Sinds zondag is artikel 50 handhaafbaar. Dit is de nieuwe stand.

Deze analyse verscheen eerder als wekelijkse Praxikon-nieuwsbrief.

<h2>Artikel 50 is sinds 2 augustus handhaafbaar</h2> <p>Afgelopen zondag is artikel 50 van toepassing geworden. Concreet betekent dat: een AI-systeem dat rechtstreeks met mensen communiceert moet dat melden, tenzij het evident is. Aanbieders van generatieve systemen moeten output machineleesbaar markeren. Gebruiksverantwoordelijken moeten deepfakes labelen, net als AI-gegenereerde tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren, tenzij de tekst inhoudelijk door een mens is getoetst en een persoon of organisatie de redactionele verantwoordelijkheid draagt. Wie emotieherkenning of biometrische categorisering inzet, moet de betrokkenen informeren.</p> <p>Er resteert één overgangstermijn: alleen de machineleesbare markering (artikel 50, tweede lid) en alleen voor systemen die vóór 2 augustus op de markt waren, tot 2 december 2026. Al het andere geldt nu. Handhaving ligt bij de nationale markttoezichthouders; in Nederland is nog geen toezichthouder formeel aangewezen; het wetsvoorstel voor de Uitvoeringswet AI-verordening beoogt tien bestaande toezichthouders, met de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI als coördinatoren. Boetes kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet, als dat hoger is; voor kmo's, start-ups en kleine midcapondernemingen geldt het laagste van beide.</p> <h2>Ook scherp sinds zondag: GPAI-handhaving</h2> <p>Vanaf dezelfde datum kan de Commissie via het AI Office daadwerkelijk optreden richting aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden: documentatie opvragen, modelevaluaties uitvoeren en maatregelen eisen, met hetzelfde boeteplafond. Voor de meeste organisaties is de praktische kant simpeler: u bent geen modelaanbieder. Bouwt u zelf een AI-systeem op een GPAI-model, dan moet de modelaanbieder u de informatie geven die u daarvoor nodig heeft (artikel 53 lid 1 onder b); gebruikt u een kant-en-klaar product, leg die informatie dan contractueel vast. Neem die vraag mee in uw eerstvolgende leveranciersgesprek.</p> <h2>190 organisaties tekenden de Code of Practice</h2> <p>Vlak voor de deadline publiceerde de Commissie op 31 juli de lijst van initiële ondertekenaars van de praktijkcode over transparantie van door AI gegenereerde content: ruim 190 organisaties, waarvan 83 voor sectie 1 (aanbieders, waaronder Anthropic, Google, Microsoft, Mistral en OpenAI) en 152 voor sectie 2 (gebruiksverantwoordelijken, waaronder Getty Images, Lenovo en Lufthansa; een deel tekende beide secties). De Commissie en de AI Board beoordeelden de praktijkcode als adequaat. Ondertekenaars kunnen zich er dus op beroepen om te laten zien dat zij voldoen aan artikel 50, tweede, vierde en vijfde lid. Later tekenen kan nog steeds; de lijst wordt doorlopend bijgewerkt.</p> <h2>Actie voor deze week</h2> <p>De deadline-week is voorbij; dit is de bewijs-week. Leg deze week vast wat u geregeld hébt: welke chatbots en AI-toepassingen een disclosure hebben, wie per toepassing verantwoordelijk is, en waar uw labelbeleid staat. De eerste informatieverzoeken van toezichthouders beginnen naar verwachting bij wat publiek zichtbaar is, en het verschil tussen "geregeld" en "aantoonbaar geregeld" is precies dat dossier.</p> <p>Hoe zichtbaar dat verschil van buitenaf is, ziet u in onze <a href="https://www.praxikon.com/nl/posts/artikel-50-praktijktest-nederlandse-chatbots">praktijktest van tien Nederlandse chatbots</a>: wat een bezoeker (en dus een toezichthouder) vandaag al wel of niet te zien krijgt.</p> <p>Wilt u voor uw eigen toepassing bepalen welke plicht geldt? Loop de <a href="/nl/artikel-50-beslisboom">beslisboom artikel 50</a> door: per rol en toepassing het lid, de stappen uit de richtsnoeren en voorbeelden van goede meldingen.</p> <p>Tot volgende week dinsdag.<br/>Zahed Ashkara<br/>Praxikon</p>