Ga naar de hoofdinhoud
Praxikon

Artikel 49: Afwijkingen voor specifieke situaties

Praxikon houdt artikel 49 (Afwijkingen voor specifieke situaties) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.

Hoofdstuk VVan kracht sinds 25-05-2018

Wat regelt artikel 49?

Artikel 49 is het sluitstuk van de regels over doorgifte naar landen buiten de EU. Is er geen adequaatheidsbesluit volgens artikel 45 en zijn er geen passende waarborgen volgens artikel 46, dan mag een doorgifte alleen in een beperkt aantal specifieke situaties, zoals uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene na uitleg van de risico's, noodzaak voor een overeenkomst met de betrokkene, gewichtige redenen van algemeen belang, een rechtsvordering, vitale belangen of een doorgifte uit een openbaar register (lid 1, eerste alinea). Voor het geval geen enkele afwijking past, staat lid 1, tweede alinea, een niet-repetitieve doorgifte toe voor een beperkt aantal betrokkenen op basis van dwingende gerechtvaardigde belangen, met een beoordeling van alle omstandigheden, passende waarborgen en een melding aan de toezichthouder en de betrokkene. Lid 3 sluit overheden bij de uitoefening van hun openbare bevoegdheden uit van een deel van de afwijkingen, en lid 6 eist dat de beoordeling bij de restgrond in het register van artikel 30 wordt vastgelegd. Het artikel bestaat omdat er situaties zijn waarin een doorgifte nodig is maar een structurele oplossing ontbreekt; de afwijkingen zijn bedoeld voor bepaalde gevallen en de restgrond alleen voor restgevallen (overweging 111 en 113).

Kernbegrip: Afwijking: een uitzondering waardoor een doorgifte naar een land buiten de EU toch mag in een specifieke situatie, als er geen adequaatheidsbesluit en geen passende waarborgen zijn

Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkeverwerkerbetrokkenetoezichthouderlidstaatCommissie

Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.

Officiële tekst

/
Bij ontstentenis van een adequaatheidsbesluit overeenkomstig artikel 45, lid 3, of van passende waarborgen overeenkomstig artikel 46, met inbegrip van bindende bedrijfsvoorschriften, kan een doorgifte of een reeks van doorgiften van persoonsgegevens aan een derde land of een internationale organisatie slechts plaatsvinden mits aan één van de volgende voorwaarden is voldaan: a) de betrokkene heeft uitdrukkelijk met de voorgestelde doorgifte ingestemd, na te zijn ingelicht over de risico's die dergelijke doorgiften voor hem kunnen inhouden bij ontstentenis van een adequaatheidsbesluit en van passende waarborgen; b) de doorgifte is noodzakelijk voor de uitvoering van een overeenkomst tussen de betrokkene en de verwerkingsverantwoordelijke of voor de uitvoering van op verzoek van de betrokkene genomen precontractuele maatregelen; c) de doorgifte is noodzakelijk voor de sluiting of de uitvoering van een in het belang van de betrokkene tussen de verwerkingsverantwoordelijke en een andere natuurlijke persoon of rechtspersoon gesloten overeenkomst; d) de doorgifte is noodzakelijk wegens gewichtige redenen van algemeen belang; e) de doorgifte is noodzakelijk voor de instelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering; f) de doorgifte is noodzakelijk voor de bescherming van de vitale belangen van de betrokkene of van andere personen, indien de betrokkene lichamelijk of juridisch niet in staat is zijn toestemming te geven; g) de doorgifte is verricht vanuit een register dat volgens het Unierecht of lidstatelijk recht is bedoeld om het publiek voor te lichten en dat door eenieder dan wel door iedere persoon die zich op een gerechtvaardigd belang kan beroepen, kan worden geraadpleegd, maar alleen voor zover in het geval in kwestie wordt voldaan aan de in Unierecht of lidstatelijk recht vastgestelde voorwaarden voor raadpleging. Wanneer een doorgifte niet op een bepaling van de artikelen 45 of 46, met inbegrip van de bepalingen inzake bindende bedrijfsvoorschriften, kon worden gegrond en geen van de afwijkingen voor een specifieke situatie als bedoeld in de eerste alinea van dit lid van toepassing zijn, is de doorgifte niet repetitief is, een beperkt aantal betrokkenen betreft, noodzakelijk is voor dwingende gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke die niet ondergeschikt zijn aan de belangen of rechten en vrijheden van de betrokkene, en de verwerkingsverantwoordelijke alle omstandigheden in verband met de gegevensdoorgifte heeft beoordeeld en op basis van die beoordeling passende waarborgen voor de bescherming van persoonsgegevens heeft geboden. De verwerkingsverantwoordelijke informeert de toezichthoudende autoriteit over de doorgifte. De verwerkingsverantwoordelijke informeert de betrokkene, behalve over de in de artikelen 13 en 14 bedoelde informatie, ook over de doorgifte en de door hem nagestreefde dwingende gerechtvaardigde belangen.
Een doorgifte overeenkomstig lid 1, eerste alinea, onder g), mag geen betrekking hebben op alle persoonsgegevens of volledige categorieën van persoonsgegevens die in het register zijn opgeslagen. Wanneer een register bedoeld is om door personen met een gerechtvaardigd belang te worden geraadpleegd, kan de doorgifte slechts plaatsvinden op verzoek van die personen of wanneer de gegevens voor hen zijn bestemd.
Lid 1, eerste alinea, onder a), b) en c) en tweede alinea, zijn niet van toepassing op activiteiten die door overheidsinstanties worden verricht bij de uitoefening van hun openbare bevoegdheden.
Het in lid 1, eerste alinea, onder d), bedoelde openbaar belang moet zijn erkend bij een Unierechtelijke of nationaalrechtelijke bepaling die op de verwerkingsverantwoordelijke van toepassing is.
Bij ontstentenis van een adequaatheidsbesluit kunnen in Unierechtelijke of lidstaatrechtelijke bepalingen of bepalingen om gewichtige redenen van openbaar belang uitdrukkelijk grenzen worden gesteld aan de doorgifte van specifieke categorieën van persoonsgegevens aan een derde land of een internationale organisatie. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van dergelijke bepalingen.
De verwerkingsverantwoordelijke of de verwerker staaft de beoordeling en de in lid 1, tweede alinea, van dit artikel bedoelde passende waarborgen in het artikel 30 bedoelde register.

Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.

Wat betekent dit voor u?

Verwerkingsverantwoordelijke

U gebruikt lid 1 alleen als artikel 45 en artikel 46 geen oplossing bieden, en u toetst per doorgifte welke afwijking van toepassing is. Kiest u uitdrukkelijke toestemming, dan informeert u de betrokkene vooraf over de risico's van een doorgifte zonder adequaatheidsbesluit en zonder waarborgen (lid 1 onder a). Gebruikt u de restgrond van lid 1, tweede alinea, dan beoordeelt u alle omstandigheden, informeert u de toezichthouder en de betrokkene, en legt u de beoordeling en de waarborgen vast in het register van artikel 30 (lid 6).

Verwerker

De afwijkingen van lid 1 zijn geschreven vanuit de verwerkingsverantwoordelijke; als verwerker geeft u alleen door na afstemming over de grondslag. Steunt uw doorgifte op de restgrond van lid 1, tweede alinea, dan legt ook u de beoordeling en de passende waarborgen vast in uw register (lid 6).

Functionaris gegevensbescherming

U bewaakt dat de afwijkingen niet als vaste route voor terugkerende doorgiften worden gebruikt (overweging 111 en 113). U controleert dat toestemming uitdrukkelijk is en na uitleg van de risico's is gegeven (lid 1 onder a), dat een beroep op algemeen belang op een wettelijke bepaling steunt (lid 4) en dat de beoordeling bij de restgrond in het register staat (lid 6).

Betrokkene

Geeft u toestemming voor een doorgifte onder lid 1 onder a, dan moet u vooraf zijn ingelicht over de risico's daarvan. Bij een doorgifte op de restgrond van lid 1, tweede alinea, wordt u over de doorgifte en de nagestreefde belangen geïnformeerd, naast de gewone informatie uit de artikelen 13 en 14.

Compliance checklist

Gerelateerde overwegingen

Kruisverwijzingen

Veelgestelde vragen

Samenhang

Wat samenhangt met artikel 49 AVG

Richtsnoeren

Wetgeving in beweging