"Ligt de AI Act nu vast?" Nee. Artikel 112 zegt hoe vaak de Commissie de regels toetst. Plichten voor organisaties schept het niet, maar wat vandaag buiten bijlage III valt, kan er later onder komen.
In het kort
De Commissie beoordeelt eenmaal per jaar of bijlage III en de lijst van verboden in artikel 5 moeten worden gewijzigd, en evalueert de verordening in vaste rondes, voor het eerst uiterlijk op 2 augustus 2028 en 2 augustus 2029. De Digitale omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) wijzigde artikel 112 niet. Het eerste jaarverslag, COM(2026) 234 van 20 mei 2026, stelde geen wijziging van bijlage III voor en signaleerde een mogelijke lacune bij de verboden, die de Commissie verder analyseert. Een tweede jaarverslag vonden wij op 22 november 2026 niet.
Wat artikel 112 regelt
Artikel 112 richt zich tot de Commissie: de leden 1 tot en met 7 en 13 zeggen wat zij wanneer beoordeelt, de rest hoe. De AI-board, de lidstaten en de nationale bevoegde autoriteiten leveren op verzoek informatie (lid 8); de Commissie weegt de standpunten van de AI-board, het Parlement, de Raad en andere relevante instanties of bronnen (lid 9) en dient zo nodig wijzigingsvoorstellen in (lid 10). Het AI-bureau ontwikkelt een objectieve en participatieve methodologie voor de evaluatie van risiconiveaus en de opname van nieuwe systemen in bijlage III (ook nieuwe of uitgebreide gebiedsrubrieken), artikel 5 en artikel 50 (lid 11). Lid 12 gaat over de sectorwetgeving van bijlage I, afdeling B; zie het stuk over auto's, luchtvaart, spoor en schepen. De AI-board adviseert over dit alles (artikel 66 onder e, punt ii en vii; zie ons stuk over de AI-board).
Wat de Digitale omnibus veranderde
Aan artikel 112 zelf niets. Verordening (EU) 2026/1744 somt in artikel 1 in 43 punten de wijzigingen van de AI-verordening op; artikel 112 staat er niet bij, en de geconsolideerde tekst van 27 juli 2026 is gelijk aan die van 2024. Twee wijzigingen raken het wel:
- Artikel 5. Volgens overweging 10 van de omnibus moet artikel 5 "voortdurend worden getoetst, zoals is bepaald in artikel 112, lid 1". Er komen verboden bij voor AI die intiem materiaal zonder toestemming of materiaal van seksueel misbruik van kinderen genereert of manipuleert, vanaf 2 december 2026 (artikel 113, derde alinea, punt a; zie de toepassingsdata).
- Artikel 97. Er kwam een tweede termijn van vijf jaar, vanaf 27 juli 2026, voor twee nieuwe bevoegdheden; de termijn voor onder meer artikel 7 loopt ongewijzigd vanaf 1 augustus 2024.
De jaarlijkse toets (lid 1)
Vanaf de inwerkingtreding tot het einde van "de in artikel 97 vermelde periode van de bevoegdheidsdelegatie" beoordeelt de Commissie jaarlijks of bijlage III en de lijst van verboden in artikel 5 moeten wijzigen, en meldt zij haar bevindingen aan het Parlement en de Raad.
Welke periode? Artikel 97 lid 2 kent de bevoegdheid voor onder meer artikel 7 toe voor vijf jaar met ingang van 1 augustus 2024, stilzwijgend verlengd tenzij het Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde verzet. Lid 1 zegt niet welke termijn het bedoelt. Naar onze lezing is het die voor artikel 7, omdat lid 1 over bijlage III gaat, en loopt de toets door zolang die delegatie wordt verlengd. Een andere lezing is dat de toets stopt aan het einde van de eerste termijn, in augustus 2029; de verordening zegt dat niet uitdrukkelijk. Zie het stuk over artikel 97 en 98.
Twee lijsten, twee routes. Bijlage III kan de Commissie binnen de acht bestaande gebieden met een gedelegeerde handeling wijzigen, onder de voorwaarden van artikel 7 en als het Parlement en de Raad geen bezwaar maken (artikel 97 lid 6); zie het stuk over artikel 7 en 8. Artikel 5 kan alleen met een wetswijziging veranderen (COM(2026) 234, punt 14).
Het eerste verslag. COM(2026) 234 is het eerste verslag op grond van lid 1 (punt 5). Voor bijlage III stelde de Commissie geen wijziging voor en markeerde zij toepassingen voor monitoring (punt 45 en 46); de gebiedsrubrieken liet zij buiten het verslag, omdat die toets pas uiterlijk op 2 augustus 2028 moet (punt 5). Voor artikel 5 zag de meerderheid van de aanwezige lidstaten in dit stadium geen noodzaak (punt 27). De Commissie signaleerde wel een mogelijke lacune bij AI die materiaal van seksueel misbruik van kinderen en intieme content zonder toestemming genereert (punt 61). Haar pagina bij het verslag verwijst naar het politiek akkoord over de omnibus van 7 mei 2026, met zo een verbod.
Het volgende verslag. Volgens punt 63 volgt de volgende beoordeling in 2026. Op 22 november 2026 vonden wij die niet: EUR-Lex gaf op "Article 112(1) of Regulation (EU) 2024/1689" alleen COM(2026) 234, en de bibliotheek van de Commissie op digital-strategy.ec.europa.eu had sinds januari 2026 over dit onderwerp alleen de pagina van 22 mei 2026. Dat betekent niet dat de beoordeling niet loopt.
Alle verslagdata in een tabel
| Datum | Wat de Commissie evalueert of rapporteert | Aan wie | Openbaar | Lid |
|---|---|---|---|---|
| Eenmaal per jaar, vanaf 1 augustus 2024 tot het einde van de delegatieperiode van artikel 97 | Of bijlage III en de lijst van verboden in artikel 5 moeten worden gewijzigd | Europees Parlement en Raad | Niet geregeld in lid 1; het eerste verslag staat op EUR-Lex, en de Commissie zegt het volgende openbaar te maken (COM(2026) 234, punt 63) | 1 |
| Uiterlijk 2 augustus 2028, daarna om de vier jaar | Uitbreiding van gebiedsrubrieken of nieuwe gebiedsrubrieken in bijlage III; wijzigingen van de lijst van AI-systemen met aanvullende transparantiemaatregelen in artikel 50; het toezicht- en governancesysteem. Met specifieke aandacht voor de middelen van de nationale autoriteiten, sancties en boeten (artikel 99 lid 1), normen en gemeenschappelijke specificaties, en het aantal nieuwe ondernemingen en kmo's | Europees Parlement en Raad | Niet geregeld | 2 en 4 |
| Uiterlijk 2 augustus 2028 | Werking, bevoegdheden en middelen van het AI-bureau | Europees Parlement en Raad | Niet geregeld | 5 |
| Uiterlijk 2 augustus 2028, daarna om de vier jaar | Vooruitgang bij normalisatieproducten voor energie-efficiënte ontwikkeling van AI-modellen voor algemene doeleinden, en of verdere, ook bindende, maatregelen nodig zijn | Europees Parlement en Raad | Ja | 6 |
| Uiterlijk 2 augustus 2028, daarna om de drie jaar | Impact en doeltreffendheid van vrijwillige gedragscodes voor AI-systemen die geen hoog risico zijn, ook wat betreft milieuduurzaamheid | Niet genoemd | Niet geregeld | 7 |
| Uiterlijk 2 augustus 2029, daarna om de vier jaar | Evaluatie en toetsing van de hele verordening, met de structuur van de handhaving en de eventuele noodzaak van een agentschap van de Unie; zo nodig met een wijzigingsvoorstel | Europees Parlement en Raad | Ja | 3 |
| Uiterlijk 2 augustus 2031 | Beoordeling van de handhaving over de eerste jaren van toepassing; zo nodig met een voorstel over de handhavingsstructuur en een agentschap | Europees Parlement, Raad en Europees Economisch en Sociaal Comité | Niet geregeld | 13 |
| Uiterlijk negen maanden voor het einde van elke termijn van vijf jaar; voor de termijn vanaf 1 augustus 2024 naar onze berekening rond 1 november 2028 | Verslag over de bevoegdheidsdelegatie | Niet genoemd | Niet geregeld | Artikel 97 lid 2 |
"Niet geregeld" betekent dat het lid er niets over zegt, niet dat het verslag geheim blijft. Overweging 174 vat de leden 1, 2, 3, 6 en 7 samen.
De evaluaties vanaf 2028 (lid 2 tot en met 7)
Bijlage III en artikel 50. Lid 2 onder a gaat over wat artikel 7 niet kan: een gebiedsrubriek uitbreiden of toevoegen, wat een wetswijziging vraagt. Lid 2 onder b gaat over de transparantieplichten van artikel 50; artikel 97 noemt daarvoor geen gedelegeerde bevoegdheid, dus naar onze lezing vraagt ook dat een wetswijziging. Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026; generatieve systemen die al eerder in de handel waren, hebben voor de markering van lid 2 tot 2 december 2026 (artikel 111 lid 4). Zie handhaving en boetes bij artikel 50.
Boeten (lid 4 onder b). De verslagen van lid 2, niet dat van lid 3, kijken naar de sancties van lidstaten, met name administratieve geldboeten als bedoeld in artikel 99 lid 1. Sinds de omnibus noemt dat lid uitdrukkelijk administratieve boeten en kleine midcapondernemingen; waarschuwingen en niet-monetaire maatregelen stonden er in 2024 al in. Zie ons stuk over boetes voor gemeenten.
Normen (lid 4 onder c). Een geharmoniseerde norm geeft een vermoeden van overeenstemming voor de eisen van afdeling 2 van hoofdstuk III en de verplichtingen van hoofdstuk V die zij dekt (artikel 40 lid 1). Gemeenschappelijke specificaties komen er alleen als de normalisatie tekortschiet, voor die eisen geen referentie van een geharmoniseerde norm is bekendgemaakt en die ook niet binnen een redelijke termijn wordt verwacht (artikel 41 lid 1). De eerste geharmoniseerde norm is EN 18286:2026 over kwaliteitsbeheersystemen (Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/2274, bekendgemaakt op 14 oktober 2026); of het vermoeden ook het kwaliteitsbeheersysteem van artikel 17 dekt, zegt het besluit niet. Zie het stuk over artikel 40, 41 en 42.
Overige. Lid 6 sluit aan op het normalisatieverzoek van artikel 40 lid 2; lid 7 gaat over de gedragscodes van artikel 95.
Voorbeeld 1: de gemeente
Een gemeente gebruikt een model dat bepaalt welke inwoners met een achterstand in gemeentelijke belastingen eerst een aanmaning of dwangbevel krijgen. Het voorbeeld is verzonnen.
Nu geen bijlage III. Naar onze lezing valt dit buiten bijlage III: punt 5 onder a gaat over essentiële overheidsuitkeringen en -diensten, niet over belastingen innen. Beoordeelt het ook kwijtschelding of het terugvorderen van een uitkering, dan komt punt 5 onder a naar onze lezing wel in beeld. Bij gegevens uit andere domeinen speelt ook het verbod op sociale scoring.
Waarom artikel 112 telt. De Commissie volgt AI bij schuldinning. Belanghebbenden wezen op het gebruik door energie-, telecom- en financiële aanbieders, niet door overheden; volgens de Commissie kan zulke AI mogelijk onder de rubriek van punt 5 of 8 vallen (COM(2026) 234, punt 46). Valt een toepassing onder een bestaande rubriek en is het risico gelijk aan of groter dan dat van de bestaande gebruiksgevallen, dan kan de Commissie haar met een gedelegeerde handeling toevoegen (artikel 7 lid 1). Of het innen van gemeentelijke belastingen onder punt 5 of 8 valt, is naar onze lezing onzeker; zo niet, dan is een wetswijziging nodig (lid 2 onder a).
Wat de gemeente nu vastlegt. Per systeem: welk punt van bijlage III zij toetste en waarom het er niet onder valt, het doel, de gegevens, hoeveel inwoners het raakt, of een medewerker de uitkomst kan negeren en of een dwangbevel te herstellen is. Dat zijn criteria van artikel 7 lid 2. Los daarvan geldt de AVG: is een verwerking waarschijnlijk hoog risico, dan is vooraf een gegevensbeschermingseffectbeoordeling nodig (artikel 35 AVG, lid 1). Lid 3 onder a eist die bij een systematische en uitgebreide beoordeling van persoonlijke aspecten op basis van geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering, waarop besluiten met rechtsgevolgen of vergelijkbaar wezenlijke gevolgen worden gebaseerd.
Als het toch bijlage III wordt. Dan gelden de hoog-risicoregels op zijn vroegst vanaf 2 december 2027, met de plichten van artikel 26 en de beoordeling van de gevolgen voor de grondrechten van artikel 27, die naar de DPIA mag verwijzen (lid 4). Als overheidsinstantie registreert de gemeente zich en het gebruik vooraf in de EU-databank (artikel 49 lid 3, artikel 26 lid 8). Een systeem dat al vóór 2 december 2027 in de handel of in gebruik was, valt op grond van artikel 111 lid 2 pas onder die regels na een aanzienlijke wijziging van het ontwerp, en voor overheidsinstanties uiterlijk op 2 augustus 2030. Voor een later toegevoegd gebruiksgeval regelt de verordening dat niet uitdrukkelijk; zie het overgangsrecht.
Voorbeeld 2: de bank
Een bank laat een model bepalen welke klanten met een achterstand op een consumentenkrediet welke incassoaanpak krijgen. Ook verzonnen. Naar onze lezing valt dat buiten bijlage III punt 5 onder b, zolang het model niet bedoeld is om de kredietwaardigheid te beoordelen of een kredietscore vast te stellen. Zet de bank het daar ook voor in, dan valt het naar onze lezing wel onder punt 5 onder b. Bouwde de bank het model zelf, dan is zij aanbieder (artikel 3 punt 3); wijzigt zij zo het beoogde doel van een gekocht systeem, dan wordt zij het (artikel 25 lid 1 onder c). Artikel 6 lid 3 biedt dan geen uitweg: een model dat klanten op hun betaalgedrag indeelt, voert naar onze lezing profilering uit, en zo een systeem geldt altijd als hoog risico (artikel 6 lid 3, laatste alinea). Belanghebbenden kaartten juist incasso door financiële aanbieders aan (punt 46); de bank legt dus hetzelfde vast als de gemeente.
Wat u nu doet
- Leg per AI-systeem vast welk punt van bijlage III u toetste en waarom het er wel of niet onder valt, met de criteria van artikel 7 lid 2 als vaste velden.
- Zet de data in uw agenda: het jaarverslag, 2 augustus 2028, 2 augustus 2029 en 2 augustus 2031.
- Houd uw DPIA actueel; die levert de feiten voor een latere beoordeling van de gevolgen voor de grondrechten.
Welke plichten van de AI Act en de AVG bij een toepassing in beeld komen, ziet u met de casus-check.
Veelgestelde vragen over artikel 112 van de AI Act
Bronnen
Nieuwsbrief
Elke dinsdag de AI Act-week vooruit in 5 minuten
Praktische duiding van deadlines, richtsnoeren en toezicht, zodat u weet wat er deze week toe doet. Geen spam en u schrijft zich met één klik weer uit.
Praktisch en kort · Geen spam · Met één klik uitschrijven