Moet uw chatbot zeggen dat hij AI is? Wat artikel 50 sinds 2 augustus 2026 vraagt

Sinds 2 augustus 2026 moet iedere aanbieder van een AI-systeem dat bedoeld is om rechtstreeks met natuurlijke personen te communiceren, dat systeem zo ontwerpen dat de betrokkene weet dat hij met een AI-systeem communiceert. Dit volgt uit artikel 50, eerste lid, van de AI Act en geldt bijvoorbeeld voor chatbots en spraakassistenten. De plicht vervalt alleen wanneer het voor een redelijk geinformeerde, oplettende en omzichtige persoon evident is, gelet op de omstandigheden en context. De plicht is door de Digital Omnibus niet uitgesteld en kent geen overgangstermijn: zij geldt onverkort sinds 2 augustus 2026.

Deze pagina hoort bij ons praktische overzicht van artikel 50 en de gids over de rolverdeling tussen aanbieder en deployer. Omdat alleen melden niet genoeg is, leest u hieronder ook waarom de waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens over chatbots met stemadvies hier rechtstreeks op aansluit.

Wat vraagt artikel 50(1) precies?

Artikel 50(1) verplicht de aanbieder om een AI-systeem dat rechtstreeks met mensen communiceert zo te ontwerpen dat de gebruiker weet dat hij met een AI-systeem communiceert. Het is dus geen losse mededeling achteraf, maar een ontwerpplicht: de wetenschap dat het om AI gaat moet in het systeem zelf zijn ingebouwd.

De melding moet uiterlijk bij de eerste interactie worden gegeven, duidelijk en onderscheidbaar zijn, en toegankelijk voor mensen met een beperking. Een melding die feitelijk onvindbaar is, voldoet niet.

Wie moet de melding verzorgen?

De plicht ligt bij de aanbieder (provider): degene die het AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam of merk in de handel brengt of in gebruik stelt. Omdat het een ontwerpplicht is, hoort de melding bij het systeem zelf, niet bij de toevallige toepassing ervan.

Een korte, duidelijke zin aan het begin van het gesprek, zoals "U praat met een AI-assistent, geen medewerker", kan volstaan (richtsnoeren, punt 37). Waar organisaties de fout in gaan, is een melding die alleen in de voorwaarden of metadata staat, of een dubbelzinnig label als alleen "assistent" (richtsnoeren, punt 38). De melding moet duidelijk en onderscheidbaar zijn, en het ontwerp moet die wetenschap dragen vanaf het eerste contact.

Wanneer hoeft de melding niet?

De plicht is niet absoluut. Zij vervalt wanneer het voor een redelijk geinformeerde, oplettende en omzichtige persoon evident is dat hij met een AI-systeem te maken heeft, gelet op de omstandigheden en context. Daarnaast geldt een uitzondering voor AI-systemen die bij wet zijn toegestaan om strafbare feiten op te sporen, te voorkomen, te onderzoeken of te vervolgen, met passende waarborgen. Die uitzondering vervalt weer wanneer het systeem voor het publiek beschikbaar is om strafbare feiten te melden.

Wie zich op de evidentie-uitzondering beroept, moet kunnen uitleggen waarom het voor een gemiddelde gebruiker werkelijk duidelijk is. Bij twijfel geldt de uitzondering niet: de richtsnoeren beperken haar tot gevallen waarin er vrijwel geen twijfel is (richtsnoeren, punt 45). Bij een openbaar systeem waar ook kinderen, ouderen of mensen met een beperking mee kunnen praten, kunt u er niet op steunen (richtsnoeren, punt 44).

Alleen melden is niet genoeg

De meest onderschatte fout is denken dat uw zorg ophoudt bij de mededeling dat het AI is. Artikel 50(1) vraagt alleen die melding, maar sturing door een chatbot kan andere regels raken, zoals het verbod op manipulatieve technieken in artikel 5 en het consumentenrecht. Een chatbot die gebruikers stuurt, blijft riskant ook als hij netjes meldt dat hij AI is. De Autoriteit Persoonsgegevens stelde vast dat chatbots systematisch gekleurd stemadvies gaven. Impliciete sturing is daarbij even riskant als expliciet advies.

Hoe verhoudt dit zich tot de rest van artikel 50?

Deze meldplicht voor directe AI-interactie staat los van twee andere plichten. De machineleesbare markering van AI-gegenereerde inhoud staat in artikel 50(2). De zichtbare melding bij deepfakes staat in artikel 50(4). Een chatbot kan onder 50(1) vallen terwijl de inhoud die hij produceert onder een andere regel valt. Houd die plichten uit elkaar en bepaal per geval welke van toepassing is.

Wat moet u nu doen?

Heeft u dit nog niet ingeregeld, doe het dan nu: de plicht geldt al sinds 2 augustus 2026.

Meldteksten voor de chat, de voicebot, een mail van een AI-agent en een deepfake, met bij elke tekst het lid en de rol, staan in de open bibliotheek met AI-meldteksten. De volledige Artikel 50-kit voegt daar de beslisboom per lid en een bewijslog aan toe.

Wilt u weten welke plicht voor uw eigen toepassing geldt? Loop de beslisboom artikel 50 door: per rol en toepassing het lid, de stappen uit de richtsnoeren en voorbeelden van goede meldingen.