Wetgeving in beweging
Voorstel: gerechtvaardigd belang voor ontwikkeling en gebruik van AI (nieuw artikel 88c AVG)
- Datum
- Status
- voorstel
- Instantie
- Europese Commissie
- Kenmerk
- COM(2025) 837 final, artikel 3, punt 15 (nieuw artikel 88c AVG); 2025/0360 (COD); ST 15698/25
Waar het over gaat
Verwerking van persoonsgegevens die nodig is voor de belangen van de verwerkingsverantwoordelijke bij de ontwikkeling en het gebruik van een AI-systeem of AI-model mag, waar passend, worden gebaseerd op gerechtvaardigd belang (artikel 6, lid 1, onder f). Dat geldt niet als andere EU- of nationale wetten uitdrukkelijk toestemming eisen, en niet als de belangen of grondrechten van de betrokkene zwaarder wegen, vooral als de betrokkene een kind is. Er moeten passende organisatorische en technische maatregelen en waarborgen zijn, zoals dataminimalisatie bij de selectie van bronnen en bij training en testen, bescherming tegen het prijsgeven van data die in het systeem of model achterblijft, extra transparantie en een onvoorwaardelijk recht van bezwaar. De EDPB en EDPS vinden de bepaling niet nodig (Joint Opinion 2/2026, par. 39) en vragen om verduidelijking als ze blijft (par. 40 tot 45).
Wat dit betekent voor de praktijk
Als dit wordt aangenomen, krijgt u een uitdrukkelijke wettelijke bevestiging dat u AI-ontwikkeling en -gebruik op gerechtvaardigd belang mag baseren. U moet nog steeds per geval de drie-stappentoets maken en vastleggen, betrokkenen een onvoorwaardelijk recht van bezwaar geven en dat technisch kunnen uitvoeren. Waar een wet toestemming eist, geldt de grondslag niet. Bij kinderen weegt hun belang in de afweging extra zwaar, maar is de grondslag niet automatisch uitgesloten.
De AVG-artikelen waar het om gaat
Bron: Raad van de EU, register (COM(2025) 837 final als ST 15698/25)gecontroleerd op 15 september 2026
Samenvatting en praktijkduiding door Praxikon. Geen juridisch advies; de bron gaat voor.
Samenhang
Wat samenhangt met deze ontwikkeling
Hoort bij het dossier
Thema’s waarin dit terugkomt
De tegenhanger in de andere wet
Rechtspraak
- Mousse: aanhef meneer of mevrouw vragen bij een treinkaartje is niet noodzakelijk
2025-01-09 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), Mousse tegen Commission nationale de l'informatique et des libertés (CNIL) en SNCF Connect
- Hof van Justitie EU over KNLTB: zuiver commercieel belang kan gerechtvaardigd belang zijn
2024-10-04 · definitief, Hof van Justitie van de Europese Unie
- Rechtbank Noord-Nederland houdt AP-boete voor dorpslivestream in stand, verlaagt naar 375 euro
2025-01-09 · status niet vastgesteld, Rechtbank Noord-Nederland
- Raad van State: boete van 600.000 euro voor wifi-tracking Enschede blijft van tafel
2026-07-29 · definitief, Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak
- Rechtbank Overijssel herroept AP-boete voor wifi-tracking Enschede
2024-02-02 · definitief, Rechtbank Overijssel
- Voorzieningenrechter: AP moet boetebedrag onleesbaar maken bij verstrekking van handhavingsbesluit aan klagers
2024-05-31 · status niet vastgesteld, Rechtbank Den Haag, voorzieningenrechter (kort geding, team handel)
- Meta tegen Bundeskartellamt: mededingingsautoriteit mag AVG-inbreuk vaststellen, strenge eisen aan grondslagen voor gepersonaliseerde advertenties
2023-07-04 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Grote kamer), Meta Platforms Inc., Meta Platforms Ireland Ltd en Facebook Deutschland GmbH tegen Bundeskartellamt
Richtsnoeren8 van 10
- Richtsnoeren 1/2024 over verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6 lid 1 onder f AVG (gerechtvaardigd belang)
2024-10-08 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- Opinie 28/2024 over bepaalde gegevensbeschermingsaspecten van de verwerking van persoonsgegevens in het kader van AI-modellen
2024-12-17 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 03/2026 over webscraping in het kader van generatieve AI
2026-07-07 · in consultatie, European Data Protection Board (EDPB)
- Autoriteit Persoonsgegevens publiceert position paper over Omnibus Digitaal en Omnibus AI
2026-01-13 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Richtsnoeren 05/2020 over toestemming onder Verordening 2016/679
2020-05-04 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 1/2026 over verwerking van persoonsgegevens voor wetenschappelijk onderzoek
2026-04-15 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- Richtsnoeren 01/2025 over pseudonimisering
2025-01-16 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
- EDPB en EDPS nemen Joint Opinion 2/2026 over de Digital Omnibus aan
2026-02-10 · definitief, European Data Protection Board en European Data Protection Supervisor
Handhaving en boetes8 van 9
- AP en KNLTB beëindigen rechtszaak: boete verlaagd van 525.000 naar maximaal 250.000 euro
2025-10-18 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 600.000 euro voor AS Watson (Kruidvat) om tracking cookies zonder toestemming
2024-05-02 · vernietigd, Autoriteit Persoonsgegevens
- Boete van 500 euro en last onder dwangsom voor Stichting Oud Lemmer om webcam-livestream
2021-07-09 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- AP verlaagt Kruidvat-boete in bezwaar naar 50.000 euro
2025-05-27 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Tien gemeenten beboet (totaal 250.000 euro) voor illegale dossiers over islamitische inwoners
2026-02-03 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Experian Nederland krijgt boete van 2,7 miljoen euro voor kredietscores zonder grondslag en zonder informatie
2025-10-16 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
- Coolblue krijgt in bezwaar boete van 40.000 euro voor cookies zonder toestemming
2024-12-23 · status niet vastgesteld, Autoriteit Persoonsgegevens
- Formele waarschuwing aan minister van OCW om oorlogsarchief CABR niet online doorzoekbaar te maken
2024-11-26 · definitief, Autoriteit Persoonsgegevens
Wetgeving in beweging6 van 17
- Voorstel: toestemming en bezwaar via machineleesbare browsersignalen (nieuw artikel 88b AVG)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie
- Raad: Iers voorzitterschap zet onderhandelingen voort met herzien compromis, Antici-groep 11 september 2026
2026-09-11 · in onderhandeling, Raad van de Europese Unie, Iers voorzitterschap
- Voorstel: cookieregels van ePrivacy naar de AVG, met nieuwe uitzonderingen en zesmaandenregel (nieuw artikel 88a AVG en artikel 5, lid 3 ePrivacy)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie
- Voorstel: uitzondering voor biometrische verificatie onder eigen controle (artikel 9, lid 2, onder l AVG)
2025-11-19 · voorstel, Europese Commissie
- Voorstel: definitie wetenschappelijk onderzoek, doelbinding en informatieplicht bij onderzoek (artikel 4, punt 38, artikel 5, lid 1, onder b, en artikel 13, lid 5 AVG)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie
- Raad: Cypriotisch voorzitterschap legt onderhandelingsmandaat voor, Coreper-stemming van 26 juni 2026 geannuleerd
2026-06-22 · in onderhandeling, Raad van de Europese Unie, Antici-groep (vereenvoudiging) en Coreper