappelijke delen van een appartementengebouw kan zonder toestemming op gerechtvaardigd belang rusten, mits aan de voorwaarden van die grondslag is voldaan.
- 17 oktober 2019 · 1874/13, 8567/13 · EHRMEVRMLópez Ribalda e.a. v. Spanje (Grote Kamer)
De Grote Kamer vindt geen schending van artikel 8 EVRM bij heimelijke camerabewaking van kassamedewerkers, gezien het redelijke vermoeden van ernstige diefstal en de beperkte duur en reikwijdte.
- 29 juli 2019 · C-40/17 · HvJ EURichtlijn 95/46Fashion ID
Een website met een Facebook-knop is gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijke, maar alleen voor het verzamelen en doorsturen van bezoekersgegevens. Consumentenorganisaties mogen namens betrokkenen procederen.
- 5 september 2017 · 61496/08 · EHRMEVRMBărbulescu v. Roemenië (Grote Kamer)
De Grote Kamer vindt een schending van artikel 8 EVRM door het lezen van berichten van een werknemer. Nationale rechters moeten onder meer toetsen of vooraf is gewaarschuwd, of er een legitieme reden was en of minder ingrijpende middelen mogelijk waren.
- 4 mei 2017 · C-13/16 · HvJ EURichtlijn 95/46Rīgas satiksme
De grondslag gerechtvaardigd belang verplicht niet tot verstrekking van gegevens aan een derde die een schadeclaim wil instellen, maar staat zo'n verstrekking op basis van nationaal recht ook niet in de weg. Het Hof zette hier de drie cumulatieve voorwaarden voor die grondslag uiteen.
- 19 oktober 2016 · C-582/14 · HvJ EURichtlijn 95/46Breyer
Een dynamisch IP-adres is een persoonsgegeven voor een websitebeheerder die over wettelijke middelen beschikt om de gebruiker via de internetprovider te laten identificeren. Nationaal recht mag de grondslag gerechtvaardigd belang niet bij voorbaat uitsluiten.
- 24 november 2011 · C-468/10 · HvJ EURichtlijn 95/46ASNEF
Lidstaten mogen aan de grondslag gerechtvaardigd belang geen extra voorwaarden toevoegen, zoals de eis dat de gegevens uit openbare bronnen komen. De bepaling heeft rechtstreekse werking.
- 16 december 2008 · C-524/06 · HvJ EURichtlijn 95/46Huber
Noodzakelijk is een autonoom Unierechtelijk begrip. Een centraal register van buitenlandse Unieburgers is alleen noodzakelijk als het uitsluitend de benodigde gegevens bevat en de wetstoepassing doelmatiger maakt.
Richtsnoeren (11)
- 17 september 2026 · v2.0 · EDPBRichtsnoeren 3/2025 over de wisselwerking tussen de DSA en de AVG
Beschrijft hoe verplichtingen uit de digitaledienstenverordening en de AVG samen worden toegepast, onder meer bij contentmoderatie, aanbevelingssystemen en advertenties.
- 9 oktober 2025 · EDPB en Europese CommissieConsultatieversieGezamenlijke richtsnoeren over de wisselwerking tussen de digitalemarktenverordening en de algemene verordening gegevensbescherming
Ontwerp van EDPB en Europese Commissie dat uitlegt hoe poortwachters de verplichtingen uit de DMA en de AVG op samenhangende wijze naleven, onder meer bij toestemming en gegevensportabiliteit.
- 4 juni 2025 · v2.1 · EDPBRichtsnoeren 02/2024 over artikel 48 AVG
Legt uit hoe een organisatie moet omgaan met een verzoek van een rechter of overheid uit een derde land om persoonsgegevens te verstrekken, waarbij zowel een grondslag als een doorgifte-instrument nodig is.
- 8 oktober 2024 · v1.0 · EDPBConsultatieversieRichtsnoeren 1/2024 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder f), AVG
Beschrijft de drie stappen voor het gebruik van gerechtvaardigd belang als grondslag: een legitiem belang, noodzaak en een belangenafweging.
- 13 april 2021 · v2.1 · EDPBRichtsnoeren 8/2020 over het targeten van gebruikers van sociale media
Beschrijft de rollen en verantwoordelijkheden van socialemediaplatforms en adverteerders bij gerichte advertenties en de grondslagen die daarbij passen.
Toon nog 6
- 15 december 2020 · v2.0 · EDPBRichtsnoeren 06/2020 over de wisselwerking tussen de tweede betaaldienstenrichtlijn en de AVG
Behandelt hoe betaaldienstverleners onder PSD2 persoonsgegevens mogen verwerken, met aandacht voor de grondslag, gegevens van derden en bijzondere categorieen.
- 29 januari 2020 · v2.1 · EDPBRichtsnoeren 3/2019 over de verwerking van persoonsgegevens door middel van videoapparatuur
Behandelt cameratoezicht onder de AVG, waaronder de uitzondering voor huishoudelijk gebruik, de grondslag, biometrische gegevens, informatieplichten en bewaartermijnen.
- 8 oktober 2019 · v2.0 · EDPBRichtsnoeren 2/2019 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder b), AVG bij het leveren van onlinediensten
Verduidelijkt wanneer een verwerking echt noodzakelijk is voor de uitvoering van een overeenkomst met de betrokkene bij onlinediensten, en wanneer een andere grondslag nodig is.
- 8 juni 2017 · WP249 (Opinion 2/2017) · Artikel 29-werkgroepAdvies 2/2017 over gegevensverwerking op het werk
Beoordeelt monitoring van werknemers met nieuwe technologie en benadrukt dat toestemming op het werk zelden vrij is en dat toezicht noodzakelijk en evenredig moet zijn.
- 9 april 2014 · WP217 (Opinion 06/2014) · Artikel 29-werkgroepRichtlijn 95/46Advies 06/2014 over het begrip gerechtvaardigd belang van de voor de verwerking verantwoordelijke in de zin van artikel 7 van Richtlijn 95/46/EG
Werkt de belangenafweging bij gerechtvaardigd belang uit, met aandacht voor de aard van het belang, de gevolgen voor betrokkenen en aanvullende waarborgen.
- 2 april 2013 · WP203 (Opinion 03/2013) · Artikel 29-werkgroepRichtlijn 95/46Advies 03/2013 over doelbinding
Werkt het beginsel van doelbinding uit, met de eis van welbepaalde doeleinden en de factoren om te toetsen of verdere verwerking verenigbaar is.
Boetes (9)
- 22 oktober 2024 · Data Protection Commission (Ierland)€ 310.000.000LinkedIn: gedragsanalyse en gerichte advertenties
LinkedIn gebruikte gegevens van leden voor gedragsanalyse en gerichte advertenties zonder geldige grondslag: de toestemming was niet geldig en gerechtvaardigd belang en de overeenkomst gingen niet op. Leden kregen bovendien onvoldoende informatie over de gebruikte grondslagen.
Besluit van 22 oktober 2024, bekendgemaakt op 24 oktober 2024. LinkedIn is in beroep gegaan bij de Ierse High Court.
- 16 mei 2024 · Autoriteit Persoonsgegevens€ 30.500.000Clearview AI: illegale database met gezichtsafdrukken
Clearview schraapte miljarden foto's van internet en zette gezichten om in biometrische codes, zonder grondslag en in strijd met het verbod op verwerking van biometrische gegevens. Het informeerde mensen niet, reageerde niet op inzageverzoeken en had geen vertegenwoordiger in de EU.
Besluit van 16 mei 2024, bekendgemaakt op 3 september 2024. Clearview heeft geen bezwaar gemaakt, dus de boete staat vast. Voor het ontbreken van een EU-vertegenwoordiger (artikel 27) legde de AP geen aparte boete op.
- 31 december 2022 · Data Protection Commission (Ierland)€ 390.000.000Meta: overeenkomst als grondslag voor gedragsadvertenties
Meta baseerde gedragsadvertenties op Facebook en Instagram op de gebruikersovereenkomst, maar volgens het bindende EDPB-besluit was dat geen geldige grondslag. Gebruikers kregen bovendien onvoldoende duidelijke informatie over welke grondslag voor welke verwerking gold.
Twee besluiten van 31 december 2022 (210 miljoen euro voor Facebook, 180 miljoen euro voor Instagram), bekendgemaakt op 4 januari 2023. Meta kondigde aan tegen zowel de inhoud als de boetes in beroep te gaan.
- 2 september 2022 · Data Protection Commission (Ierland)€ 405.000.000Instagram: gegevens van kinderen standaard openbaar
Kinderen tussen 13 en 17 jaar konden een zakelijk account openen waarbij hun e-mailadres of telefoonnummer openbaar werd, en persoonlijke accounts van kinderen stonden standaard op openbaar. Op last van het EDPB werd ook een inbreuk op de grondslag voor de verwerking vastgesteld.
Besluit van 2 september 2022, bekendgemaakt op 15 september 2022. Meta heeft beroep ingesteld bij de Ierse High Court.
- 25 november 2021 · Autoriteit Persoonsgegevens€ 2.750.000Belastingdienst: nationaliteit bij kinderopvangtoeslag
De dienst Toeslagen bewaarde jarenlang ten onrechte de dubbele nationaliteit van Nederlanders en gebruikte de nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag in een risicomodel en bij fraudebestrijding, terwijl dat niet nodig was. Die verwerking was onrechtmatig en door het discriminerende karakter ook onbehoorlijk.
Besluit van 25 november 2021, bekendgemaakt op 7 december 2021. De Belastingdienst liet weten geen bezwaar te maken.
Toon nog 4
- 15 juli 2021 · CNPD (Luxemburg)€ 746.000.000Amazon: gerichte advertenties zonder geldige grondslag
Amazon verwerkte persoonsgegevens voor op interesses gebaseerde advertenties op grond van gerechtvaardigd belang, wat geen geldige grondslag bleek. Daarnaast schoot Amazon tekort in informatie aan gebruikers en in het honoreren van rechten zoals inzage, rectificatie en verwijdering.
De bestuursrechter in eerste aanleg bevestigde de boete op 18 maart 2025. In hoger beroep vernietigde de Cour administrative op 12 maart 2026 het besluit en stuurde de zaak terug naar de CNPD, omdat de CNPD niet had onderzocht of Amazon opzettelijk of nalatig handelde en niet had afgewogen welke maatregel het meest passend was. De kern van de vastgestelde inbreuken bleef overeind; de grieven over artikel 21 vielen volgens het hof buiten het onderzoek.
- 1 oktober 2020 · HmbBfDI (Hamburg)€ 35.258.708H&M: registratie van het privéleven van werknemers
Leidinggevenden in het servicecenter in Neurenberg legden jarenlang uitgebreide notities vast over het privéleven van honderden werknemers, waaronder ziekte, vakanties, familieproblemen en geloof. Die gegevens werden gebruikt voor profielen en beslissingen over het dienstverband.
Datum is de datum van de persverklaring; H&M heeft volgens berichtgeving geen bezwaar gemaakt, zodat de boete vaststaat.
- 20 december 2019 · Autoriteit Persoonsgegevens€ 525.000KNLTB: verstrekking van ledengegevens aan sponsors
De tennisbond verstrekte in 2018 tegen betaling persoonsgegevens van leden aan twee sponsors, die de leden daarna benaderden met reclame. De AP oordeelde dat hiervoor geen geldige grondslag was en dat het voor een deel van de leden ging om verdere verwerking die niet verenigbaar was met het oorspronkelijke doel.
Besluit van 20 december 2019, bekendgemaakt op 3 maart 2020. Na het arrest van het Hof van Justitie (C-621/22, 4 oktober 2024) spraken AP en KNLTB in oktober 2025 af de procedure te beëindigen; de AP verlaagt de boete naar 250.000 euro, verminderd met de kosten van een voorlichtingscampagne. Een definitief nieuw boetebesluit was aangekondigd voor uiterlijk juni 2026 maar is niet gevonden.
- 21 januari 2019 · CNIL (Frankrijk)€ 50.000.000Google: transparantie en toestemming bij Android
Bij het aanmaken van een Google-account op een Android-telefoon was de informatie over de verwerking versnipperd en onduidelijk. De toestemming voor gepersonaliseerde advertenties was niet voldoende geïnformeerd en niet specifiek en ondubbelzinnig.
De Conseil d'État verwierp het beroep van Google op 19 juni 2020; de boete staat vast.
Lijn in de rechtspraakGerechtvaardigd belang en overeenkomst
Wanneer mag je zonder toestemming verwerken?
- Rīgas satiksme (2017)Drie cumulatieve voorwaarden voor gerechtvaardigd belang.
- Fashion ID (2019)Bij gezamenlijke verantwoordelijkheid moet elke partij een eigen belang hebben.
- Richtsnoeren 2/2019 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder b), AVG bij het leveren van onlinediensten (2019)Noodzakelijk voor de overeenkomst is een objectieve toets.
- Meta Platforms v Bundeskartellamt (2023)Gepersonaliseerde advertenties zijn niet noodzakelijk voor de overeenkomst.
- KNLTB (2024)Een commercieel belang kan gerechtvaardigd zijn, maar de noodzaak blijft streng.
- Richtsnoeren 1/2024 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder f), AVG (2024)Het EDPB werkt de drie stappen uit in richtsnoeren.
- Mousse (2025)Het belang moet bij het verzamelen zijn meegedeeld.
Lijn in de rechtspraakToestemming en cookies
Wanneer is toestemming geldig?
- Planet49 (2019)Een vooraf aangevinkt vakje is geen toestemming.
- Richtsnoeren 05/2020 inzake toestemming overeenkomstig Verordening 2016/679 (2020)Het EDPB: cookiemuren en scrollen leveren geen geldige toestemming op.
- Orange Romania (2020)De verwerkingsverantwoordelijke moet de toestemming bewijzen.
- Meta Platforms v Bundeskartellamt (2023)Een dominante positie sluit toestemming niet uit, maar weegt zwaar.
- Advies 08/2024 over geldige toestemming bij 'consent or pay'-modellen van grote onlineplatforms (2024)Betalen of toestemmen bij grote platforms is meestal geen vrije keuze.
- Inteligo Media (2025)Binnen de soft opt-in van de e-privacyrichtlijn is geen aparte AVG-grondslag nodig.
- Digital Omnibus: voorstel tot wijziging van de AVG (2025)Voorstel om cookieregels naar de AVG te verplaatsen.
Gecontroleerd op 1 oktober 2026
Veelgestelde vragen
Samenhang
Wat samenhangt met artikel 6 AVG
Thema’s waarin dit terugkomt
De tegenhanger in de andere wet
Rechtspraak
- Hof van Justitie EU over KNLTB: zuiver commercieel belang kan gerechtvaardigd belang zijn
2024-10-04 · definitief, Hof van Justitie van de Europese Unie
- Rechtbank Noord-Nederland houdt AP-boete voor dorpslivestream in stand, verlaagt naar 375 euro
2025-01-09 · status niet vastgesteld, Rechtbank Noord-Nederland
- Raad van State: boete van 600.000 euro voor wifi-tracking Enschede blijft van tafel
2026-07-29 · definitief, Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak
- Mousse: aanhef meneer of mevrouw vragen bij een treinkaartje is niet noodzakelijk
2025-01-09 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), Mousse tegen Commission nationale de l'informatique et des libertés (CNIL) en SNCF Connect
- Rechtbank Overijssel herroept AP-boete voor wifi-tracking Enschede
2024-02-02 · definitief, Rechtbank Overijssel
- Voorzieningenrechter: AP moet boetebedrag onleesbaar maken bij verstrekking van handhavingsbesluit aan klagers
2024-05-31 · status niet vastgesteld, Rechtbank Den Haag, voorzieningenrechter (kort geding, team handel)
- Meta tegen Bundeskartellamt: mededingingsautoriteit mag AVG-inbreuk vaststellen, strenge eisen aan grondslagen voor gepersonaliseerde advertenties
2023-07-04 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Grote kamer), Meta Platforms Inc., Meta Platforms Ireland Ltd en Facebook Deutschland GmbH tegen Bundeskartellamt
Richtsnoeren
- Opinie 28/2024 over bepaalde gegevensbeschermingsaspecten van de verwerking van persoonsgegevens in het kader van AI-modellen
2024-12-17 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 03/2026 over webscraping in het kader van generatieve AI
2026-07-07 · in consultatie, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 1/2024 over verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6 lid 1 onder f AVG (gerechtvaardigd belang)
2024-10-08 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 05/2020 over toestemming onder Verordening 2016/679
2020-05-04 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Autoriteit Persoonsgegevens publiceert position paper over Omnibus Digitaal en Omnibus AI
2026-01-13 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Richtsnoeren 01/2025 over pseudonimisering
2025-01-16 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 1/2026 over verwerking van persoonsgegevens voor wetenschappelijk onderzoek
2026-04-15 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- EDPB en EDPS nemen Joint Opinion 2/2026 over de Digital Omnibus aan
2026-02-10 · definitief, European Data Protection Board en European Data Protection Supervisor
Handhaving en boetes8 van 9
- AP en KNLTB beëindigen rechtszaak: boete verlaagd van 525.000 naar maximaal 250.000 euro
2025-10-18 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 600.000 euro voor AS Watson (Kruidvat) om tracking cookies zonder toestemming
2024-05-02 · vernietigd, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 500 euro en last onder dwangsom voor Stichting Oud Lemmer om webcam-livestream
2021-07-09 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- AP verlaagt Kruidvat-boete in bezwaar naar 50.000 euro
2025-05-27 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Tien gemeenten beboet (totaal 250.000 euro) voor illegale dossiers over islamitische inwoners
2026-02-03 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Experian Nederland krijgt boete van 2,7 miljoen euro voor kredietscores zonder grondslag en zonder informatie
2025-10-16 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Coolblue krijgt in bezwaar boete van 40.000 euro voor cookies zonder toestemming
2024-12-23 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Formele waarschuwing aan minister van OCW om oorlogsarchief CABR niet online doorzoekbaar te maken
2024-11-26 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
Wetgeving in beweging
- Voorstel: uitzondering voor biometrische verificatie onder eigen controle (artikel 9, lid 2, onder l AVG)
2025-11-19 · voorstel, Europese Commissie
- Voorstel: gerechtvaardigd belang voor ontwikkeling en gebruik van AI (nieuw artikel 88c AVG)
2025-11-19 · voorstel, Europese Commissie
- Raad: Iers voorzitterschap zet onderhandelingen voort met herzien compromis, Antici-groep 11 september 2026
2026-09-11 · in onderhandeling, Raad van de Europese Unie, Iers voorzitterschap
- Voorstel: cookieregels van ePrivacy naar de AVG, met nieuwe uitzonderingen en zesmaandenregel (nieuw artikel 88a AVG en artikel 5, lid 3 ePrivacy)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie
- Voorstel: definitie wetenschappelijk onderzoek, doelbinding en informatieplicht bij onderzoek (artikel 4, punt 38, artikel 5, lid 1, onder b, en artikel 13, lid 5 AVG)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie