AI invoeren bij de overheid: maak uw pilot toetsbaar

Deze analyse verscheen eerder als wekelijkse Praxikon-nieuwsbrief.

<h2>Brussel richt de blik op AI in publieke diensten</h2> <p>De Europese Commissie kondigde op 9 september een <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/events/apply-ai-webinar-sectoral-deep-dive-public-sector">Apply AI-webinar over de publieke sector</a> aan voor 30 september. Centraal staan praktische invoering, interoperabiliteit en Europese open-sourceoplossingen. Ook de AI Toolbox voor publieke diensten, het PAIR-traject en GenAI-pilots staan op de agenda. Dit is een uitvoeringsinitiatief, geen nieuwe AI Act-deadline.</p> <h2>Wat betekent dit voor u?</h2> <p>Onze praktische vertaling: maak bij een AI-pilot vooraf duidelijk wat u gaat beoordelen. Een toepassing die alleen een conceptantwoord opstelt, vraagt andere controles dan een toepassing die aanvragen rangschikt of een besluit voorbereidt. De productnaam alleen vertelt uw beoordelaars te weinig.</p> <p>Dat geldt ook voor adviseurs en opleiders die publieke organisaties begeleiden. Laat deelnemers oefenen met een herkenbaar werkproces: welke informatie krijgt het systeem, wat produceert het, wie controleert dat resultaat en wat gebeurt er als het fout gaat? Daarmee krijgt een training direct aansluiting op de invoering.</p> <h2>Welke planning geldt er?</h2> <p>De <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj">Digital Omnibus on AI</a> is sinds 27 juli 2026 in werking. Voor hoog-risicosystemen onder artikel 6 lid 2 en bijlage III gelden de uitgestelde verplichtingen van hoofdstuk III, secties 1 tot en met 3, vanaf 2 december 2027. Voor artikel 6 lid 1 en bijlage I is dat 2 augustus 2028.</p> <p>Dat uitstel geldt niet voor alles. De <a href="https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/timeline/timeline-implementation-eu-ai-act">officiële implementatietijdlijn</a> bevestigt dat artikel 50 over transparantie sinds 2 augustus 2026 geldt. De overgang tot 2 december 2026 betreft uitsluitend artikel 50 lid 2 voor de betrokken systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren. Behandel die overgang dus niet als algemeen uitstel voor chatbotmeldingen of andere transparantieplichten.</p> <h2>Actie voor deze week</h2> <p>Neem één voorgenomen pilot en bespreek die 30 minuten met de proceseigenaar, IT en een juridisch beoordelaar. Schrijf op wat de toepassing wel en niet mag doen. Kies vervolgens één realistische fout, bijvoorbeeld een onjuiste samenvatting van een aanvraag. Test of de verantwoordelijke medewerker die fout opmerkt, kan herstellen en zo nodig het proces kan stoppen.</p> <p>Leg de uitkomst vast met een testvoorbeeld, een eigenaar en een openstaande verbeteractie. Dit is ons praktische advies voor uw voorbereiding, geen wettelijk voorgeschreven dossierformat. Het levert wel een concrete basis op voor de vraag welke regels bij deze toepassing en uw rol horen.</p> <p>Gebruik <a href="https://www.praxikon.com/nl">Praxikon om uw AI Act-vraag met bronnen te verkennen</a>. Neem het concrete gebruiksdoel mee in uw vraag.</p> <p>Tot volgende week dinsdag.<br/>Zahed Ashkara<br/>Praxikon</p>