Ga naar de hoofdinhoud
Praxikon
Agent-check

Artikel 21: Recht van bezwaarAI-relevant

Praxikon houdt artikel 21 (Recht van bezwaar) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.

Hoofdstuk IIIVan kracht sinds 25-05-2018

Wat regelt artikel 21?

Artikel 21 geeft u als betrokkene het recht om bezwaar te maken tegen de verwerking van uw persoonsgegevens. Dat recht geldt wanneer een organisatie uw gegevens verwerkt voor een taak van algemeen belang of op grond van een gerechtvaardigd belang (artikel 6 lid 1 onder e of f), ook als daarbij profilering plaatsvindt, bijvoorbeeld met een AI-model dat uw gedrag voorspelt (lid 1). Bij direct marketing is het recht absoluut: na uw bezwaar mogen de gegevens daar niet meer voor worden gebruikt (lid 2 en 3). Het artikel bestaat omdat u bij deze grondslagen zelf geen toestemming heeft gegeven en toch een manier moet hebben om de verwerking te stoppen als uw specifieke situatie daarom vraagt (overweging 69). De verwerkingsverantwoordelijke moet dit recht uiterlijk bij het eerste contact uitdrukkelijk en los van andere informatie onder uw aandacht brengen (lid 4).

Kernbegrip: Recht van bezwaar: de betrokkene kan de verwerkingsverantwoordelijke vragen te stoppen met de verwerking van zijn gegevens, en die moet dan stoppen tenzij hij dwingende gerechtvaardigde gronden aantoont die zwaarder wegen

Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkebetrokkene

Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.

Officiële tekst

/
De betrokkene heeft te allen tijde het recht om vanwege met zijn specifieke situatie verband houdende redenen bezwaar te maken tegen de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens op basis van artikel 6, lid 1, onder e) of f), van artikel 6, lid 1, met inbegrip van profilering op basis van die bepalingen. De verwerkingsverantwoordelijke staakt de verwerking van de persoonsgegevens tenzij hij dwingende gerechtvaardigde gronden voor de verwerking aanvoert die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene of die verband houden met de instelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering.
Wanneer persoonsgegevens ten behoeve van direct marketing worden verwerkt, heeft de betrokkene te allen tijde het recht bezwaar te maken tegen de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens voor dergelijke marketing, met inbegrip van profilering die betrekking heeft op direct marketing.
Wanneer de betrokkene bezwaar maakt tegen verwerking ten behoeve van direct marketing, worden de persoonsgegevens niet meer voor deze doeleinden verwerkt.
Het in de leden 1 en 2 bedoelde recht wordt uiterlijk op het moment van het eerste contact met de betrokkene uitdrukkelijk onder de aandacht van de betrokkene gebracht en duidelijk en gescheiden van enige andere informatie weergegeven.
In het kader van het gebruik van diensten van de informatiemaatschappij, en niettegenstaande Richtlijn 2002/58/EG, mag de betrokkene zijn recht van bezwaar uitoefenen via geautomatiseerde procedés waarbij wordt gebruikgemaakt van technische specificaties.
Wanneer persoonsgegevens overeenkomstig artikel 89, lid 1, met het oog op wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden worden verwerkt, heeft de betrokkene het recht om met zijn specifieke situatie verband houdende redenen bezwaar te maken tegen de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens, tenzij de verwerking noodzakelijk is voor de uitvoering van een taak van algemeen belang.

Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.

Wat betekent dit voor u?

Verwerkingsverantwoordelijke

Zorg dat u voor elke verwerking op grond van artikel 6 lid 1 onder e of f een werkwijze heeft om een bezwaar te ontvangen en te beoordelen. Na een bezwaar staakt u de verwerking, tenzij u dwingende gerechtvaardigde gronden kunt aantonen die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene, of de gegevens nodig heeft voor een rechtsvordering (lid 1, overweging 69). Bij direct marketing maakt u geen afweging: na een bezwaar stopt de verwerking voor dat doel (lid 3), en u wijst uiterlijk bij het eerste contact duidelijk en apart op dit recht (lid 4).

Betrokkene

U kunt op elk moment bezwaar maken tegen verwerking die steunt op een taak van algemeen belang of een gerechtvaardigd belang, als u daar redenen voor heeft die met uw eigen situatie te maken hebben (lid 1). Tegen direct marketing kunt u altijd bezwaar maken, zonder reden op te geven, en de organisatie moet daar dan mee stoppen (lid 2 en 3). Bij online diensten kunt u dit ook via een technische instelling doen (lid 5).

Compliance checklist

Gerelateerde overwegingen

(69)

Wanneer persoonsgegevens rechtmatig mogen worden verwerkt omdat de verwerking nodig is ter vervulling van een taak van algemeen belang of in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan...

(70)

Wanneer persoonsgegevens worden verwerkt ten behoeve van direct marketing dient de betrokkene, ongeacht of het een aanvankelijke dan wel een verdere verwerking betreft, het recht te hebben te allen ti...

Kruisverwijzingen

Art. 6: Rechtmatigheid van de verwerkingArt. 89: Waarborgen en afwijkingen in verband met verwerking met het oog op archivering in het algemeen belang, wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden

Meer rechtspraak, richtsnoeren en boetes

Aanvullend op het overzicht onderaan deze pagina: uitspraken, richtsnoeren en boetes die dit artikel uitleggen of toepassen, nieuwste eerst. Elk item is nagelopen tegen de officiële bron.

Rechtspraak (3)

  • 7 december 2023 · C-26/22, C-64/22 · HvJ EU
    SCHUFA (schuldsanering)

    Een kredietbureau mag gegevens over schuldsanering niet langer bewaren dan het openbare register. Een besluit van de toezichthouder op een klacht is volledig toetsbaar door de rechter.

  • 9 maart 2017 · C-398/15 · HvJ EURichtlijn 95/46
    Manni

    Er bestaat in beginsel geen recht om gegevens uit het handelsregister te laten wissen. Lidstaten mogen alleen in uitzonderlijke gevallen, na lange tijd en per geval, de toegang voor derden beperken.

  • 13 mei 2014 · C-131/12 · HvJ EURichtlijn 95/46
    Google Spain

    Een zoekmachine verwerkt persoonsgegevens en is daarvoor verwerkingsverantwoordelijke, en valt via een verkoopvestiging in een lidstaat onder het Unierecht. Betrokkenen kunnen verwijdering van zoekresultaten op hun naam vragen, de oorsprong van het recht op vergetelheid.

Richtsnoeren (2)

Boetes (1)

  • 15 juli 2021 · CNPD (Luxemburg)€ 746.000.000
    Amazon: gerichte advertenties zonder geldige grondslag

    Amazon verwerkte persoonsgegevens voor op interesses gebaseerde advertenties op grond van gerechtvaardigd belang, wat geen geldige grondslag bleek. Daarnaast schoot Amazon tekort in informatie aan gebruikers en in het honoreren van rechten zoals inzage, rectificatie en verwijdering.

    De bestuursrechter in eerste aanleg bevestigde de boete op 18 maart 2025. In hoger beroep vernietigde de Cour administrative op 12 maart 2026 het besluit en stuurde de zaak terug naar de CNPD, omdat de CNPD niet had onderzocht of Amazon opzettelijk of nalatig handelde en niet had afgewogen welke maatregel het meest passend was. De kern van de vastgestelde inbreuken bleef overeind; de grieven over artikel 21 vielen volgens het hof buiten het onderzoek.

Lijn in de rechtspraakGerechtvaardigd belang en overeenkomst

Wanneer mag je zonder toestemming verwerken?

  1. Rīgas satiksme (2017)Drie cumulatieve voorwaarden voor gerechtvaardigd belang.
  2. Fashion ID (2019)Bij gezamenlijke verantwoordelijkheid moet elke partij een eigen belang hebben.
  3. Richtsnoeren 2/2019 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder b), AVG bij het leveren van onlinediensten (2019)Noodzakelijk voor de overeenkomst is een objectieve toets.
  4. Meta Platforms v Bundeskartellamt (2023)Gepersonaliseerde advertenties zijn niet noodzakelijk voor de overeenkomst.
  5. KNLTB (2024)Een commercieel belang kan gerechtvaardigd zijn, maar de noodzaak blijft streng.
  6. Richtsnoeren 1/2024 over de verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder f), AVG (2024)Het EDPB werkt de drie stappen uit in richtsnoeren.
  7. Mousse (2025)Het belang moet bij het verzamelen zijn meegedeeld.
Lijn in de rechtspraakHet recht op vergetelheid

Wanneer moet informatie uit zoekresultaten of registers verdwijnen?

  1. Google Spain (2014)Basis voor het verwijderen van zoekresultaten op je naam.
  2. Manni (2017)Geen algemeen recht op wissing uit het handelsregister.
  3. GC e.a. v CNIL (2019)Gevoelige en strafrechtelijke gegevens krijgen extra gewicht.
  4. Google v CNIL (2019)Verwijderen in alle EU-versies, niet per se wereldwijd.
  5. Richtsnoeren 5/2019 over de criteria voor het recht op vergetelheid in zoekmachinezaken onder de AVG (deel 1) (2020)Het EDPB beschrijft de gronden en uitzonderingen bij zoekmachines.
  6. TU en RE v Google (2022)Bij kennelijk onjuiste informatie is geen rechterlijke uitspraak nodig.

Gecontroleerd op 5 november 2026

Veelgestelde vragen

← Art. 20: Recht op overdraagbaarheid van gegevensArt. 22: Geautomatiseerde individuele besluitvorming, waaronder profilering →

Samenhang

Wat samenhangt met artikel 21 AVG

Rechtspraak

Richtsnoeren

Wetgeving in beweging