Artikel 49: Afwijkingen voor specifieke situaties
Praxikon houdt artikel 49 (Afwijkingen voor specifieke situaties) uit de AVG, naast de EU AI Act bij, met per uitspraak de vindplaats erbij.
Wat regelt artikel 49?
Artikel 49 is het sluitstuk van de regels over doorgifte naar landen buiten de EU. Is er geen adequaatheidsbesluit volgens artikel 45 en zijn er geen passende waarborgen volgens artikel 46, dan mag een doorgifte alleen in een beperkt aantal specifieke situaties, zoals uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene na uitleg van de risico's, noodzaak voor een overeenkomst met de betrokkene, gewichtige redenen van algemeen belang, een rechtsvordering, vitale belangen of een doorgifte uit een openbaar register (lid 1, eerste alinea). Voor het geval geen enkele afwijking past, staat lid 1, tweede alinea, een niet-repetitieve doorgifte toe voor een beperkt aantal betrokkenen op basis van dwingende gerechtvaardigde belangen, met een beoordeling van alle omstandigheden, passende waarborgen en een melding aan de toezichthouder en de betrokkene. Lid 3 sluit overheden bij de uitoefening van hun openbare bevoegdheden uit van een deel van de afwijkingen, en lid 6 eist dat de beoordeling bij de restgrond in het register van artikel 30 wordt vastgelegd. Het artikel bestaat omdat er situaties zijn waarin een doorgifte nodig is maar een structurele oplossing ontbreekt; de afwijkingen zijn bedoeld voor bepaalde gevallen en de restgrond alleen voor restgevallen (overweging 111 en 113).
Kernbegrip: Afwijking: een uitzondering waardoor een doorgifte naar een land buiten de EU toch mag in een specifieke situatie, als er geen adequaatheidsbesluit en geen passende waarborgen zijn
Raakt direct:verwerkingsverantwoordelijkeverwerkerbetrokkenetoezichthouderlidstaatCommissie
Duiding door Praxikon op basis van de tekst en de overwegingen; de officiële tekst hieronder gaat voor.
Officiële tekst
Bron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2016/679. Officiële tekst, ongewijzigd overgenomen.
Wat betekent dit voor u?
Verwerkingsverantwoordelijke
U gebruikt lid 1 alleen als artikel 45 en artikel 46 geen oplossing bieden, en u toetst per doorgifte welke afwijking van toepassing is. Kiest u uitdrukkelijke toestemming, dan informeert u de betrokkene vooraf over de risico's van een doorgifte zonder adequaatheidsbesluit en zonder waarborgen (lid 1 onder a). Gebruikt u de restgrond van lid 1, tweede alinea, dan beoordeelt u alle omstandigheden, informeert u de toezichthouder en de betrokkene, en legt u de beoordeling en de waarborgen vast in het register van artikel 30 (lid 6).
Verwerker
De afwijkingen van lid 1 zijn geschreven vanuit de verwerkingsverantwoordelijke; als verwerker geeft u alleen door na afstemming over de grondslag. Steunt uw doorgifte op de restgrond van lid 1, tweede alinea, dan legt ook u de beoordeling en de passende waarborgen vast in uw register (lid 6).
Functionaris gegevensbescherming
U bewaakt dat de afwijkingen niet als vaste route voor terugkerende doorgiften worden gebruikt (overweging 111 en 113). U controleert dat toestemming uitdrukkelijk is en na uitleg van de risico's is gegeven (lid 1 onder a), dat een beroep op algemeen belang op een wettelijke bepaling steunt (lid 4) en dat de beoordeling bij de restgrond in het register staat (lid 6).
Betrokkene
Geeft u toestemming voor een doorgifte onder lid 1 onder a, dan moet u vooraf zijn ingelicht over de risico's daarvan. Bij een doorgifte op de restgrond van lid 1, tweede alinea, wordt u over de doorgifte en de nagestreefde belangen geïnformeerd, naast de gewone informatie uit de artikelen 13 en 14.
Compliance checklist
Gerelateerde overwegingen
Doorgifte dient mogelijk te zijn in bepaalde gevallen waarin de betrokkene daartoe uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven, wanneer de doorgifte incidenteel en noodzakelijk is in het kader van een ove...
(112)Die afwijkingen dienen met name te gelden voor gegevensdoorgiften die nodig zijn op grond van gewichtige redenen van algemeen belang, zoals internationale gegevensuitwisselingen tussen mededingingsaut...
(113)Doorgiften die als niet repetitief kunnen worden omschreven en slechts een klein aantal betrokkenen betreffen, dienen ook mogelijk te zijn voor de behartiging van dwingende gerechtvaardigde belangen v...
(114)Wanneer de Commissie niet heeft besloten of het niveau van gegevensbescherming in een derde land passend is, dient de verwerkingsverantwoordelijke of de verwerker hoe dan ook gebruik te maken van midd...
Kruisverwijzingen
Veelgestelde vragen
Samenhang
Wat samenhangt met artikel 49 AVG
Richtsnoeren
- Aanbevelingen 01/2020 over maatregelen ter aanvulling van doorgifte-instrumenten (na Schrems II)
2021-06-18 · definitief, European Data Protection Board (EDPB)
Wetgeving in beweging
- Raad: Cypriotisch voorzitterschap legt onderhandelingsmandaat voor, Coreper-stemming van 26 juni 2026 geannuleerd
2026-06-22 · in onderhandeling, Raad van de Europese Unie, Antici-groep (vereenvoudiging) en Coreper