Iemand wil geen nieuwsbrieven en reclame meer. Mogen we dan nog een belangenafweging maken?

Nee. Bij direct marketing is het recht van bezwaar absoluut: de betrokkene kan het te allen tijde inroepen en u verwerkt de gegevens daarna niet meer voor dat doel (lid 2 en 3). Dat geldt ook voor profilering die u voor marketing gebruikt, en het bezwaar moet kosteloos zijn (overweging 70).

Waar en wanneer moeten we het recht van bezwaar vermelden?

Uiterlijk op het moment van het eerste contact met de betrokkene, en dan uitdrukkelijk, duidelijk en gescheiden van andere informatie (lid 4, overweging 70). Een zin ergens diep in een privacyverklaring is dus niet genoeg. Bij online diensten moet de betrokkene het bezwaar bovendien via geautomatiseerde middelen kunnen doorgeven (lid 5).

Artikel 21: Recht van bezwaarAI-relevant

Q: Een klant maakt bezwaar tegen onze verwerking op basis van gerechtvaardigd belang. Moeten we dan altijd stoppen?

In beginsel ja. Lid 1 zegt dat u de verwerking staakt, tenzij u dwingende gerechtvaardigde gronden aanvoert die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene, of de gegevens nodig heeft voor een rechtsvordering. De bewijslast ligt bij u als verwerkingsverantwoordelijke, niet bij de betrokkene (overweging 69).

Praxikon houdt artikel 21 (Recht van bezwaar) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.

Hoofdstuk IIIVan kracht sinds 25-05-2018

Artikel 21 geeft u als betrokkene het recht om bezwaar te maken tegen de verwerking van uw persoonsgegevens. Dat recht geldt wanneer een organisatie uw gegevens verwerkt voor een taak van algemeen belang of op grond van een gerechtvaardigd belang (artikel 6 lid 1 onder e of f), ook als daarbij profilering plaatsvindt, bijvoorbeeld met een AI-model dat uw gedrag voorspelt (lid 1). Bij direct marketing is het recht absoluut: na uw bezwaar mogen de gegevens daar niet meer voor worden gebruikt (lid 2 en 3). Het artikel bestaat omdat u bij deze grondslagen zelf geen toestemming heeft gegeven en toch een manier moet hebben om de verwerking te stoppen als uw specifieke situatie daarom vraagt (overweging 69). De verwerkingsverantwoordelijke moet dit recht uiterlijk bij het eerste contact uitdrukkelijk en los van andere informatie onder uw aandacht brengen (lid 4).

Kernbegrip: Recht van bezwaar: de betrokkene kan de verwerkingsverantwoordelijke vragen te stoppen met de verwerking van zijn gegevens, en die moet dan stoppen tenzij hij dwingende gerechtvaardigde gronden aantoont die zwaarder wegen

Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkebetrokkene

Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.

Officiële tekst

De betrokkene heeft te allen tijde het recht om vanwege met zijn specifieke situatie verband houdende redenen bezwaar te maken tegen de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens op basis van artikel 6, lid 1, onder e) of f), van artikel 6, lid 1, met inbegrip van profilering op basis van die bepalingen. De verwerkingsverantwoordelijke staakt de verwerking van de persoonsgegevens tenzij hij dwingende gerechtvaardigde gronden voor de verwerking aanvoert die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene of die verband houden met de instelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering.

Wanneer persoonsgegevens ten behoeve van direct marketing worden verwerkt, heeft de betrokkene te allen tijde het recht bezwaar te maken tegen de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens voor dergelijke marketing, met inbegrip van profilering die betrekking heeft op direct marketing.

Wanneer de betrokkene bezwaar maakt tegen verwerking ten behoeve van direct marketing, worden de persoonsgegevens niet meer voor deze doeleinden verwerkt.

Het in de leden 1 en 2 bedoelde recht wordt uiterlijk op het moment van het eerste contact met de betrokkene uitdrukkelijk onder de aandacht van de betrokkene gebracht en duidelijk en gescheiden van enige andere informatie weergegeven.

In het kader van het gebruik van diensten van de informatiemaatschappij, en niettegenstaande Richtlijn 2002/58/EG, mag de betrokkene zijn recht van bezwaar uitoefenen via geautomatiseerde procedés waarbij wordt gebruikgemaakt van technische specificaties.

Wanneer persoonsgegevens overeenkomstig artikel 89, lid 1, met het oog op wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden worden verwerkt, heeft de betrokkene het recht om met zijn specifieke situatie verband houdende redenen bezwaar te maken tegen de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens, tenzij de verwerking noodzakelijk is voor de uitvoering van een taak van algemeen belang.

Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.

Wat betekent dit voor u?

Verwerkingsverantwoordelijke

Zorg dat u voor elke verwerking op grond van artikel 6 lid 1 onder e of f een werkwijze heeft om een bezwaar te ontvangen en te beoordelen. Na een bezwaar staakt u de verwerking, tenzij u dwingende gerechtvaardigde gronden kunt aantonen die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene, of de gegevens nodig heeft voor een rechtsvordering (lid 1, overweging 69). Bij direct marketing maakt u geen afweging: na een bezwaar stopt de verwerking voor dat doel (lid 3), en u wijst uiterlijk bij het eerste contact duidelijk en apart op dit recht (lid 4).

Betrokkene

U kunt op elk moment bezwaar maken tegen verwerking die steunt op een taak van algemeen belang of een gerechtvaardigd belang, als u daar redenen voor heeft die met uw eigen situatie te maken hebben (lid 1). Tegen direct marketing kunt u altijd bezwaar maken, zonder reden op te geven, en de organisatie moet daar dan mee stoppen (lid 2 en 3). Bij online diensten kunt u dit ook via een technische instelling doen (lid 5).

Compliance checklist

Voor elke verwerking op grond van artikel 6 lid 1 onder e of f, inclusief profilering, is vastgelegd hoe een bezwaar wordt ontvangen en beoordeeld (lid 1).Bij een bezwaar wordt de verwerking gestaakt, tenzij dwingende gerechtvaardigde gronden of een rechtsvordering zijn onderbouwd en vastgelegd (lid 1).Een bezwaar tegen direct marketing, inclusief profilering voor marketing, wordt zonder belangenafweging opgevolgd en de gegevens worden daarna niet meer voor dat doel gebruikt (lid 2 en 3).Het recht van bezwaar wordt uiterlijk bij het eerste contact uitdrukkelijk en gescheiden van andere informatie onder de aandacht van de betrokkene gebracht (lid 4).Bij online diensten kan de betrokkene het bezwaar ook via een geautomatiseerde, technische weg doorgeven (lid 5).Bij verwerking voor wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistiek volgens artikel 89 lid 1 is beoordeeld of bezwaar mogelijk is en of de uitzondering voor een taak van algemeen belang geldt (lid 6).

Gerelateerde overwegingen

(69)

Wanneer persoonsgegevens rechtmatig mogen worden verwerkt omdat de verwerking nodig is ter vervulling van een taak van algemeen belang of in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan...

(70)

Wanneer persoonsgegevens worden verwerkt ten behoeve van direct marketing dient de betrokkene, ongeacht of het een aanvankelijke dan wel een verdere verwerking betreft, het recht te hebben te allen ti...

Kruisverwijzingen

Art. 6: Rechtmatigheid van de verwerking Art. 89: Waarborgen en afwijkingen in verband met verwerking met het oog op archivering in het algemeen belang, wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden

Veelgestelde vragen

← Art. 20: Recht op overdraagbaarheid van gegevens Art. 22: Geautomatiseerde individuele besluitvorming, waaronder profilering →

Samenhang

Rechtspraak

Mousse: aanhef meneer of mevrouw vragen bij een treinkaartje is niet noodzakelijk
2025-01-09 · definitief, Hof van Justitie van de EU (Eerste kamer), Mousse tegen Commission nationale de l'informatique et des libertés (CNIL) en SNCF Connect

Richtsnoeren

Richtsnoeren 1/2024 over verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6 lid 1 onder f AVG (gerechtvaardigd belang)
2024-10-08 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)
Richtsnoeren 1/2026 over verwerking van persoonsgegevens voor wetenschappelijk onderzoek
2026-04-15 · aangenomen, European Data Protection Board (EDPB)

Wetgeving in beweging

Voorstel: gerechtvaardigd belang voor ontwikkeling en gebruik van AI (nieuw artikel 88c AVG)
2025-11-19 · voorstel, Europese Commissie
Voorstel: toestemming en bezwaar via machineleesbare browsersignalen (nieuw artikel 88b AVG)
2025-11-19 · in onderhandeling, Europese Commissie