Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. De plichten zijn verdeeld per actor en usecase. Aanbieders informeren over directe AI-interactie wanneer dit niet duidelijk is en markeren synthetische output machineleesbaar onder leden 1 en 2. Gebruiksverantwoordelijken informeren over emotieherkenning of biometrische categorisatie en maken deepfakes plus bepaalde publiekbelangtekst herkenbaar onder leden 3 en 4. Alleen aanbieders van relevante lid 2-systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, krijgen tot 2 december 2026 voor machineleesbare markering.
Dit is voor veel organisaties de scherpste AI Act-deadline met handhaving in 2026. Waar de kernverplichtingen voor Bijlage III-systemen vanaf 2 december 2027 gelden, blijft Artikel 50 staan op 2 augustus 2026. Verordening (EU) 2026/1744 is op 24 juli 2026 gepubliceerd en op 27 juli 2026 in werking getreden. Hieronder leest u wat Artikel 50 vraagt, wie wat moet doen per rol en welke stappen u nu zet.
Wat vraagt artikel 50 precies?
Artikel 50 regelt vier specifieke transparantieplichten en is geen hoog-risicoregime. Er is geen conformiteitsbeoordeling, technische documentatie volgens Bijlage IV of registratie in een EU-databank nodig. De precieze disclosure, informatieplicht of markering volgt uit de actor en usecase, niet uit een algemene regel dat alle AI-content zichtbaar gelabeld moet worden.
De verplichtingen vallen uiteen in vier onderdelen, verdeeld over aanbieders en gebruiksverantwoordelijken. Een aanbieder (provider) ontwikkelt het AI-systeem of brengt het onder eigen naam op de markt. Een gebruiksverantwoordelijke (deployer) zet het systeem in onder eigen verantwoordelijkheid. Veel organisaties zijn voor verschillende systemen tegelijk aanbieder en deployer, en moeten dus per systeem bepalen welke plicht bij hen ligt.
Wie moet wat, per rol?
De volgende tabel zet de vier onderdelen van artikel 50 naast de rol die de verplichting draagt en de ingangsdatum.
| Onderdeel | Wat | Rol | Ingang |
|---|---|---|---|
| 50(1) | Chatbot of AI-interactie kenbaar maken | Aanbieder | 2 augustus 2026 |
| 50(2) | Gegenereerde audio, beeld, video, tekst machineleesbaar markeren | Aanbieder | 2 augustus 2026, bestaande systemen tot 2 december 2026 |
| 50(3) | Personen informeren bij emotieherkenning of biometrische categorisatie | Deployer | 2 augustus 2026 |
| 50(4) | Deepfakes en bepaalde AI-tekst voor publieke informatie zichtbaar markeren | Deployer | 2 augustus 2026 |
Artikel 50(1) ligt bij de aanbieder. Een systeem dat bedoeld is om rechtstreeks met mensen te communiceren, zoals een chatbot of virtuele assistent, moet zo zijn ontworpen dat de betrokkene weet dat hij met AI praat. Dit hoeft niet wanneer dat voor een redelijk oplettend persoon evident is.
Artikel 50(2) ligt eveneens bij de aanbieder en is technisch de meest veeleisende plicht. Generatieve systemen die audio, beeld, video of tekst produceren, moeten die output in een machineleesbaar formaat markeren en detecteerbaar maken als kunstmatig gegenereerd of gemanipuleerd. Dit raakt aan watermerking en herkomststandaarden zoals C2PA. Voor systemen met een louter ondersteunende, redactionele functie, zoals een spellingcorrector, geldt een uitzondering.
Artikel 50(3) ligt bij de deployer. Wie een systeem voor emotieherkenning of biometrische categorisatie inzet, moet de blootgestelde personen daarover informeren. Let op: bepaalde vormen van emotieherkenning zijn als verboden praktijk al sinds 2 februari 2025 niet toegestaan, dus toets eerst artikel 5 voordat u op de transparantieroute leunt.
Artikel 50(4) ligt ook bij de deployer en kent twee takken. Wie een deepfake genereert of manipuleert, moet bekendmaken dat de inhoud kunstmatig is. Voor artistiek, creatief, satirisch of fictioneel werk geldt een lichtere vorm: de melding mag het kunstgenot niet in de weg zitten. Daarnaast moet AI-gegenereerde tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, als zodanig worden gemarkeerd, tenzij de tekst onder menselijke redactionele verantwoordelijkheid is gecontroleerd.
Een organisatie kan per systeem een andere rol hebben. Integratie of gebruik van een extern model maakt u niet automatisch aanbieder; Artikel 25 en de concrete feiten bepalen of een rolverschuiving optreedt. Leg contractueel vast hoe providermarkering wordt geleverd en behouden.
Wat is de rol van watermarking en de overgangstermijn?
De machineleesbare markering uit Artikel 50(2) is de enige plicht met deze aparte overgang. Aanbieders van relevante systemen die vóór 2 augustus 2026 op de EU-markt waren, krijgen tot 2 december 2026 om die markering op orde te brengen. Voor systemen die daarna op de markt komen, geldt de providerplicht direct.
De overige drie onderdelen van artikel 50 kennen geen overgangstermijn. Chatbot-disclosure, het informeren bij emotieherkenning of biometrie, en de markering van deepfakes en publieke AI-tekst gelden onverkort sinds 2 augustus 2026.
Welke stappen zet u nu?
Een praktische voorbereiding verloopt in vier stappen die u nog ruim voor de deadline kunt afronden.
Inventariseer welke systemen onder artikel 50 vallen
Breng in kaart welke systemen direct met personen interacteren, welke synthetische output genereren, welke emotieherkenning of biometrische categorisatie gebruiken en welke deepfakes of publiekbelangtekst worden gepubliceerd. Bepaal daarna per situatie of leden 1 tot en met 4 daadwerkelijk van toepassing zijn.
Wijs per systeem de rol toe
Bepaal of u aanbieder, deployer of beide bent. De plichten onder 50(1) en 50(2) liggen bij de aanbieder, die onder 50(3) en 50(4) bij de deployer. Leg bij externe modellen contractueel vast wie de markering verzorgt.
Richt de melding en de markering technisch in
Voeg de chatbot-disclosure toe, regel het informeren bij biometrie of emotieherkenning, en bereid de machineleesbare markering voor via standaarden als C2PA. Dit is het onderdeel dat de meeste doorlooptijd vraagt, omdat watermerking en herkomstsignalen niet van de ene op de andere dag staan.
Leg een bewijslaag aan
Artikel 50 schrijft geen formele conformiteitsbeoordeling voor. Screenshots, configuraties, leveranciersinformatie en interne beleidsregels kunnen wel helpen om de toegepaste disclosure of markering te onderbouwen.
Wat gebeurt er bij niet-naleving?
Sinds 2 augustus 2026 valt artikel 50 onder de handhaving van de bevoegde nationale toezichthouders. In Nederland wordt het toezicht op de AI Act ingericht met de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur in een coordinerende rol. Bij overtreding van de transparantieverplichtingen kan een boete via de toezichthouder volgen, die volgens de verordening kan oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is. Dat maakt artikel 50 de scherpste deadline met handhaving van 2026.
Hoe brengt u dit in uitvoering?
De juridische uitleg is een ding, de implementatie een ander. Voor de uitvoering voert Embed AI een artikel 50-transparantiecheck uit: een gerichte scan die per systeem de rol bepaalt, de vier onderdelen langsloopt, de melding en markering inregelt en de bewijslaag ordent. Dat sluit aan op de bredere AI governance scan en de Readiness Sprint waarin transparantie samenkomt met inventarisatie, risicoclassificatie en governance.
De menselijke kant van transparantie begint bij bewustzijn. Medewerkers moeten actor, usecase en toepasselijke plicht uit elkaar kunnen houden. LearnWize registreert rolgerichte leermaatregelen, assessments en afrondingen zonder daarmee compliance te garanderen. Voor de bredere achtergrond kunt u de AI Act readiness routekaart raadplegen.
Verdieping per verplichting
Voor elk onderdeel van artikel 50 vindt u een aparte analyse:
- Deepfakes herkenbaar maken (artikel 50(4))
- Moet uw chatbot zeggen dat hij AI is? (artikel 50(1))
- AI-content machineleesbaar markeren (artikel 50(2))
- Emotieherkenning en biometrische categorisatie (artikel 50(3))
- AI-geschreven tekst voor publieke informatie (artikel 50(4))
- Handhaving en boetes bij niet-naleving
- Praktijktest: zeggen Nederlandse chatbots dat ze AI zijn?
Veelgestelde vragen over artikel 50 transparantie
Korte, citeerbare antwoorden voor organisaties die zich voorbereiden op 2 augustus 2026.
Bronnen
Nieuwsbrief
Elke dinsdag de AI Act-week vooruit in 5 minuten
Praktische duiding van deadlines, richtsnoeren en toezicht, zodat u weet wat er deze week toe doet. Geen spam en u schrijft zich met één klik weer uit.
Praktisch en kort · Geen spam · Met één klik uitschrijven