Ga naar de hoofdinhoud
Praxikon

Artikel 6: Rechtmatigheid van de verwerkingAI-relevant

Praxikon houdt artikel 6 (Rechtmatigheid van de verwerking) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.

Hoofdstuk IIVan kracht sinds 25-05-2018

Wat regelt artikel 6?

Artikel 6 bepaalt wanneer een verwerking van persoonsgegevens rechtmatig is. Lid 1 noemt zes grondslagen, waarvan er minstens één van toepassing moet zijn: toestemming (a), uitvoering van een overeenkomst (b), een wettelijke verplichting (c), vitale belangen (d), een taak van algemeen belang of openbaar gezag (e) en gerechtvaardigd belang (f). Overheidsinstanties mogen zich bij de uitoefening van hun taken niet op het gerechtvaardigd belang beroepen (lid 1, laatste alinea). De leden 2 en 3 regelen dat de grondslagen c en e in Unierecht of lidstatelijk recht moeten zijn vastgelegd en dat lidstaten die nader mogen invullen. Lid 4 geeft de factoren waarmee u beoordeelt of gegevens voor een ander doel mogen worden gebruikt dan waarvoor ze zijn verzameld.

Kernbegrip: Grondslag: een van de zes voorwaarden uit lid 1 die een verwerking rechtmatig maakt; zonder grondslag is verwerking niet toegestaan

Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkeverwerkerbetrokkenelidstaat

Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.

Raakvlak met de AI Act

Een geldige rechtsgrondslag is vereist voor het verwerken van persoonsgegevens in AI-trainingsdata. AI Act Art. 10 verwijst indirect naar deze AVG-eis.

Officiële tekst

/
De verwerking is alleen rechtmatig indien en voor zover aan ten minste een van de onderstaande voorwaarden is voldaan: a) de betrokkene heeft toestemming gegeven voor de verwerking van zijn persoonsgegevens voor een of meer specifieke doeleinden; b) de verwerking is noodzakelijk voor de uitvoering van een overeenkomst waarbij de betrokkene partij is, of om op verzoek van de betrokkene vóór de sluiting van een overeenkomst maatregelen te nemen; c) de verwerking is noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting die op de verwerkingsverantwoordelijke rust; d) de verwerking is noodzakelijk om de vitale belangen van de betrokkene of van een andere natuurlijke persoon te beschermen; e) de verwerking is noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang of van een taak in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is opgedragen; f) de verwerking is noodzakelijk voor de behartiging van de gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of van een derde, behalve wanneer de belangen of de grondrechten en de fundamentele vrijheden van de betrokkene die tot bescherming van persoonsgegevens nopen, zwaarder wegen dan die belangen, met name wanneer de betrokkene een kind is. De eerste alinea, punt f), geldt niet voor de verwerking door overheidsinstanties in het kader van de uitoefening van hun taken.
De lidstaten kunnen specifiekere bepalingen handhaven of invoeren ter aanpassing van de manier waarop de regels van deze verordening met betrekking tot de verwerking met het oog op de naleving van lid 1, punten c) en e), worden toegepast; hiertoe kunnen zij een nadere omschrijving geven van specifieke voorschriften voor de verwerking en andere maatregelen om een rechtmatige en behoorlijke verwerking te waarborgen, ook voor andere specifieke verwerkingssituaties als bedoeld in hoofdstuk IX.
De rechtsgrond voor de in lid 1, punten c) en e), bedoelde verwerking moet worden vastgesteld bij: a) Unierecht; of b) lidstatelijk recht dat op de verwerkingsverantwoordelijke van toepassing is. Het doel van de verwerking wordt in die rechtsgrond vastgesteld of is met betrekking tot de in lid 1, punt e), bedoelde verwerking noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang of voor de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is verleend. Die rechtsgrond kan specifieke bepalingen bevatten om de toepassing van de regels van deze verordening aan te passen, met inbegrip van de algemene voorwaarden inzake de rechtmatigheid van verwerking door de verwerkingsverantwoordelijke; de types verwerkte gegevens; de betrokkenen; de entiteiten waaraan en de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens mogen worden verstrekt; de doelbinding; de opslagperioden; en de verwerkingsactiviteiten en -procedures, waaronder maatregelen om te zorgen voor een rechtmatige en behoorlijke verwerking, zoals die voor andere specifieke verwerkingssituaties als bedoeld in hoofdstuk IX. Het Unierecht of het lidstatelijke recht moet beantwoorden aan een doelstelling van algemeen belang en moet evenredig zijn met het nagestreefde gerechtvaardigde doel.
Wanneer de verwerking voor een ander doel dan dat waarvoor de persoonsgegevens zijn verzameld niet berust op toestemming van de betrokkene of op een Unierechtelijke bepaling of een lidstaatrechtelijke bepaling die in een democratische samenleving een noodzakelijke en evenredige maatregel vormt ter waarborging van de in artikel 23, lid 1, bedoelde doelstellingen houdt de verwerkingsverantwoordelijke bij de beoordeling van de vraag of de verwerking voor een ander doel verenigbaar is met het doel waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld onder meer rekening met: a) ieder verband tussen de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens zijn verzameld, en de doeleinden van de voorgenomen verdere verwerking; b) het kader waarin de persoonsgegevens zijn verzameld, met name wat de verhouding tussen de betrokkenen en de verwerkingsverantwoordelijke betreft; c) de aard van de persoonsgegevens, met name of bijzondere categorieën van persoonsgegevens worden verwerkt, overeenkomstig artikel 9, en of persoonsgegevens over strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten worden verwerkt, overeenkomstig artikel 10; d) de mogelijke gevolgen van de voorgenomen verdere verwerking voor de betrokkenen; e) het bestaan van passende waarborgen, waaronder eventueel versleuteling of pseudonimisering.

Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.

Beslisboom

Welke grondslag heeft u voor de verwerking?

Kies de grondslag per verwerkingsdoel en vóór de verwerking begint. Verwerkt u bijzondere persoonsgegevens, dan heeft u daarnaast een uitzondering uit artikel 9 lid 2 nodig.

Vraag 1 · art. 4 punt 1 en 2

Verwerkt u persoonsgegevens: informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon?

Ook gepseudonimiseerde gegevens, IP-adressen en klantnummers kunnen persoonsgegevens zijn.

Volledig schema
  1. 1

    Verwerkt u persoonsgegevens: informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon?

    art. 4 punt 1 en 2

    • Ja → Vraag 2
    • Nee → Uitkomst A
  2. 2

    Is de verwerking noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting die op u rust, vastgelegd in Unierecht of Nederlands recht?

    art. 6 lid 1 onder c · art. 6 lid 3

    • Ja → Uitkomst B
    • Nee → Vraag 3
  3. 3

    Is de verwerking noodzakelijk voor een taak van algemeen belang of voor de uitoefening van openbaar gezag die u bij wet is opgedragen?

    art. 6 lid 1 onder e · art. 6 lid 3

    • Ja → Uitkomst C
    • Nee → Vraag 4
  4. 4

    Is de verwerking noodzakelijk voor de uitvoering van een overeenkomst waarbij de betrokkene partij is, of om op diens verzoek stappen te zetten vóór het sluiten van een overeenkomst?

    art. 6 lid 1 onder b

    • Ja → Uitkomst D
    • Nee → Vraag 5
  5. 5

    Is de verwerking noodzakelijk om de vitale belangen van de betrokkene of van een andere natuurlijke persoon te beschermen, zoals bij een medisch noodgeval?

    art. 6 lid 1 onder d

    • Ja → Uitkomst E
    • Nee → Vraag 6
  6. 6

    Bent u een overheidsinstantie die deze verwerking verricht bij de uitoefening van haar taken?

    art. 6 lid 1, tweede alinea

    • Ja → Vraag 10
    • Nee → Vraag 7
  7. 7

    Stap 1: behartigt u of een derde een gerechtvaardigd belang dat rechtmatig, duidelijk omschreven en daadwerkelijk aanwezig is?

    art. 6 lid 1 onder f

    • Ja → Vraag 8
    • Nee → Vraag 10
  8. 8

    Stap 2: is de verwerking noodzakelijk voor dat belang, dus kunt u het doel niet redelijkerwijs bereiken met minder of minder ingrijpende verwerking?

    art. 6 lid 1 onder f

    • Ja → Vraag 9
    • Nee → Vraag 10
  9. 9

    Stap 3: wegen de belangen en grondrechten van de betrokkenen niet zwaarder, rekening houdend met hun redelijke verwachtingen, de aard van de gegevens en extra bescherming voor kinderen?

    art. 6 lid 1 onder f · overweging 47

    • Ja, hun belangen gaan niet voor → Uitkomst F
    • Nee of twijfel → Vraag 10
  10. 10

    Kunt u vrijelijk gegeven, specifieke, geïnformeerde en ondubbelzinnige toestemming krijgen met een actieve handeling, die u kunt aantonen en die even makkelijk is in te trekken als te geven?

    art. 6 lid 1 onder a · art. 7 · art. 4 punt 11

    • Ja → Uitkomst G
    • Nee → Uitkomst H

Uitkomst A · Geldt niet

De AVG is niet van toepassing

Zonder persoonsgegevens heeft u geen grondslag nodig. Let op: gegevens die u met redelijke middelen tot een persoon kunt herleiden, ook via een ander, gelden wel als persoonsgegevens.

art. 4 punt 1 · overweging 26

Uitkomst B · Geldt

Grondslag: wettelijke verplichting

U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder c. Het doel volgt uit de wet zelf. Verwerk niet meer dan de verplichting vraagt en bewaar niet langer dan de wet voorschrijft.

art. 6 lid 1 onder c · art. 6 lid 3

Uitkomst C · Geldt

Grondslag: taak van algemeen belang of openbaar gezag

U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder e. De taak moet een basis hebben in Unie- of lidstatelijk recht, en de verwerking moet noodzakelijk en evenredig zijn. Betrokkenen kunnen bezwaar maken (artikel 21).

art. 6 lid 1 onder e · art. 6 lid 3 · art. 21

Uitkomst D · Geldt

Grondslag: uitvoering van een overeenkomst

U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder b, maar alleen wat objectief noodzakelijk is voor de overeenkomst. Voor extra doelen, zoals marketing of productontwikkeling, heeft u een andere grondslag nodig.

art. 6 lid 1 onder b

Uitkomst E · Geldt

Grondslag: vitaal belang

U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder d. Deze grondslag is bedoeld voor situaties waarin het leven of de gezondheid van iemand op het spel staat, zoals een medisch noodgeval of een humanitaire noodsituatie. Gaat het om het vitale belang van een ander dan de betrokkene, dan steunt u er in beginsel alleen op als de verwerking niet kennelijk op een andere grondslag kan berusten (overweging 46).

art. 6 lid 1 onder d · overweging 46

Uitkomst F · Geldt

Grondslag: gerechtvaardigd belang

U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder f. Leg de drie stappen schriftelijk vast en vermeld het belang in uw privacyverklaring. Betrokkenen hebben recht van bezwaar; bij direct marketing is dat absoluut.

art. 6 lid 1 onder f · art. 13 lid 1 onder d · art. 21

Uitkomst G · Geldt

Grondslag: toestemming

U verwerkt op grond van artikel 6 lid 1 onder a. U moet de toestemming kunnen aantonen, een vraag om toestemming moet los staan van andere zaken, en intrekken moet altijd kunnen. Na intrekking stopt de verwerking voor dat doel.

art. 6 lid 1 onder a · art. 7 · art. 4 punt 11

Uitkomst H · Verboden

Geen grondslag: u mag niet verwerken

Zonder een van de zes grondslagen is de verwerking onrechtmatig. Pas het doel of de opzet aan, beperk de gegevens, of zoek een wettelijke basis.

art. 6 lid 1 · art. 5 lid 1 onder a

Een beslisboom versimpelt. Twijfelt u bij een vraag, lees dan de vindplaats of laat het beoordelen. Gecontroleerd tegen de wettekst op 1 oktober 2026.

Wat betekent dit voor u?

Verwerkingsverantwoordelijke

Bepaal vóór elke verwerking op welke grondslag uit lid 1 u steunt en leg dat vast. Kiest u gerechtvaardigd belang (lid 1 onder f), dan moet u uw belang afwegen tegen de belangen en grondrechten van de betrokkene, met extra gewicht als het om een kind gaat; overweging 47 noemt de redelijke verwachtingen van de betrokkene als maatstaf. Wilt u gegevens voor een nieuw doel gebruiken, bijvoorbeeld om er een AI-model mee te trainen, dan doorloopt u de verenigbaarheidstoets van lid 4, tenzij u nieuwe toestemming heeft of een wettelijke bepaling dat toestaat.

Verwerker

De grondslag hoort bij de verwerkingsverantwoordelijke; u kunt als verwerker niet zelf een grondslag kiezen. Gaat u de gegevens voor een eigen doel gebruiken, dan bent u voor dat deel geen verwerker meer en heeft u zelf een grondslag uit lid 1 nodig.

Functionaris gegevensbescherming

Controleer of voor elke verwerking een grondslag is vastgelegd en of die grondslag past bij de situatie: overweging 43 waarschuwt dat toestemming geen geldige grondslag is bij een duidelijke wanverhouding, bijvoorbeeld tussen overheid en burger. Bewaak de verenigbaarheidstoets van lid 4 bij elk voorstel om gegevens voor een ander doel te gebruiken.

Betrokkene

Een organisatie mag uw gegevens alleen verwerken als een van de zes grondslagen uit lid 1 van toepassing is. Steunt zij op gerechtvaardigd belang, dan mogen uw belangen en grondrechten niet zwaarder wegen (lid 1 onder f). Bij gebruik voor een ander doel moet de organisatie u volgens overweging 50 informeren over dat doel en over uw rechten, waaronder het recht om bezwaar te maken.

Compliance checklist

Gerelateerde overwegingen

(40)

Voor rechtmatige verwerking van persoonsgegevens is de toestemming van de betrokkene vereist of een andere gerechtvaardigde grondslag waarin de wet voorziet, hetzij in deze verordening, hetzij in ande...

(41)

Wanneer in deze verordening naar een rechtsgrond of een wetgevingsmaatregel wordt verwezen, vereist dit niet noodzakelijkerwijs dat een door een parlement vastgestelde wetgevingshandeling nodig is, on...

(42)

Indien de verwerking plaatsvindt op grond van toestemming van de betrokkene, moet de verwerkingsverantwoordelijke kunnen aantonen dat de betrokkene toestemming heeft gegeven voor de verwerking. Met na...

(43)

Om ervoor te zorgen dat toestemming vrijelijk wordt verleend, mag toestemming geen geldige rechtsgrond zijn voor de verwerking van persoonsgegevens in een specifiek geval wanneer er sprake is van een ...

(44)

Een verwerking die noodzakelijk is in het kader van een overeenkomst of een voorgenomen overeenkomst, dient rechtmatig te zijn....

(45)

Indien de verwerking wordt verricht omdat de verwerkingsverantwoordelijke hiertoe wettelijk is verplicht of indien de verwerking noodzakelijk is voor de vervulling van een taak van algemeen belang dan...

(46)

De verwerking van persoonsgegevens dient ook als rechtmatig te worden beschouwd indien zij noodzakelijk is voor de bescherming van een belang dat voor het leven van de betrokkene of dat van een andere...

(47)

De gerechtvaardigde belangen van een verwerkingsverantwoordelijke, waaronder die van een verwerkingsverantwoordelijke aan wie de persoonsgegevens kunnen worden verstrekt, of van een derde, kan een rec...

(48)

Verwerkingsverantwoordelijken die deel uitmaken van een concern of een groep van instellingen die aan een centraal lichaam verbonden zijn, kunnen een gerechtvaardigd belang hebben bij de doorzending v...

(49)

De verwerking van persoonsgegevens voor zover die strikt noodzakelijk en evenredig is met het oog op netwerk- en informatiebeveiliging, d.w.z. dat een netwerk of informatiesysteem op een bepaald vertr...

(50)

De verwerking van persoonsgegevens voor andere doeleinden dan die waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld, mag enkel worden toegestaan indien de verwerking verenigbaar is met de doele...

Kruisverwijzingen

Meer rechtspraak, richtsnoeren en boetes

Aanvullend op het overzicht onderaan deze pagina: uitspraken, richtsnoeren en boetes die dit artikel uitleggen of toepassen, nieuwste eerst. Elk item is nagelopen tegen de officiële bron.

Rechtspraak (20)

  • 18 juni 2026 · C-484/24 · HvJ EU
    NTH Haustechnik

    Een rechter die bewijs met persoonsgegevens gebruikt, verwerkt die op grond van een wettelijke verplichting, mits duidelijke nationale rechtspraak de voorwaarden bepaalt. Onrechtmatig verkregen bewijs is niet automatisch uitgesloten, maar vóór verdere verstrekking moet de rechter de gegevens beperken tot wat nodig is.

  • 13 november 2025 · C-654/23 · HvJ EUE-privacyrichtlijn
    Inteligo Media

    Wie een e-mailadres gebruikt voor een nieuwsbrief binnen de soft opt-in van de e-privacyrichtlijn, hoeft daarnaast geen grondslag uit artikel 6 AVG te hebben.

  • 19 december 2024 · C-65/23 · HvJ EU
    MK v K GmbH

    Een cao of bedrijfsovereenkomst over werknemersgegevens moet ook voldoen aan de artikelen 5, 6 en 9 van de AVG, en de rechter toetst de noodzaak volledig.

  • 7 maart 2024 · C-740/22 · HvJ EU
    Endemol Shine Finland

    Het mondeling verstrekken van informatie over strafzaken is verwerking als die informatie in een bestand staat of daarin komt. Zulke gegevens mogen niet aan iedereen worden verstrekt zonder dat de aanvrager een specifiek belang aantoont.

  • 21 december 2023 · C-667/21 · HvJ EU
    Krankenversicherung Nordrhein

    Wie gezondheidsgegevens verwerkt op basis van een uitzondering in artikel 9 lid 2, heeft daarnaast een grondslag uit artikel 6 nodig. Schadevergoeding heeft een compenserende en geen bestraffende functie.

Toon nog 15
  • 7 december 2023 · C-26/22, C-64/22 · HvJ EU
    SCHUFA (schuldsanering)

    Een kredietbureau mag gegevens over schuldsanering niet langer bewaren dan het openbare register. Een besluit van de toezichthouder op een klacht is volledig toetsbaar door de rechter.

  • 9 november 2023 · C-319/22 · HvJ EU
    Gesamtverband Autoteile-Handel

    Een voertuigidentificatienummer is een persoonsgegeven voor wie redelijkerwijs middelen heeft om het aan de houder te koppelen. Fabrikanten hebben een wettelijke verplichting om deze nummers aan onafhankelijke reparateurs te verstrekken.

  • 30 maart 2023 · C-34/21 · HvJ EU
    Hauptpersonalrat

    Nationale regels over werknemersgegevens zijn alleen specifiekere regels in de zin van artikel 88 als zij aan de eisen van lid 2 voldoen. Anders blijven zij buiten toepassing, tenzij zij een grondslag vormen als bedoeld in artikel 6 lid 3.

  • 2 maart 2023 · C-268/21 · HvJ EU
    Norra Stockholm Bygg

    De AVG geldt ook als een civiele rechter het overleggen van een personeelsregister als bewijs beveelt. De rechter moet de belangen van de betrokkenen afwegen en dataminimalisatie toepassen, bijvoorbeeld via pseudonimisering.

  • 20 oktober 2022 · C-77/21 · HvJ EU
    Digi

    Klantgegevens kopiëren naar een testdatabase kan verenigbare verdere verwerking zijn, maar die gegevens mogen daar niet langer staan dan nodig is voor het testen en herstellen van fouten.

  • 1 augustus 2022 · C-184/20 · HvJ EU
    OT v Vyriausioji tarnybinės etikos komisija

    Gegevens waaruit indirect gevoelige informatie blijkt, zoals de naam van een partner die seksuele geaardheid onthult, vallen onder artikel 9. Online publicatie van belangenverklaringen ging verder dan nodig.

  • 22 juni 2021 · C-439/19 · HvJ EU
    Latvijas Republikas Saeima

    Strafpunten voor verkeersovertredingen zijn strafrechtelijke gegevens. Een wet die deze gegevens zonder specifiek belang voor iedereen openbaar maakt of voor hergebruik aan bedrijven verstrekt, is in strijd met de AVG.

  • 11 december 2019 · C-708/18 · HvJ EURichtlijn 95/46
    TK v Asociaţia de Proprietari

    Camerabewaking in de gemeenschappelijke delen van een appartementengebouw kan zonder toestemming op gerechtvaardigd belang rusten, mits aan de voorwaarden van die grondslag is voldaan.

  • 17 oktober 2019 · 1874/13, 8567/13 · EHRMEVRM
    López Ribalda e.a. v. Spanje (Grote Kamer)

    De Grote Kamer vindt geen schending van artikel 8 EVRM bij heimelijke camerabewaking van kassamedewerkers, gezien het redelijke vermoeden van ernstige diefstal en de beperkte duur en reikwijdte.

  • 29 juli 2019 · C-40/17 · HvJ EURichtlijn 95/46
    Fashion ID

    Een website met een Facebook-knop is gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijke, maar alleen voor het verzamelen en doorsturen van bezoekersgegevens. Consumentenorganisaties mogen namens betrokkenen procederen.

  • 5 september 2017 · 61496/08 · EHRMEVRM
    Bărbulescu v. Roemenië (Grote Kamer)

    De Grote Kamer vindt een schending van artikel 8 EVRM door het lezen van berichten van een werknemer. Nationale rechters moeten onder meer toetsen of vooraf is gewaarschuwd, of er een legitieme reden was en of minder ingrijpende middelen mogelijk waren.

  • 4 mei 2017 · C-13/16 · HvJ EURichtlijn 95/46
    Rīgas satiksme

    De grondslag gerechtvaardigd belang verplicht niet tot verstrekking van gegevens aan een derde die een schadeclaim wil instellen, maar staat zo'n verstrekking op basis van nationaal recht ook niet in de weg. Het Hof zette hier de drie cumulatieve voorwaarden voor die grondslag uiteen.

  • 19 oktober 2016 · C-582/14 · HvJ EURichtlijn 95/46
    Breyer

    Een dynamisch IP-adres is een persoonsgegeven voor een websitebeheerder die over wettelijke middelen beschikt om de gebruiker via de internetprovider te laten identificeren. Nationaal recht mag de grondslag gerechtvaardigd belang niet bij voorbaat uitsluiten.

  • 24 november 2011 · C-468/10 · HvJ EURichtlijn 95/46
    ASNEF

    Lidstaten mogen aan de grondslag gerechtvaardigd belang geen extra voorwaarden toevoegen, zoals de eis dat de gegevens uit openbare bronnen komen. De bepaling heeft rechtstreekse werking.

  • 16 december 2008 · C-524/06 · HvJ EURichtlijn 95/46
    Huber

    Noodzakelijk is een autonoom Unierechtelijk begrip. Een centraal register van buitenlandse Unieburgers is alleen noodzakelijk als het uitsluitend de benodigde gegevens bevat en de wetstoepassing doelmatiger maakt.

Richtsnoeren (11)

Toon nog 6

Boetes (9)

  • 22 oktober 2024 · Data Protection Commission (Ierland)€ 310.000.000
    LinkedIn: gedragsanalyse en gerichte advertenties

    LinkedIn gebruikte gegevens van leden voor gedragsanalyse en gerichte advertenties zonder geldige grondslag: de toestemming was niet geldig en gerechtvaardigd belang en de overeenkomst gingen niet op. Leden kregen bovendien onvoldoende informatie over de gebruikte grondslagen.

    Besluit van 22 oktober 2024, bekendgemaakt op 24 oktober 2024. LinkedIn is in beroep gegaan bij de Ierse High Court.

  • 16 mei 2024 · Autoriteit Persoonsgegevens€ 30.500.000
    Clearview AI: illegale database met gezichtsafdrukken

    Clearview schraapte miljarden foto's van internet en zette gezichten om in biometrische codes, zonder grondslag en in strijd met het verbod op verwerking van biometrische gegevens. Het informeerde mensen niet, reageerde niet op inzageverzoeken en had geen vertegenwoordiger in de EU.

    Besluit van 16 mei 2024, bekendgemaakt op 3 september 2024. Clearview heeft geen bezwaar gemaakt, dus de boete staat vast. Voor het ontbreken van een EU-vertegenwoordiger (artikel 27) legde de AP geen aparte boete op.

  • 31 december 2022 · Data Protection Commission (Ierland)€ 390.000.000
    Meta: overeenkomst als grondslag voor gedragsadvertenties

    Meta baseerde gedragsadvertenties op Facebook en Instagram op de gebruikersovereenkomst, maar volgens het bindende EDPB-besluit was dat geen geldige grondslag. Gebruikers kregen bovendien onvoldoende duidelijke informatie over welke grondslag voor welke verwerking gold.

    Twee besluiten van 31 december 2022 (210 miljoen euro voor Facebook, 180 miljoen euro voor Instagram), bekendgemaakt op 4 januari 2023. Meta kondigde aan tegen zowel de inhoud als de boetes in beroep te gaan.

  • 2 september 2022 · Data Protection Commission (Ierland)€ 405.000.000
    Instagram: gegevens van kinderen standaard openbaar

    Kinderen tussen 13 en 17 jaar konden een zakelijk account openen waarbij hun e-mailadres of telefoonnummer openbaar werd, en persoonlijke accounts van kinderen stonden standaard op openbaar. Op last van het EDPB werd ook een inbreuk op de grondslag voor de verwerking vastgesteld.

    Besluit van 2 september 2022, bekendgemaakt op 15 september 2022. Meta heeft beroep ingesteld bij de Ierse High Court.

  • 25 november 2021 · Autoriteit Persoonsgegevens€ 2.750.000
    Belastingdienst: nationaliteit bij kinderopvangtoeslag

    De dienst Toeslagen bewaarde jarenlang ten onrechte de dubbele nationaliteit van Nederlanders en gebruikte de nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag in een risicomodel en bij fraudebestrijding, terwijl dat niet nodig was. Die verwerking was onrechtmatig en door het discriminerende karakter ook onbehoorlijk.

    Besluit van 25 november 2021, bekendgemaakt op 7 december 2021. De Belastingdienst liet weten geen bezwaar te maken.

Toon nog 4
  • 15 juli 2021 · CNPD (Luxemburg)€ 746.000.000
    Amazon: gerichte advertenties zonder geldige grondslag

    Amazon verwerkte persoonsgegevens voor op interesses gebaseerde advertenties op grond van gerechtvaardigd belang, wat geen geldige grondslag bleek. Daarnaast schoot Amazon tekort in informatie aan gebruikers en in het honoreren van rechten zoals inzage, rectificatie en verwijdering.

    De bestuursrechter in eerste aanleg bevestigde de boete op 18 maart 2025. In hoger beroep vernietigde de Cour administrative op 12 maart 2026 het besluit en stuurde de zaak terug naar de CNPD, omdat de CNPD niet had onderzocht of Amazon opzettelijk of nalatig handelde en niet had afgewogen welke maatregel het meest passend was. De kern van de vastgestelde inbreuken bleef overeind; de grieven over artikel 21 vielen volgens het hof buiten het onderzoek.

  • 1 oktober 2020 · HmbBfDI (Hamburg)€ 35.258.708
    H&M: registratie van het privéleven van werknemers

    Leidinggevenden in het servicecenter in Neurenberg legden jarenlang uitgebreide notities vast over het privéleven van honderden werknemers, waaronder ziekte, vakanties, familieproblemen en geloof. Die gegevens werden gebruikt voor profielen en beslissingen over het dienstverband.

    Datum is de datum van de persverklaring; H&M heeft volgens berichtgeving geen bezwaar gemaakt, zodat de boete vaststaat.

  • 20 december 2019 · Autoriteit Persoonsgegevens€ 525.000
    KNLTB: verstrekking van ledengegevens aan sponsors

    De tennisbond verstrekte in 2018 tegen betaling persoonsgegevens van leden aan twee sponsors, die de leden daarna benaderden met reclame. De AP oordeelde dat hiervoor geen geldige grondslag was en dat het voor een deel van de leden ging om verdere verwerking die niet verenigbaar was met het oorspronkelijke doel.

    Besluit van 20 december 2019, bekendgemaakt op 3 maart 2020. Na het arrest van het Hof van Justitie (C-621/22, 4 oktober 2024) spraken AP en KNLTB in oktober 2025 af de procedure te beëindigen; de AP verlaagt de boete naar 250.000 euro, verminderd met de kosten van een voorlichtingscampagne. Een definitief nieuw boetebesluit was aangekondigd voor uiterlijk juni 2026 maar is niet gevonden.

  • 21 januari 2019 · CNIL (Frankrijk)€ 50.000.000
    Google: transparantie en toestemming bij Android

    Bij het aanmaken van een Google-account op een Android-telefoon was de informatie over de verwerking versnipperd en onduidelijk. De toestemming voor gepersonaliseerde advertenties was niet voldoende geïnformeerd en niet specifiek en ondubbelzinnig.

    De Conseil d'État verwierp het beroep van Google op 19 juni 2020; de boete staat vast.

Lijn in de rechtspraakGerechtvaardigd belang en overeenkomst

Wanneer mag je zonder toestemming verwerken?

  1. Rīgas satiksme (2017)Drie cumulatieve voorwaarden voor gerechtvaardigd belang.
  2. Fashion ID (2019)Bij gezamenlijke verantwoordelijkheid moet elke partij een eigen belang hebben.
  3. Richtsnoeren 2/2019 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder b), AVG bij het leveren van onlinediensten (2019)Noodzakelijk voor de overeenkomst is een objectieve toets.
  4. Meta Platforms v Bundeskartellamt (2023)Gepersonaliseerde advertenties zijn niet noodzakelijk voor de overeenkomst.
  5. KNLTB (2024)Een commercieel belang kan gerechtvaardigd zijn, maar de noodzaak blijft streng.
  6. Richtsnoeren 1/2024 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder f), AVG (2024)Het EDPB werkt de drie stappen uit in richtsnoeren.
  7. Mousse (2025)Het belang moet bij het verzamelen zijn meegedeeld.
Lijn in de rechtspraakToestemming en cookies

Wanneer is toestemming geldig?

  1. Planet49 (2019)Een vooraf aangevinkt vakje is geen toestemming.
  2. Richtsnoeren 05/2020 inzake toestemming overeenkomstig Verordening 2016/679 (2020)Het EDPB: cookiemuren en scrollen leveren geen geldige toestemming op.
  3. Orange Romania (2020)De verwerkingsverantwoordelijke moet de toestemming bewijzen.
  4. Meta Platforms v Bundeskartellamt (2023)Een dominante positie sluit toestemming niet uit, maar weegt zwaar.
  5. Advies 08/2024 over geldige toestemming bij 'consent or pay'-modellen van grote onlineplatforms (2024)Betalen of toestemmen bij grote platforms is meestal geen vrije keuze.
  6. Inteligo Media (2025)Binnen de soft opt-in van de e-privacyrichtlijn is geen aparte AVG-grondslag nodig.
  7. Digital Omnibus: voorstel tot wijziging van de AVG (2025)Voorstel om cookieregels naar de AVG te verplaatsen.

Gecontroleerd op 1 oktober 2026

Veelgestelde vragen

Samenhang

Wat samenhangt met artikel 6 AVG

Thema’s waarin dit terugkomt

De tegenhanger in de andere wet

Rechtspraak

Richtsnoeren

Handhaving en boetes8 van 9

Wetgeving in beweging

Analyses